Μιλτιάδης Κωνσταντίνου, Καθηγητής Παλαιάς Διαθήκης, Κοσμήτορας Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ.
Δ΄ Κυριακή των Νηστειών / Αγίου Ιωάννου της Κλίμακος
Η δύναμη της προσευχής και της νηστείας (Μαρ 9:17-31)
Αντιμέτωπο με ένα πανάρχαιο και πανανθρώπινο πρόβλημα εμφανίζει το ευαγγελικό ανάγνωσμα της Δ´ Κυριακής των Νηστειών από το Κατὰ Μᾶρκον Εὐαγγέλιον (9:17-31) τον Ιησού: Τη δυνατότητα του ανθρώπου να νικήσει το κακό. Από τότε που υπάρχουν άνθρωποι πάνω στη γη, το κακό με χίλιες δυο μορφές -φτώχεια, πείνα, πολέμους, προσφυγιά, αρρώστιες, θάνατο- καταδυναστεύει τη ζωή τους, καταρρακώνει τις ελπίδες τους και οδηγεί συχνά στην απόγνωση. Φιλόσοφοι, οικονομολόγοι, πολιτικοί, επιστήμονες, θρησκευτικοί ηγέτες, ακόμη και μάγοι δίνουν καθημερινά τον αγώνα τους, αιώνες τώρα, ενάντια στο κακό. Άλλοτε με περισσότερη και άλλοτε με λιγότερη επιτυχία, η ανθρωπότητα κατάφερε να κάνει αρκετά βήματα προς την κατεύθυνση της βελτίωσης της ποιότητας ζωής, αλλά το κακό εξακολουθεί, σαν τη Λερναία Ύδρα, να παραμένει ανίκητο.
Το πρόβλημα το έθεσαν οι μαθητές του στον Χριστό, όταν, ενόσω εκείνος βρισκόταν πάνω στο όρος Θαβώρ όπου μεταμορφώθηκε, αυτοί προσπάθησαν χωρίς επιτυχία να θεραπεύσουν ένα επιληπτικό παιδί. Αν πάνω στο όρος Θαβώρ εμφανίστηκε η δόξα του Χριστού ως Θεού σε όλο της το μεγαλείο, κάτω στα χωριά της Γαλιλαίας εξακολουθεί να κυριαρχεί η ανθρώπινη δυστυχία και ο πόνος. Όσο ο Ιησούς βρισκόταν πάνω στο βουνό, ένας απελπισμένος πατέρας έφερε το άρρωστο παιδί του στους μαθητές για να το γιατρέψουν, αυτοί όμως δεν τα κατάφεραν. Οι πιο κοντινοί άνθρωποι του Ιησού απέτυχαν να απαλλάξουν έναν άνθρωπο από τον πόνο που τον βασάνιζε σε όλη του τη ζωή. Και τώρα ο πατέρας μαζεύει όσα αποθέματα πίστης διαθέτει ακόμη και απευθύνεται στον ίδιο τον Ιησού.
Ο Ιησούς τον ρώτησε αν πιστεύει και εκείνος, μαζεύοντας και την τελευταία ικμάδα της ψυχικής του δύναμης, βροντοφωνάζει: «Πιστεύω, Κύριε», αλλά ταυτόχρονα, αναγνωρίζοντας τα όριά του, συμπληρώνει: «Βοήθησέ με στην απιστία μου». Στην προσπάθειά του να βροντοφωνάξει την πίστη του, το μόνο που τελικά καταφέρνει είναι να δηλώσει την αδυναμία του να πιστέψει απόλυτα. Ο Ιησούς, εκτιμώντας την ειλικρίνεια του συνομιλητή του και την αγωνία του, του προσφέρει αυτό που χρόνια ολόκληρα ποθούσε· τη θεραπεία του παιδιού του. Τους μαθητές όμως εξακολουθούσε να τους βασανίζει το πρόβλημα και, μόλις βρέθηκαν μόνοι με τον Ιησού, τον ρώτησαν για την αιτία της αποτυχίας τους. Η απάντηση του Ιησού ήταν σύντομη: «Ο μόνος τρόπος για να νικηθεί το κακό είναι η προσευχή και η νηστεία».
Ο ευαγγελιστής Μάρκος διακόπτει στο σημείο αυτό την αφήγησή του. Δεν λέει τίποτε για την αντίδραση των μαθητών, ούτε για το πώς κατανόησαν την απάντηση του Ιησού. Στον σύγχρονο όμως αναγνώστη μένουν σίγουρα πολλά ερωτήματα αναπάντητα, καθώς δύσκολα θα μπορούσε κανείς να δεχτεί ότι το πρόβλημα μπορεί να είναι τόσο απλό· δύσκολα θα μπορούσε κάποιος να υποστηρίξει ότι αρκεί να προσευχηθεί κανείς και να νηστέψει και θα λυθούν όλα τα προβλήματα της ανθρωπότητας. Άλλωστε η ένσταση στην απάντηση του Ιησού είναι εύκολη: Χιλιάδες άνθρωποι προσεύχονται και νηστεύουν σ’ όλη τους τη ζωή, όμως τίποτε δεν έχει αλλάξει στον κόσμο.
Η απάντηση του Ιησού ξαφνιάζει γιατί ο σύγχρονος άνθρωπος έχει συνηθίσει να αντιμετωπίζει τα προβλήματα με δυναμικό τρόπο, με δράση και αποφασιστικές ενέργειες, στις οποίες ασφαλώς δύσκολα θα κατέτασσε κανείς την προσευχή και τη νηστεία. Από την άλλη στη σκέψη πολλών θρησκευόμενων ανθρώπων έχει συνδεθεί η προσευχή με τις ατομικές τους επιδιώξεις και η νηστεία με την προσπάθεια εξευμενισμού του Θεού. Προσεύχεται κανείς για να πάνε καλά οι δουλειές του, για να προκόψουν τα παιδιά του, για να του χαρίζει ο Θεός υγεία ή ό,τι άλλο χρειάζεται. Και νηστεύει γιατί πιστεύει ότι έτσι θα εξευμενίσει τον Θεό και εκείνος θα τον ανταμείψει στην κατάλληλη στιγμή. Όμως τέτοιο τρόπο προσευχής δεν δίδαξε στους πιστούς του ο Χριστός, ούτε τέτοιο τρόπο νηστείας.
Αν προσέξει κανείς, θα διαπιστώσει ότι στην ορθόδοξη παράδοση οι αντωνυμίες που συνοδεύουν τα ρήματα επίκλησης του Θεού στις προσευχές είναι σε α΄ πληθυντικό πρόσωπο, ποτέ σε α΄ ενικό: “Πάτερ ἡμῶν”, “δῶς ἡμῖν”, “ἄφες ἡμῖν”· δεν υπάρχει επίκληση: “Πατέρα μου”, “δώσε μου”, “συγχώρεσέ με”. Υπάρχει μόνο μία προσευχή συνταγμένη σε α΄ ενικό πρόσωπο, αυτή του αγίου Εφραίμ του Σύρου, με την οποία όμως ο προσευχόμενος παρακαλεί τον Θεό να του δώσει τη δυνατότητα να ζήσει σε κοινωνία με τους άλλους. Μόνον όταν αντικείμενο των προσευχών των χριστιανών γίνει η σωτηρία όλου του κόσμου, μόνον όταν οι χριστιανοί συνειδητοποιήσουν ότι δεν μπορούν να ζήσουν ευτυχισμένοι αν οι άλλοι γύρω τους δυστυχούν, τότε θα έχουν κάνει ένα μεγάλο βήμα για τη λύση των προβλημάτων της ανθρωπότητας.
Τα ίδια ισχύουν και για τη νηστεία. Από την εποχή του αρχαίου Ισραήλ οι προφήτες της Παλαιάς Διαθήκης οραματίστηκαν την εποχή του μεσσία σαν μια εποχή που θα έχουν εξαλειφθεί όλοι οι ανταγωνισμοί, ακόμη και στη φύση. Νηστεία δεν είναι μια επίδειξη ευσέβειας, αλλά μια συνειδητή πράξη παραίτησης από ορισμένα αυτονόητα δικαιώματα, όπως είναι π.χ. το δικαίωμα στο φαγητό, μια συνειδητή δήλωση ότι είναι κανείς έτοιμος να θυσιάσει κάτι από τον εαυτό μου υπέρ των άλλων και του κόσμου ολόκληρου. Τέτοια νηστεία ζητάει ο Χριστός από τους πιστούς του, γιατί μόνο μια τέτοια νηστεία μπορεί να είναι σωτήρια για την ανθρωπότητα.
Μικρά ίσως φαίνονται τα βήματα αυτά και ίσως οι περισσότεροι αμφιβάλλουν για την αποτελεσματικότητά τους. Σίγουρα, ο κόσμος δεν μπορεί να ελπίζει ότι θα σωθεί με μερικές προσευχές και λίγες νηστείες. Οι προσευχές όμως και οι νηστείες, όταν γίνονται συνειδητά και όπως πρέπει, μπορούν να βοηθήσουν όλο και περισσότερους ανθρώπους να συνειδητοποιήσουν τον ρόλο τους και την ευθύνη τους για τη σωτηρία του κόσμου. Και είναι βέβαιο ότι μια κοινωνία από συνειδητοποιημένους χριστιανούς, από ανθρώπους που έχουν κάνει σκοπό της ζωής τους την πραγμάτωση της Βασιλείας του Θεού, αποτελεί σήμερα τη μεγαλύτερη ελπίδα για την ανθρωπότητα. Σήμερα, που όλοι ξέρουν πως οι σίγουροι τρόποι και οι μεγάλες κοσμοθεωρίες απέτυχαν, είναι ίσως καιρός να δοκιμαστεί η λύση που προτείνει ο Χριστός. Ο ίδιος, άλλωστε, βεβαιώνει ότι όποιος πιστεύει μπορεί να πετύχει τα πάντα. Και αν κάποιος αμφιβάλει για την αποτελεσματικότητά της, η κραυγή του τραγικού πατέρα της παραπάνω ευαγγελικής περικοπής, «Βοήθησέ με, Κύριε, στην απιστία μου», μπορεί να αποβεί ιδιαίτερα αποτελεσματική.
Πηγή: ΠΕΜΠΤΟΥΣΙΑ
Πηγή: ΠΕΜΠΤΟΥΣΙΑ
Κυκλοφόρησε τὸ νέο τεῦχος τοῦ περιοδικοῦ Θεολογία (τόμος 86, τεῦχος 4, Ὀκτώβριος-Δεκέμβριος 2015), τὸ ὁποῖο περιλαμβάνει τὰ κείμενα τοῦ πρώτου μέρους τοῦ ἀφιερώματος «Πρὸς τὴν Ἁγία καὶ Μεγάλη Σύνοδο τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας». Στὸ Προλογικό, μὲ τίτλο «Ἑνότητα μέσα στὴν ποικιλία. Ἡ συνοδικότητα ὡς τρόπος ζωῆς καὶ ἔκφρασης τῆς Ἐκκλησίας» ὁ Σταῦρος Γιαγκάζογλου ἀναδεικνύει τὴ σημασία τῆς συνοδικότητας ὡς ἑνότητας ἐν τῇ ποικιλίᾳ γιὰ τὴν ὀργάνωση καὶ τὴ ζωὴ τῆς Ἐκκλησίας ἐν ὄψει μάλιστα τῆς ἐπικείμενης Ἁγίας καὶ Μεγάλης Συνόδου. Στὸ πρῶτο ἄρθρο τοῦ ἀφιερώματος, μὲ τίτλο «Ἡ Ἀναγκαιότητα τῆς Ἁγίας καὶ Μεγάλης Συνόδου τῆς Ὀρθοδοξίας γιὰ τὴν ἀντιμετώπιση τῶν σύγχρονων προκλήσεων», ὁ Γεώργιος Μαρτζέλος ἐξετάζει τὴ σημασία τῆς Συνόδου, ἡ ὁποία καλεῖται νὰ ἀνταποκριθεῖ στὰ αἰτήματα τῶν καιρῶν καὶ νὰ δώσει δυναμικὴ μαρτυρία τῆς θεανθρώπινης παρουσίας της στὸν σύγχρονο κόσμο. Ὁ π. Γρηγόριος Παπαθωμᾶς στὸ κείμενό του «Συνοδικὸς Θεσμὸς καὶ Ἐκκλησιαστικὴ Διοίκηση κατὰ τὴν διάρκεια τῆς Συνοδικῆς περιόδου μέχρι καὶ τὴν πατριαρχία τοῦ Μ. Φωτίου» ἀναδεικνύει ἱστορικὰ ἀπὸ τὴν ὀπτικὴ τῶν ἱερῶν κανόνων τὸν ὀργανικὸ δεσμὸ μεταξὺ συνοδικοῦ θεσμοῦ καὶ ἐκκλησιαστικῆς διοίκησης. Ἡ Δέσπω Λιάλιου στὸ ἄρθρο της μὲ τίτλο «Ἡ οἰκουμενικότητα μιᾶς συνόδου τῆς Ἐκκλησίας» διερευνᾶ ἀπὸ ἱστορικὴ σκοπιὰ τὴν ἀνάδειξη καὶ τὴ σημασία τῆς οἰκουμενικῆς συνόδου. Ὁ Χρυσόστομος Σταμούλης στὸ ἄρθρο του «῾Ἡ λειτουργία τῆς ὁμοφωνίας καὶ ἡ ποιητικὴ τῆς ἑνότητας᾽. Κριτικὸς σχολιασμὸς τῶν κατανοήσεων τῆς μεθόδου λήψης ἀποφάσεων τόσο κατὰ τὸ προκαταρκτικὸ ὅσο καὶ κατὰ τὸ τελικὸ στάδιο τῆς συνόδου» ἐξετάζει κριτικὰ τὶς πρακτικὲς καὶ ἄλλες δυσκολίες τοῦ τρόπου λήψης ἀποφάσεων (ὁμοφωνία, κάθε Ἐκκλησία ἔχει μία φωνή) στὴν ἐπικείμενη Σύνοδο. Ὁ Μητροπολίτης Μεσσηνίας Χρυσόστομος (Σαββᾶτος) στὸ ἄρθρο του μὲ τίτλο «Αἱ σχέσεις τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας πρὸς τὰς λοιπὰς Χριστιανικὰς Ἐκκλησίας καὶ Ὁμολογίας ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πανορθοδόξων ἀποφάσεων» διερευνᾶ τὴ διαδικασία ἀναθεώρησης καὶ ἐπικαιροποίησης τῶν σχετικῶν κειμένων ποὺ ἀφοροῦν τὴ σχέση τῆς Ορθοδοξίας μὲ τὸν ὑπόλοιπο χριστιανικὸ κόσμο καὶ μὲ τὴν Οἰκουμενικὴ Κίνηση, ἀφοῦ πρῶτα περιγράψει τὸ περιεχόμενό τους. Ὁ Στυλιανὸς Τσομπανίδης μὲ τὸ κείμενό του «Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία καὶ Οἰκουμενική Κίνηση. Μιὰ ἐκκλησιολογικὴ προσέγγιση καθ’ ὁδὸν πρὸς τὴν Ἁγία καὶ Μεγάλη Σύνοδο», ἐξετάζει τὴν ἐκκλησιολογικὴ στάση καὶ τὴ θέση τῆς Ὀρθοδοξίας στὸ πλαίσιο τῆς Οἰκουμενικῆς Κίνησης, ὅπως ἀποτυπώνεται στὰ ἐπίσημα σχετικὰ κείμενα, τονίζοντας τὴν ἀνάγκη ἡ Ὀρθοδοξία νὰ προσδιορίσει πιὸ ὁριστικὰ τὴ θέση της στὸ πλαίσιο τοῦ οἰκουμενικοῦ διαλόγου, στὴν προοπτικὴ τοῦ διαλόγου μὲ τὸν ἄλλο. Ὁ Δημήτριος Κεραμιδᾶς στὸ μελέτημά του «Ὀρθοδοξία, Πανορθόδοξη Σύνοδος καὶ Χριστιανικὴ Ἑνότητα» ἐξετάζει τὴν ἐπικείμενη Ἁγία καὶ Μεγάλη Σύνοδο ὄχι ὡς ἀπομονωμένη ἔκφραση ἀπὸ τὴ σύγχρονη ἐκκλησιαστικὴ πραγματικότητα ἀλλὰ στὴν περιρρέουσα ἀτμόσφαιρα ὁλόκληρης τῆς προσυνοδικῆς πορείας τῆς Ὀρθοδοξίας, διερευνώντας τὶς ἐκκλησιολογικὲς καὶ θεολογικὲς προϋποθέσεις τῆς συμμετοχῆς της στὴν οἰκουμενικὴ κίνηση. Ὁ Χρῆστος Τσιρώνης στὸ κείμενό του «Τὸ παγκόσμιο καὶ τὸ τοπικό, ὁ ἄνθρωπος καὶ ἡ Οἰκουμένη. Ἕνα σημείωμα Κοινωνικῆς Θεωρίας γιὰ τὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία στὸν σύγχρονο κόσμο», ἐξετάζει τὰ κοινωνικὰ χαρακτηριστικὰ καὶ τὶς σχετικὲς φάσεις ἐμπέδωσης τῆς παγκοσμιοποίησης, καὶ τὸν ρόλο ποὺ καλεῖται νὰ διαδραματίσει ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία στὸ πλαίσιο αὐτὸ σὲ διορθόδοξο, διαχριστιανικὸ καὶ εὐρύτερα κοινωνικο-πολιτικὸ ἐπίπεδο. Ἡ Βασιλικὴ Σταθοκώστα στὸ κείμενό της «Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία καὶ σύγχρονες προκλήσεις: Ἡ γυναίκα στὴν Ἐκκλησία καὶ τὸν κόσμο σήμερα», ἐπικεντρώνεται στὸ ἰδιαίτερα ἀκανθῶδες αὐτὸ ζήτημα, μελετώντας τοὺς τρόπους μὲ τοὺς ὁποίους ἀντιμετώπισε τὸ γυναικεῖο ζήτημα ἡ Ὀρθοδοξία στὸ πλαίσιο τῆς οἰκουμενικῆς κίνησης, στὴ σχέση της μὲ τὸν κόσμο, ἐπιχειρώντας νὰ διατυπώσει ὁρισμένες σκέψεις γιὰ τὸ πῶς ἡ Ἐκκλησία θὰ μποροῦσε νὰ ἀνταποκριθεῖ στὴν ἀνάγκη στήριξης τῶν γυναικῶν. Ὁ Μιλτιάδης Κωνσταντίνου στὸ κείμενό του μὲ τίτλο «Βιβλικὲς προϋποθέσεις ἀντιμετώπισης τοῦ οἰκολογικοῦ προβλήματος» ἀποπειρᾶται μιὰ ἀναμέτρηση μὲ ἕνα ἀπὸ τὰ πλέον κρίσιμα προβλήματα τῆς ἀνθρωπότητας μὲ ἀφετηρία τὴ βιβλικὴ θεώρηση τῆς σχέσης Θεοῦ - ἀνθρώπου – κόσμου. Ὁ Μητροπολίτης Μεσογαίας καὶ Λαυρεωτικῆς κ. Νικόλαος (Χατζηνικολάου) στὸ ἄρθρο του «Ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία καὶ τὰ Ζητήματα τῆς Βιοηθικῆς» ἀποπειρᾶται νὰ δώσει τὸ περίγραμμα τῆς πνευματικῆς βιοηθικῆς ἀπὸ τὴν ὀπτικὴ τῆς ὀρθόδοξης θεολογίας, ἀναδεικνύοντας τὴν ἀνάγκη νὰ ὑπάρξει πανορθόδοξο ἐνδιαφέρον σὲ ὅ,τι ἀφορᾶ στὰ ζητήματα τῆς ἀνθρωπολογίας. Ὁ Κωνσταντῖνος Κωτσιόπουλος στὸ ἄρθρο του «Ἡ Εὐρωπαϊκὴ ἀρχὴ τῆς Ἐπικουρικότητας καὶ τὸ Ὀρθόδοξο Αὐτοκέφαλο» διερευνᾶ τὴ σχέση καὶ σὲ ὁρισμένο βαθμὸ ἀντιστοιχία μεταξὺ τῆς ἀρχῆς αὐτῆς ποὺ ρυθμίζει τὴν πολιτικὴ ὀργάνωση τῶν σχέσεων τῶν χωρών-μελῶν τῆς Ε.Ε. καὶ τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ αὐτοκεφάλου ὡς θεσμοῦ ὀργάνωσης τῶν σχέσεων τῶν Αὐτοκεφάλων Ἐκκλησιῶν μεταξύ τους καὶ μὲ τὸ Πατριαρχεῖο Κωνσταντινουπόλεως. Ὁ Δημήτριος Νικολακάκης στὸ κείμενό του «Τὸ Αὐτοκέφαλον καὶ τὸ Αὐτόνομον στὴν πορεία πρὸς τὴν Ἁγία καὶ Μεγάλη Σύνοδο τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας» ἐξετάζει δύο ἐκ τῶν πλέον βασικῶν θεμάτων τῆς Συνόδου, καθὼς ἐπίσης καὶ τὸν τρόπο ἀνακήρυξής τους. Στὸ κείμενο ποὺ ἀκολουθεῖ μὲ τίτλο «Ἡ νηστεία κατὰ τὶς Προσυνοδικὲς Συζητήσεις», ὁ Παναγιώτης Σκαλτςῆς ἐξετάζει τὸ ζήτημα τῆς νηστείας, ὅπως αὐτὸ τυγχάνει ἐπεξεργασίας στὰ κείμενα τῆς προσυνοδικῆς διαδικασίας. Ὁ Θανάσης Ν. Παπαθανασίου στὸ ἄρθρο του «Μία ἀγνοημένη πτυχὴ τῆς πραγματικότητας: Ἡ ἀφρικανικὴ χριστιανικὴ ἱεραποστολὴ πρὸς τὴν Εὐρώπη» ἐπιχειρεῖ νὰ ἀναδείξει τὸ φαινόμενο τῆς «ἀντίστροφης ἱεραποστολῆς», ὅπου χριστιανοὶ μετανάστες ἀπὸ τὶς χῶρες τοῦ Τρίτου Κόσμου ἐπιδεικνύουν ἱεραποστολικὸ ζῆλο νὰ κηρύξουν τὸ εὐαγγέλιο σὲ περιοχὲς τῆς Δύσης, οἱ ὁποῖες σὲ μεγάλο βαθμὸ τείνουν νὰ ἀποχριστιανοποιηθοῦν. Στὴ στήλη Ἰδιόμελα δημοσιεύεται τὸ κείμενο τοῦ Χρήστου Γιανναρᾶ μὲ τίτλο «Ὀντολογίας ἀμφιλεγόμενα (διάλογος μὲ τὸν Διονύση Σκλήρη)», ὅπου ὁ συγγραφέας ἀποπειρᾶται ἀπάντηση σὲ κριτικὴ παρουσίαση βιβλίου του σὲ προηγούμενο τεῦχος τοῦ περιοδικοῦ. Τὸ τεῦχος τοῦ περιοδικοῦ συμπληρώνεται μὲ τὶς πλούσιες μόνιμες στῆλες του. Τά «Θεολογικὰ Χρονικά», ὅπου περιλαμβάνονται ἀναφορὲς σὲ ἐπιστημονικὰ συνέδρια, θεολογικὰ γεγονότα, ἀνακοινωθέντα καὶ πορίσματα συνοδικῶν συνδιασκέψεων, τά «Περιοδικὰ Ἀνάλεκτα», ὅπου γίνεται σύντομη ἐπισκόπηση τῶν ἑλληνικῶν καὶ ξένων θεολογικῶν περιοδικῶν, τό «Βιβλιοστάσιον», ὅπου δημοσιεύονται βιβλιοκριτικὰ δοκίμια καὶ παρουσιάσεις θεολογικῶν μονογραφιῶν, βιβλίων καὶ λοιπῶν ἐκδόσεων καί, τέλος, τό «Ἀναλόγιον», ὅπου δημοσιεύεται ἐνημερωτικὸ δελτίο πρόσφατων θεολογικῶν ἐκδόσεων. Τὸ ἑπόμενο πρῶτο τεῦχος τοῦ 2016 μὲ τὰ κείμενα τοῦ δεύτερου μέρους τοῦ σχετικοῦ ἀφιερώματος γιὰ τὴν Ἁγία καὶ Μεγάλη Σύνοδο θὰ κυκλοφορήσει στὶς ἀρχὲς τοῦ Ἰουνίου.