Χαράλαμπος Μ. Ανδρεόπουλος, Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ 1967-1974: Ιστορική και νομοκανονική προσέγγιση

Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ 1967-1974: Ιστορική και νομοκανονική προσέγγιση

Χαράλαμπος Μ. Ανδρεόπουλος

Πρόλογος: Ιωάννης Μ. Κονιδάρης

Εκδόσεις Επίκεντρο

Σελίδες: 424

ISBN: 9789604583119

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Είναι γεγονός ότι οι μεγαλύτερες κρίσεις στις σχέσεις Εκκλησίας–Πολιτείας στη Ελλάδα συνέπεσαν με ανώμαλες περιόδους της πολιτικής της ιστορίας. Ταυτόχρονα, συνδέθηκαν με τη δημιουργία αρχιεπισκοπικών ζητημάτων, κάτι μάλλον αναμενόμενο ως εκ της σημασίας που διαδραματίζει το πρόσωπο του «Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος» στα πολιτικά πράγματα.

Σε μια από τις πλέον σκοτεινές και δυσερμήνευτες περιόδους της σύγχρονης εκκλησιαστικής ιστορίας αναφέρεται το παρόν βιβλίο που έρχεται να ρίξει φώς στις σχέσεις της διοικούσας Εκκλησίας και της Πολιτείας της περιόδου 1967 - 1974, όπως αυτές διαμορφώθηκαν υπό το κράτος της εγκαθιδρυθείσας την 21η Απριλίου 1967 επτάχρονης δικτατορίας. 

Με ενδελεχή έρευνα πηγών και βιβλιογραφίας ο Χάρης Ανδρεόπουλος πραγματεύεται το πρόβλημα, εξετάζοντας και αναλύοντας ζητήματα της εν λόγω περιόδου που αφορούσαν την νομοκανονική αυτοσυνειδησία της Εκκλησίας και τον βαθύ τραυματισμό της (σήμερα συνταγματικά κατοχυρωμένης) αυτοδιοικήσεώς της από σωρεία παρεμβάσεων της δικτατορίας στα εσωτερικά της, που αποσκοπούσαν στον έλεγχο της εκκλησιαστικής διοικήσεως ώστε να υπηρετηθούν οι ιδεολογικές σκοπιμότητες του καθεστώτος. 

Προσεγγίζοντας το όλο ζήτημα επί τη βάσει ιστορικών και νομοκανονικών κριτηρίων, ο συγγραφέας αναδεικνύει, αξιολογεί και ερμηνεύει τις ποικίλες διαστάσεις και προεκτάσεις που είχε η προβληματική αυτή σχέση στη διοίκηση και στη ζωή της ελλαδικής Εκκλησίας καθ΄ όλη τη διάρκεια της Επταετίας και σε αμφότερες τις φάσεις της: επί Γ. Παπαδοπούλου, με αρχιεπίσκοπο τον Ιερώνυμο Κοτσώνη, και επί Δ. Ιωαννίδη με αρχιεπίσκοπο τον Σεραφείμ Τίκα. Ως ιδιαίτερης σημασίας ζητήματα αντιμετωπίζονται το θέμα της διαταραχθείσας κατά το διάστημα της πρώτης φάσης της δικτατορίας (1967 – 1973) νομοκανονικής σχέσης της ελλαδικής Εκκλησίας με το Οικουμενικό Πατριαρχείο και το θέμα των δώδεκα εκπτώτων – «ιερωνυμικών» λεγομένων – Μητροπολιτών που δημιουργήθηκε στη δεύτερη φάση της δικτατορίας (Νοέμβριος 1973 – Ιούλιος 1974). 

Στο βιβλίο παρουσιάζονται, επίσης, και αναλύονται οι πολιτικές με τις οποίες στα πρώτα κρίσιμα χρόνια της μεταπολίτευσης, επί πρωθυπουργίας Κων/νου Καραμανλή (1974 – 1980), αντιμετωπίσθηκε και εξομαλύνθηκε η κρίση στην Εκκλησία, αλλά και θεμελιώθηκε ο εκδημοκρατισμός της με σειρά συνταγματικών διατάξεων και νομοθετημάτων που ρύθμισαν θετικά τόσο την εσωτερική της λειτουργία, όσο και τις σχέσεις της με την Πολιτεία.

Μία σημαντική μελέτη που βοηθά στην εξέταση, κατανόηση και ανάδειξη των αιτίων και των διαδικασιών μέσω των οποίων η Εκκλησία της Ελλάδος επηρεάσθηκε, συμμετείχε, έδρασε και επέδρασε στις πολιτικές εξελίξεις υπό το κράτος της επτάχρονης δικτατορίας 1967-1974. Το βιβλίο - η έκδοση του οποίου συμπίπτει με τη συμπλήρωση 50 χρόνων από την εγκαθίδρυση της δικτατορίας της 21ης Απριλίου 1967 - προλογίζει ο ομ. καθηγητής Εκκλησιαστικού Δικαίου της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Ιωάννης Μ. Κονιδάρης, χαρακτηρίζοντάς το ως «ένα έργο – σταθμό για την Εκκλησιαστική Ιστορία, αλλά και εφαλτήριο για περαιτέρω αναζητήσεις σε συναφείς κλάδους, όπως το Εκκλησιαστικό Δίκαιο ή / και η Πολιτική Ιστορία του τόπου μας». 

Ο Χαράλαμπος Ανδρεόπουλος γεννήθηκε και ζει με την οικογένειά του στη Λάρισα. Υπηρετεί στη Β/θμια εκπαίδευση ως θεολόγος καθηγητής. Είναι διδάκτωρ Εκκλησιαστικής Ιστορίας του Α.Π.Θ. και μέλος της Εταιρείας Εκκλησιαστικού και Κανονικού Δικαίου. Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα εστιάζονται στη μελέτη θεμάτων της σύγχρονης πολιτικής και εκκλησιαστικής ιστοριογραφίας. Αρθρογραφεί στην «Ελευθερία» Λαρίσης, στο «Amen.gr» και στο προσωπικό του ιστολόγιο (http://religiousnet.blogspot.com).

Πολύβιος Ι. Στράντζαλης, Εκκλησίες και εκπαιδευτήρια των ρωμαίικων κοινοτήτων της Αρχιεπισκοπής Κωνσταντινουπόλεως (19ος αιώνας - έως σήμερα), Εκδοτικός Οίκος Αντ. Σταμούλη, Θεσσαλονίκη 2016, σελ. 578

Συγγραφέας: Πολύβιος Ι. Στράντζαλης

Εκδότης: Εκδοτικός Οίκος Αντ. Σταμούλης

ISBN: 978-960-9533-58-4

Έκδοση: 2016


Σελίδες: 578

Πλήρης τίτλος του βιβλίου: Εκκλησίες και 

εκπαιδευτήρια των ρωμαίικων κοινοτήτων της Αρχιεπισκοπής Κωνσταντινουπόλεως (19ος αιώνας - έως σήμερα), Εκδοτικός Οίκος Αντ. Σταμούλη, Θεσσαλονίκη 2016

Θανάσης Ν. Παπαθανασίου, Η ρήξη με το μηδέν: σφηνάκια πολιτικής θεολογίας

Θανάσης Ν. Παπαθανασίου

Η ΡΗΞΗ ΜΕ ΤΟ ΜΗΔΕΝ.

Σφηνάκια πολιτικής θεολογίας.

Εκδ. Αρμός, Μάϊος 2015

Τα κείμενα του βιβλίου παρεμβαίνουν στον πολιτικό αναβρασμό των καιρών μας σαν σφήνες και σαν δυνατά ποτά που πίνονται αποφασιστικά - σαν σφηνάκια δηλαδή. Η αλληλεγγύη, η στράτευση με τα θύματα της ιστορίας, η αποδοχή του ξένου, η απόρριψη του νεοφιλελευθερισμού, είναι κεντρικά θέματά τους.

Η θεολογία εδώ είναι μια φωνή βαθειά πολιτική: είναι πρόταση για το νόημα του κοινού μας βίου. Η πίστη δεν ιδιωτεύει, αλλά έρχεται να αναμετρηθεί με το άδικο και την απανθρωπιά αυτού του κόσμου, ο οποίος μπορεί και πρέπει να αλλάξει.

Σφηνάκια, λοιπόν, απέναντι στην παγωνιά του μηδενός! Απέναντι, δηλαδή, στην απαίτηση της θανατίλας να κουμαντάρει τα ανθρώπινα, να αβγατίζει τα κακάσχημα και να ακυρώνει τα πανέμορφα.

Ο Πατριάρχης της Αλληλεγγύης/The Patriarch of Solidarity

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

«Ο Πατριάρχης της Αλληλεγγύης/The Patriarch of Solidarity» είναι ο τίτλος μιας δίγλωσσης έκδοσης (ελληνικά και αγγλικά) για τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο, που κυκλοφόρησε τον Δεκέμβριο του 2013 στην Πόλη, και περιλαμβάνει κείμενα του Αρχιδιακόνου του Οικουμενικού Θρόνου π. Ιωάννη Χρυσαυγή και του καθηγητού Θεολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Κωνσταντίνου Δεληκωσταντή, Άρχοντος Διδασκάλου του Γένους.
Το βιβλίο εκδόθηκε χάρη στην ευγενική χορηγία του Προέδρου της Αδελφότητος Οφφικιάλων του Οικουμενικού Πατριαρχείου «Παναγία η Παμμακάριστος», Άρχοντος Πρωτεκδίκου Οδυσσέως Σασαγιάννη.
Σε Πατριαρχικό Γράμμα, που προτάσσεται της εκδόσεως, ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος εξηγεί γιατί κήρυξε το έτος 2013 ως «Έτος Πανανθρωπίνης Αλληλεγγύης». Αναφέρει χαρακτηριστικά: «Η ως άνω πρωτοβουλία του Κέντρου της Ορθοδοξίας εκφράζει το αυθεντικόν πνεύμα του Οικουμενικού Πατριαρχείου, το οποίον, εις όλας τας εκφάνσεις αυτού, είναι πνεύμα ειρήνης και καταλλαγής. Αυτό το πνεύμα σαρκώνουν η μέριμνα δια την ενότητα των Ορθοδόξων Εκκλησιών, οι διάλογοι με τας άλλας χριστιανικάς Εκκλησίας, με τας μη χριστιανικάς θρησκείας, με τον κόσμον και τους εκπροσώπους των θεσμών αυτού, με την διανόησιν και τους επιστήμονας, με τους απλούς ανθρώπους, με την νεότητα, με τας ευπαθείς κοινωνικάς ομάδας».
Στον πρόλογό τους οι συγγραφείς αναφέρονται στον Πατριάρχη Βαρθολομαίο, θεωρώντας το πόνημά τους «μικρό ανταπόδωμα για τη γενναιόδωρη αγάπη του και για τα πάμπολλα, που οφείλουμε στο σεπτό πρόσωπό του».
Γράφουν με έμφαση: «Ο Παναγιώτατος φυλάσσει, αμετακίνητος, τον ιερό τόπον μαρτυρίου και μαρτυρίας, το Φανάρι, και τον τρόπον του βίου του Γένους, ακάματος δεκαθλητής της δράσης και της προσφοράς, μετοχικός, σχεσιακός, φιλάνθρωπος, άνθρωπος των ανοικτών οριζόντων, της κατεργαζούσης «δοκιμήν» υπομονής και της «οὐ καταισχυνούσης» ελπίδος (Ρωμ.5,5).
Όσα προσέφερε και προσφέρει στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, στην παγκόσμια Ορθοδοξία, στη Χριστιανοσύνη, στην ανθρωπότητα, στον πολιτισμό, στην υπόθεση της ειρήνης και της καταλλαγής, στη νεότητα, στον απλό άνθρωπο, όσα πράττει για να κρατήσει ζωντανή την παρουσία της Ορθοδοξίας στη Μικρά Ασία, στην ιδιαίτερη πατρίδα του, την Ίμβρο, οι αναρίθμητες πρωτοβουλίες του, όλα αυτά ξεπερνούν το ανθρώπινο μέτρο και προκαλούν απεριόριστο θαυμασμό.
Είμαστε βέβαιοι ότι ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος, που παραμένει γεμάτος οράματα, νέες ιδέες και νεανική πνοή, μας επιφυλάσσει και για το μέλλον πολλές εκπλήξεις.»
Το κείμενο του π. Ιωάννη Χρυσαυγή με τίτλο «Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος και η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος» είναι βασισμένο σε σχετικό άρθρο του συγγραφέα με τίτλο: «Ecumenical Patriarch Bartholomew: insights into an Orthodox Christian worldview (στο The International Journal of Envirommental Studies 64, 1 [2007] 9-18).
Στο κείμενό του ο π. Ιωάννης Χρυσαυγής αναφέρεται στις πρωτοβουλίες και δραστηριότητες του «Πράσινου» Πατριάρχη, στα Σεμινάρια και Συνέδρια που διοργάνωσε με διεθνή συμμετοχή και απήχηση, αλλά και στην Ορθόδοξη θεολογική κοσμοθεωρία και στην Ορθόδοξη οικολογική πρακτική, όπως αυτές αναπτύχθηκαν σε μια Θεολογία της Οικολογίας, ήτοι μια πνευματική θεώρηση του κόσμου, απαραίτητη στους αυχμηρούς καιρούς μας.
Επίσης, ο π. Ι. Χρυσαυγής προσδιορίζει τις αρχές και τις αξίες στη διακονία του Οικουμενικού Πατριάρχου: η ταπεινοφροσύνη («η αίσθηση ενός σεμνού ρεαλισμού»), το ασκητικό πνεύμα, η απερίφραστη καταδίκη της κατάχρησης του περιβάλλοντος, η άμεση συνάρτηση του οικολογικού ζητήματος με την πνευματικότητα και τα κοινωνικά προβλήματα της εποχής μας, η υιοθέτηση θυσιαστικού φρονήματος από όλους μας, για να βλέπουμε τον κόσμο στο αρχαίο κάλλος.
Ο καθηγητής Κ. Δεληκωσταντής επιγράφει το κείμενό του «Αλληλεγγύη με τον συνάνθρωπο».
Αφού κάνει αναφορά στην παράδοση της αλληλεγγύης στην Ορθόδοξη Εκκλησία, εστιάζει στον Πατριάρχη «της πανανθρώπινης αλληλεγγύης», όπως τον ονομάζει, παραθέτοντας αποσπάσματα από σημαντικές ομιλίες του Πατριάρχου όπως αυτή με τίτλο: «Ο πολιτισμός της αλληλεγγύης».
Τέλος, ο καθηγητής Δεληκωσταντής αναφέρεται στο μέλλον του πολιτισμού της αλληλεγγύης, η οποία, εκτός από την ευσπλαγχνία και το έλεος του Καλού Σαμαρείτη, για τον Πατριάρχη "εμπερικλείει και τον αγώνα για μια δίκαιη κοινωνία, για τον σεβασμό του ανθρωπίνου προσώπου, τη στράτευση κατά της ανοικτής και της δομικής βίας, κατά του εθνικισμού, του ρατσισμού και κάθε μορφής φονταμενταλισμού. Πρόκειται για το όραμα ενός κόσμου ειρηνικού και ακέραιου, παρακαταθήκη ζωής στις επερχόμενες γενεές."
Το βιβλίο έχει ως Επίμετρο την Πατριαρχική Απόδειξη επί τοις Χριστουγέννοις του Έτους 2012, στην οποία εκτίθεται το σκεπτικό της Μητρός Εκκλησίας για την ανακήρυξη του έτους 2013 σε Έτος Πανανθρώπινης Αλληλεγγύης.
Το βιβλίο αυτό – χρήσιμο και για τους αγγλόφωνους – είναι ουσιαστικό το μανιφέστο του Οικουμενικού Πατριάρχου για την αλληλεγγύη. Ένα μανιφέστο γραμμένο με πράξεις, κόπους και θυσίες. Οι συγγραφείς αποτυπώνουν συνοπτικά – κατ’ ανάγκην – αυτή την οικουμενική πορεία αλληλεγγύης του Πατριάρχου.
Μια πορεία που αφορά και μας, τον καθένα ξεχωριστά, αφού, όπως παρατηρεί ο καθηγητής Δεληκωσταντής «ο αληθινός χριστιανός δεν είναι, δεν είναι δυνατόν να είναι, αδρανής και παθητικός, αλλά είναι φλεγόμενος άνθρωπος με ακαταπόνητη δράση, με οξύ αισθητήριο για τα παθήματα του ανθρώπου και για τα σημεία των καιρών, με αγωνία για τις περιπέτειες της ανθρώπινης ελευθερίας, αλλά και με εμπιστοσύνη στη δύναμη της ελευθερίας».

 

Πηγή: ΦΩΣ ΦΑΝΑΡΙΟΥ 

Κωνσταντίνος Ζάρρας (Επίκ. Καθηγητής Τμήματος Θεολογίας ΕΚΠΑ), Ιστορία των Χρόνων της Καινής Διαθήκης 515 π.Χ.-135 μ.Χ., εκδόσεις Έννοια, Αθήνα

Από την εισαγωγή του βιβλίου

Εάν ο ιστορικός της εποχής της Καινής Διαθήκης είχε κληθεί πριν από εξήντα χρόνια να περιγράψει το πεδίο της έρευνας στις αρχές του 21ου αιώνα, πολύ δύσκολα θα μπορούσε να φανταστεί έστω το περίγραμμα των θεμάτων που απασχολούν τον σύγχρονο μελετητή. Θα μπορούσε να πει κάποιος ότι τον καιρό που έληγε μια μεγάλη περιπέτεια επιβίωσης για τον άνθρωπο (εκείνη του Β” Παγκοσμίου Πολέμου), τότε ακριβώς άρχιζε μια νέα πνευματική αναζήτηση στους χώρους της αρχαιολογίας, της θεολογίας και της ιστορίας των θρησκευτικών κινημάτων. Η εικόνα που είχαν λίγο πριν από τα μέσα του εικοστού αιώνα οι ιστορικοί και οι θεολόγοι για την Παλαιστίνη των χρόνων του Ιησού Χριστού έμοιαζε σχετικά ολοκληρωμένη. Βεβαίως, ερωτηματικά και ασάφειες υπήρχαν, όμως τα σταθερά σημεία ήταν τόσα, ώστε τα δευτερεύοντα στοιχεία στο περιβάλλον του Θεανθρώπου φαίνονταν κάποτε επαρκώς φωτισμένα ή άλλοτε πως τίποτε περισσότερο δεν θα μπορούσε (ή θα άξιζε) να προστεθεί σε αυτά. Ο ναός της Ιερουσαλήμ έχαιρε απαράμιλλου μεγαλείου και αναμφισβήτητης μοναδικότητας, οι ιερείς, οι τάσεις των Φαρισαίων και των Σαδδουκαίων, ο κόσμος των αποκαλυπτικών, όλα έδειχναν να έχουν διερευνηθεί επαρκώς και τα εξαχθέντα συμπεράσματα ταίριαζαν με την ισχύουσα πρόταση. Ο δε Ιουδαϊσμός που περιέβαλλε στις διάφορες πτυχές του το θείο δράμα και τους πρωταγωνιστές του φαινόταν καλά γνωστός στον ερευνητή. Ύστερα ήλθε η ανακάλυψη των χειρογράφων στο Nag Hammadi (1945) και στο Qumran (1947) και ένας καινούργιος κύκλος ερευνών ξεκίνησε. Καθώς η ακτίνα αυτού του κύκλου διαρκώς διευρυνόταν, έφτασε να αγγίζει τελικά και πεδία μελέτης που αρχικά έμοιαζαν να βρίσκονται εκτός αυτής.

Κατ’ αρχήν, σοβαρά προσεβλήθη η εικόνα του ενός σχετικώς ομογενούς Ιουδαϊσμού. Εσφαλμένως η Ραββινική ή “Νομική” τάση ταυτίστηκε στο παρελθόν από τους ερευνητές με το σύνολο του Ιουδαϊσμού, παραμερίζοντας ή υποβαθμίζοντας άλλες σημαντικές ροπές, τάσεις ή κινήματα, τα οποία διέθεταν -έστω και για λίγο χρόνο- μεγάλη δυναμική και επιρροή στο θρησκειοϊστορικό τους περιβάλλον. Από την άλλη πλευρά, οι μελετητές του πρώιμου και του μέσου Ιουδαϊσμού αγνοούσαν σε σημαντικό βαθμό τη μελέτη των αποκαλυπτικών και των άλλων μη-ραββινικών κειμένων, αρνούμενοι κατ’ αυτό τον τρόπο και τη διαπίστωση επιρροής (άμεσης ή έμμεσης) των πρώτων πάνω στα δεύτερα. Βεβαίως, ύστερα από την ανακάλυψη των χειρογράφων της Νεκράς Θαλάσσης το κλίμα έχει μεταβληθεί θεαματικά. Ενώ έως τότε πιστευόταν ότι κυριαρχούσε ο “νομικός” Ιουδαϊσμός, άλλες πτυχές του άρχισαν τώρα να μονοπωλούν το ενδιαφέρον των μελετητών. Επί παραδείγματι, αν και η Κοινότητα του Κουμράν φαίνεται ότι είχε ιερατικό χαρακτήρα και ίσως Σαδδωκική προέλευση, ούτε ναό διέθετε ούτε περιοριζόταν στη Μωσαϊκή Τορά. Ακόμη, το αρκετά αρχαιότερο αυτής λεγόμενο “κίνημα Ενώχ” αμφισβητούσε ευθέως τον επίσημο Ιουδαϊσμό του ναού καθώς και τις πρακτικές και τα ιερά του κείμενα. Επιπροσθέτως, το πιθανώς συνδεόμενο με το κίνημα αυτό φαινόμενο των Εσσαίων καλεί πλέον σε επανεξέταση των συμπερασμάτων του παρελθόντος.

 

Για περισσότερα στο: ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ

Παναγιώτης Θωμά, Η γυναίκα του Λωτ και η σύγχρονη θεολογία (Παρουσίαση βιβλίου)

Τις ημέρες που ετοίμαζα το κείμενό μου για τη σημερινή παρουσίαση, συνέπεσε να ακούσω αρκετές φορές ένα τραγούδι από την πιο πρόσφατη δισκογραφική δουλειά της Ελένης Βιτάλη, σε στίχους και μουσική δικά της. Το τραγούδι τιτλοφορείται «Χαραμάδα» και οι στίχοι του μιλάνε για τη «μικρή χαραμάδα με φως». Μέσα στο φως αυτής της χαραμάδας αποκαλύπτεται «Το θαύμα του χαδιού, το θαύμα της ψυχής, το θαύμα του φιλιού, το θαύμα της ζωής». Σχεδόν αβίαστα αυτή τη χαραμάδα, όπως την περιγράφουν οι στίχοι της Βιτάλη, τη συνέδεσα με το δημιουργικό «ανάμεσα», το ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση, που με αφορμή τον Γιάννη Τσαρούχη επιχειρεί να περιγράψει ο Χρυσόστομος Σταμούλης στο βιβλίο του Η γυναίκα του Λωτ και η σύγχρονη θεολογία.

Η σχετική με τον Τσαρούχη μελέτη αποτελεί κατακλείδα του βιβλίου. Καθώς περιδιάβαζα για αρκετές εβδομάδες στις σελίδες της Γυναίκας του Λωτ, γινόταν όλο και εντονότερη η αίσθησή μου, ότι σκόπιμα ο Χρυσόστομος Σταμούλης κράτησε για το τέλος τη μελέτη για τον Έλληνα ζωγράφο. Ο λόγος για την επιλογή αυτή του συγγραφέα και μουσικού μου φαινόταν απλός και ξεκάθαρος και αποδείκνυε πως με τέχνη ο μαέστρος πέτυχε τη λειτουργική ενότητα μορφής και περιεχομένου. Γιατί, τα κείμενα του παρόντος τόμου χαρακτηρίζονται από την πρόθεσή του να κινηθεί θεολογικά κάπου ανάμεσα, σε ένα χώρο που παρέμεινε εν πολλοίς παρθένος και ανέγγιχτος, αλλά και ανάμεσα σε Δύση και Ανατολή. Ο Σταμούλης παλεύει να συλλέξει όλα τα θεολογικώς πολύτιμα, από όπου και αν προέρχονται, παντρεύοντας έτσι τα κατά άλλους διεστώτα. Πρόκειται για σύνθεση και όχι σύγχυση. Η Δύση παραμένει Δύση, κι Ανατολή Ανατολή, καθώς τα ιδιώματά τους αντιδίδονται στο ένα σώμα της αλήθειας, στο ενυπόστατο πραγματικό. Έτσι, ο Χριστός, η σαρκωμένη αλήθεια της Εκκλησίας, είναι ο άξονας γύρω από τον οποίο κινείται όλη η θεολογία, αλλά και η πολιτιστική πρόταση του Σταμούλη. Αυτό αποδεικνύεται για ακόμα μια φορά στο βιβλίο που σήμερα παρουσιάζουμε.

Ξεκίνησα την παρουσίασή μου με τραγούδι. Η επιλογή αυτή δεν είναι τυχαία. Θα παραδεχόμουν, ότι έγινε συνειδητά και εσκεμμένα. Γιατί όσο μου επιτρέπει η γνωριμία μου με το έργο και την προσωπικότητα του Χρυσόστομου Σταμούλη, θα έλεγα με παρρησία, πως όραμα του Καθηγητή της Χριστιανικής αισθητικής και μουσικοσυνθέτη από τη Θεσσαλονίκη είναι να φτιάχνει συνεχώς ένα τραγούδι για τη ζωή. Τη ζωή που δεν αρνείται την τραγική μοίρα του ανθρώπου, μα τη βιώνει στο έπακρο, ζώντας την απόγνωση ως δώρο και την κατάβαση στον Άδη, ως τον μόνο τρόπο για να γίνει η ψυχή τόπος της οικουμενικής αγάπης. Αυτός είναι ο δρόμος που έδειξε ο Γέρων Σωφρόνιος του Έσσεξ, που ο Σταμούλης μας παρουσιάζει στη Γυναίκα του Λωτ, ως μύστη του καλότυχου διχασμού, της λυτρωτικά δημιουργικής αντίφασης.

Στο τραγούδι του Σταμούλη, η ζωή αγκαλιάζει τον ίδιο τον θάνατο και έτσι διά του έρωτος κατορθώνεται η υπέρβαση του θανάτου. Διά του έρωτος που στρέφεται ταυτόχρονα προς τον Νικήσαντα το θάνατο, προς τους αδερφούς και τους φίλους και προς την ομορφιά της δημιουργίας. Έναν τέτοιο έρωτα βίωσε ο Γέρων Ιωσήφ ο Ησυχαστής, ο Γέρων Πορφύριος αλλά και ο Αλέξανδρος Σμέμαν, την πορεία των οποίων ο Σταμούλης επιχειρεί να φωτίσει στις σελίδες του βιβλίου του, ακροβατώντας μεταξύ απολυτοποιήσεων και μονόπλευρων ερμηνειών, που κρατούν φυλακισμένη στη μοναξιά της μια στεγνή από αισθητική αλήθεια. Οι ερμηνείες αυτές και όσοι τις αντιπροσωπεύουν δεν κινήθηκαν ποτέ στο «ανάμεσα», στη μικρή χαραμάδα, όπου φέγγει το λυτρωτικό φως που επιτρέπει τη ζωή. Τη ζωή που είναι πάντα χαρμολύπη και που δε γνωρίζει άλλο γέλιο, απ’ το γέλιο που είναι γεμάτο λύπη και γεμάτο μνήμη. Όποιος θυμάται πενθεί και όποιος μπορεί να πενθήσει, μπορεί και να γελάσει στ’ αλήθεια, όπως μας μαθαίνει ο Ιωάννης Χρυσόστομος, μέσα από την προσέγγιση του Σταμούλη, που αποτελεί ουσιαστική συμβολή στον τρόπο ανάγνωσης των Πατέρων. Μέσω αυτής της προσέγγισης αποκαλύπτεται το όλον και όχι ένα μόνο κομμάτι του, κάτι που θα αδικούσε την Εκκλησία και τη ζωή της, μειώνοντας τελικά τον ίδιο τον άνθρωπο. Η ζωή της χαρμολύπης καταφάσκει το παρόν, αρνείται την ειδωλοποίηση του παρελθόντος, ή την δραπέτευση προς ένα ετεροκοσμικό, εξιδανικευμένο και ειδυλλιακό μέλλον, η οποία συνοδεύεται με την απώλεια του εδώ και του τώρα, που για τον Πεντζίκη δεν συνιστά τίποτα άλλο από αμαρτία.

 

Για περισσότερα στο : antidosis

Χρυσόστομος Σταμούλης, Η Γυναίκα του Λωτ και η Σύγχρονη Θεολογία, εκδόσεις Αρμός, Αθήνα 2014

Μια ψηφιδωτή μελέτη, ουσιαστικά μελέτη παραδειγμάτων, για την ελληνική Ορθόδοξη θεολογία του 20^ου αιώνα, η οποία με τρόπο κριτικό εξετάζει τις τάσεις και τις αντιστάσεις μιας εποχής, που αναζητώντας την ταυτότητα της κινήθηκε εν λευκώ από την βαβυλώνια αιχμαλωσία έως και τη νέα ειδωλολατρία. Πρόσωπα, θεωρίες και ακριβές αγωνίες μιας ζωής, πάντα εν τόπω και εν χρόνω, αποκαλύπτουν το αναπόφευκτο του αγώνα, την αναμονή και την προσδοκία, την ανάγκη ολοκληρωτικής κατάφασης στο μυστήριο της ανεπάρκειας που κρύβει ανάσταση και έρωτα. Την κατάφαση δηλαδή σε εκείνη την πραγματικότητα που η απουσία της άφησε τον διάλογο της άσκησης και της ευχαριστίας ανεκπλήρωτο. Την καταφυγή στην αδύναμη δύναμη που επιτρέπει την ποιητική υπέρβαση της εσωστρέφειας, την ψηλάφηση του άθλου της ανάκρισης που γεννά ανάκραση τρόπου, συνάντηση τίμια. Κάπου εκεί, στη γωνία του δρόμου, η γυναίκα του Λωτ, για να μας δείχνει τα Σόδομα, το υπαρξιακό σύνορο όλων των καλότυχων διχασμένων, που παλεύουν να σπάσουν τη βεβαιότητα της έσω ζωής, το νόστο του νόστου, που αγνοεί τα πρόσωπα και τα πράγματα, τα πολύτιμα ενός πάθους εν κινήσει.

 

Πηγή: ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ

Κυριακούλα Παπαδημητρίου, Πριν τη θεωρία – Προδρομική Πατερική Ερμηνευτική, Εκδόσεις Πουρναρά, Θεσσαλονίκη 2012

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Η πρόταση του βιβλίου 9

1. Το αίτημα μιας σύγχρονης Ερμηνευτικής της Καινής Διαθήκης στον ορθόδοξο χώρο 15

2. Η λειτουργική και επιτελεστική ερμηνευτική μέθοδος κατά τον άγιο Ιωάννη Χρυσόστομο. Πρόληψη της σύγχρονης ερμηνευτικής από την πατερική 43

3. Ερμηνευτικές προσεγγίσεις του αγίου Γρηγορίου του Παλαμά σε κείμενα της Καινής Διαθήκης. Όψεις μιας ασκητικής ερμηνευτικής 71

4. Η Επί του Όρους Ομιλία κατά τον άγιο Νεόφυτο τον Έγκλειστο. Η συντακτική και ερμηνευτική του μέθοδος 91

5. Η ερμηνεία των ΙΔ” Επιστολών του απ. Παύλου από τον άγιο Νικόδημο τον Αγιορείτη. Η μείζων ερμηνευτική του αρχή 113

6. Ο χαιρετισμός της ειρήνης στις προς Κορινθίους Επιστολές. Συγκριτολογική και πολιτισμική ανάλυση του καινοδιαθηκικού χαιρετισμού 135

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

1. Ένα παράδειγμα χωρίς θεωρία 163

2. Ερμηνεία των Ελλήνων πατέρων και εκκλησιαστικών συγγραφέων στο 21° κεφ. του κατά Ιωάννην Ευαγγελίου.

Μεταφραστική μεταγραφή 167

ΠΡΩΤΕΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ 251

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Αγία Γραφή 255

Εκδόσεις Κειμένων 255

Εκκλησιαστικοί Συγγραφείς και Πατέρες 257

Βοηθητική Βιβλιογραφία 262

ΕΥΡΕΤΗΡΙΑ

Ευρετήριο χωρίων Αγίας Γραφής 277

Ευρετήριο συγγραφέων 281

Ευρετήριο όρων 285

Πηγή: ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ

Πτυχές από την Ιστορία της αδιαίρετης εκκλησίας

Ευαγγελία Αμοιρίδου, Πτυχές από την Ιστορία της αδιαίρετης εκκλησίας, Εκδόσεις Μέθεξις, Θεσσαλονίκη 2012

 

Η ευρύτερη διάδοση της γνώσης, καθώς και η εύκολη πρόσβαση σε αυτή, επιβάλλουν πλέον τη ριζική αλλαγή της μέχρι τώρα προσφερόμενης μέσω των βιβλίων γνώσης. Σε ό,τι αφορά την ιστορία, τώρα είναι πιο χρηστική η συστηματική προσέγγιση των εκδηλώσεων του ανθρώπου και πιο χρήσιμη η κατανόηση έναντι της απομνημόνευσής τους. Οι σελίδες που ακολουθούν δε θα μπορούσαν σε καμία περίπτωση να θεωρηθούν ως εκκλησιαστική ιστορία με την κλασική έννοια του όρου. Με αφετηρία το γεγονός ότι η μεν θρησκευτική κατάρτιση δεν έχει πια το εύρος που είχε παλαιότερα, συνεπώς πολλά από τα θέματα που την αφορούν δεν είναι πλέον το ίδιο κατανοητά από τις νεότερες γενιές, οι σελίδες αυτές θα τολμήσουν να προσφέρουν κάποια στοιχειώδη μονοπάτια ως εργαλεία προσέγγισης και κατανόησης του βίου της Εκκλησίας, του παρελθόντος αλλά και του παρόντος της.

 

Πηγή: http://www.ebooks.gr/book/πτυχες-απο-την-ιστορια-της-αδιαιρετης-εκκλησιας-340430

Ορθοδοξία και Ορθοπραξία

Ορθοδοξία και Ορθοπραξία
Θέματα Θεολογικής Εκπαίδευσης

Θεολογία είναι ο αυθεντικός τρόπος ζωής, ήθος μυστηριακό που μεταμορφώνει τον όλο άνθρωπο και την όλη ζωή. Ο όλος άνθρωπος μεταμορφώνεται: σώμα και ψυχή, λογική, θέληση και συναίσθημα, μετέχουν στην αγάπη του Θεού, γεύονται τη μοναδικότητα και την αθανασία. Η όλη ζωή μεταμορφώνεται: η πολιτική μεταμορφώνεται σε διακονία, η οικονομία σε φιλανθρωπία, η τέχνη σε δημιουργία. Τη μεταμόρφωση αυτή του ανθρώπου και της ζωής του καλεί η Εκκλησία κάθε άνθρωπο να βιώσει, και έτσι προσωπικά να επαληθεύσει το αληθές της. "Έρχου και ίδε": η εμπειρική βίωση της θεολογίας είναι η μόνη απολογητική της Εκκλησίας.

Πέραν αυτού του πρωτογενούς επιπέδου, στο οποίο μετέχουν όλοι οι πιστοί, θεολογία ασκείται και σε ένα δευτερογενές επίπεδο, από όσους πιστούς έχουν το σχετικό χάρισμα. Εδώ, οι πιστοί αυτοί παρουσιάζουν την πίστη της Εκκλησίας και τις εκφράσεις της στη ζωή, όπως αυτές αποτυπώνονται με διάφορους τρόπους σε σύμβολα, κείμενα, μνημεία, παράδοση κ.α. Πρόκειται για την εκφορά της αλήθειας σε κάθε καλόπιστο άνθρωπο που ζητά λόγο αγαθό, αλά και τη διαφύλαξή της από κάθε αιρετική παραχάραξη.

Επιμέλεια: Σταύρος Φωτίου

Κείμενα: Πατριάρχης Ρουμανίας Δανιήλ, Γιάννης Ιωάννου, Πρωτοπρεσβ. Ιωάννης Μάγιεντορφ, Εμμανουήλ Περσελής, Σταύρος Φωτίου, Πρωτοπρεσβ. Θωμάς Χόπκο.

Πηγή: http://www.armosbooks.gr/product_info.php/products_id/157334