Μαθήματα για τη γλώσσα των ελληνικών λειτουργικών κειμένων της Ορθοδόξου Εκκλησίας στο Α.Π.Θ.

Μαθήματα για τη γλώσσα των ελληνικών λειτουργικών κειμένων της Ορθοδόξου Εκκλησίας στο Α.Π.Θ.

Το Εργαστήριο «Ελληνικής Γλώσσας της Χριστιανικής Γραμματείας» (ΦΕΚ 3060/26-09-2016) του Τμήματος Θεολογίας του Α.Π.Θ., με σκοπό την υποστήριξη της μελέτης της ελληνικής γλώσσας των βιβλικών, πατερικών και λειτουργικών κειμένων της ορθοδόξου Εκκλησίας, προσφέρει τα τελευταία χρόνια σειρά σεμιναρίων και επιμορφωτικών προγραμμάτων εξ αποστάσεως εκπαίδευσης.

Στο πλαίσιο αυτό και μέσω του Κέντρου Επιμόρφωσης και Δια Βίου Μάθησης (ΚΕΔΙΒΙΜ) του Α.Π.Θ. θα υλοποιηθεί κατά το τρέχον χειμερινό εξάμηνο το πρόγραμμα: «Η γλώσσα των ελληνικών λειτουργικών κειμένων της Ορθοδόξου Εκκλησίας» (10^ος κύκλος). Η παρακολούθηση γίνεται μόνο εξ αποστάσεως και χορηγείται Πιστοποιητικό Επιμόρφωσης (5 ECTS).

 Η προκήρυξη του Προγράμματος βρίσκεται στη σελίδα του ΚΕΔΙΒΙΜ, όπου υπάρχουν και περισσότερες πληροφορίες.

Οι αιτήσεις συμμετοχής γίνονται μόνο ηλεκτρονικά μέχρι 6 Οκτωβρίου 2019 στη διεύθυνση   http://www.diaviou.auth.gr/programs/gelk10/

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ. Διεξαγωγή συνεδρίου με θέμα: «Θρησκευτική Εκπαίδευση- Εκπαίδευση για το μέλλον»

Η Περιφερειακή Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Κεντρικής Μακεδονίας σε συνεργασία με το Τμήμα Θεολογίας του Α.Π.Θ. και το Εργαστήριο Παιδαγωγικής του Τμήματος Θεολογίας του Α.Π.Θ. συνδιοργανώνουν το 3ο Πανελλήνιο Επιστημονικό Συνέδριο Θεολόγων Εκπαιδευτικών με διεθνή συμμετοχή με θέμα:

«Θρησκευτική Εκπαίδευση- Εκπαίδευση για το μέλλον»

στις 27, 28 και 29 Σεπτεμβρίου 2019, στους χώρους της θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ., στη Θεσσαλονίκη.

Σκοπός του συνεδρίου αποτελεί η συμβολή στον δημόσιο διάλογο σχετικά με τις προκλήσεις και τις προοπτικές της θρησκευτικής εκπαίδευσης στη σύγχρονη πραγματικότητα και στις ιδιαίτερες συνθήκες του σημερινού σχολείου.

Η παρουσία σας θα μας τιμήσει ιδιαίτερα.

Ο Περιφερειακός Δ/ντης

Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας

Εκπαίδευσης Κεντρικής Μακεδονίας

Αλέξανδρος Κόπτσης

Συνημμένα:

afisa2019.jpg	[ ]	2441 kB
programma-synedriou-teliko.pdf	[ ]	504 kB

Οδηγίες για τη διδασκαλία μαθημάτων Κοινωνικών Επιστημών στο Γυμνάσιο για το σχολικό έτος 2019 – 2020

Επιμορφωτικά σεμινάρια Διευθυντών Σχολικών Μονάδων

«Δημιουργία Παρατηρητηρίου Διαχείρισης κρίσεων»

3ο Πανελλήνιο Συνέδριο Θολόγων Εκπαιδευτικών με Διεθνή Συμμετοχή - Πρόγραμμα

Ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΘΕΟΛΟΓΙΚΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ «ΚΑΙΡΟΣ» ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΑΠΑΛΛΑΓΗΣ

Πανελλήνιος Θεολογικός Σύνδεσμος "ΚΑΙΡΟΣ"
Ελ. Βενιζέλου 59Α, Τ.Κ. 15561 ΧΟΛΑΡΓΟΣ
Ιστοσελίδα: http://www.kairosnet.gr
Email: kairos.theologoi@gmail.com &
kairosnet.gr@gmail.com

Αθήνα, 10 Σεπτεμβρίου 2019

Αριθμ. Πρωτ. 18

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΥΠΟΥ

Θέμα: Ο Πανελλήνιος Θεολογικός Σύνδεσμος «Καιρός» για το μάθημα των Θρησκευτικών και τη χορήγηση απαλλαγής

Με αφορμή την πρόσφατη Απόφαση της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (28/2019) σχετικά με τη διαδικασία χορήγησης απαλλαγής από το μάθημα των Θρησκευτικών (ΜτΘ) και διάφορες απόψεις που είδαν το φως της δημοσιότητας γύρω από αυτό το θέμα, ο Πανελλήνιος Θεολογικός Σύνδεσμος «Καιρός» επισημαίνει τα παρακάτω:

1. Το ΜτΘ σέβεται απολύτως και υπηρετεί μέσα από τη διδασκαλία του τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις ανθρώπινες ελευθερίες. Στους γενικούς σκοπούς του μαθήματος, όπως καταγράφονται στο νέο Πρόγραμμα Σπουδών στα Θρησκευτικά Δημοτικού Γυμνασίου, τονίζεται «το δικαίωμα κάθε ανθρώπου στη θρησκευτική ελευθερία, στην ανα­ζή­τηση και στον θρησκευτικό αυτοπροσδιορισμό», καθώς επίσης ως πρωταρχικός άξονας στη διδασκαλία του ορίζεται «ο σεβασμός στον απαραβίαστο χαρακτήρα της προσωπικής ελευθερίας κάθε ανθρώπου και στη θρησκευτική ετερότητα».
2. Η συζήτηση γύρω από το ζήτημα που ανέκυψε δεν είναι πρωτόγνωρη, καθώς έχουν προηγηθεί και άλλες παρόμοιες Αποφάσεις της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, αλλά και σχετικές αποφάσεις ανώτατων ακυρωτικών δικαστηρίων, ενώ η εγκύκλιος για τη χορήγηση της απαλλαγής τροποποιήθηκε ή συμπληρώθηκε πέντε φορές, μόνο κατά την περίοδο 2008-2015. Επισημαίνεται ότι εκκρεμούν οι αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας, καθώς και του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, για το ίδιο θέμα και για συναφή ζητήματα που αφορούν στο ΜτΘ.
3. Η διαδικασία χορήγησης απαλλαγής στους μαθητές και στις μαθήτριες που τη δικαιούνται είναι ένα εξαιρετικά σύνθετο ζήτημα, το οποίο απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή και γι’ αυτό δεν μπορεί να λυθεί με μια απλή εγκύκλιο, καθόσον επηρεάζει πολύπλευρα τη λειτουργία του σχολείου. Είναι νωπή η εμπειρία από τα προβλήματα που δημιουργήθηκαν από τις ανεπιτυχείς προσεγγίσεις του προβλήματος κατά το παρελθόν, οι οποίες οδήγησαν σε φαινόμενα κατάχρησης ή παράχρησης του δικαιώματος απαλλαγής, σε άνισες συνθήκες φοίτησης, σε σοβαρά προβλήματα στην εύρυθμη λειτουργία του σχολείου, καθώς επίσης και σε δικαστικές προσφυγές.
4. Για παιδαγωγικούς, ιστορικούς και κοινωνικούς λόγους, θεωρούμε επιβεβλημένη την προάσπιση της υποχρεωτικότητας του ΜτΘ, σύμφωνα και με τη συνταγματική επιταγή για την ανάπτυξη θρησκευτικής συνείδησης. Είμαστε αντίθετοι σε κάθε πρακτική η οποία θα οδηγήσει στην υποβάθμισή του και θα δημιουργήσει μείζονα προβλήματα. Ταυτόχρονα, επισημαίνουμε ότι οι σχολικές μονάδες και το ΜτΘ λειτουργούν αποκλειστικά σύμφωνα με τις ισχύουσες αποφάσεις και εγκυκλίους του Υπουργείου Παιδείας. Το σχολείο, καθώς και το ΜτΘ, δεν μπορούν να μεταβληθούν σε πεδίο πειραματισμών ή ιδεοληπτικών αντιπαραθέσεων.
5. Η ισχύουσα εγκύκλιος για τη χορήγηση της απαλλαγής (12773/Δ2/23-01-2015) εκδόθηκε πριν από την εφαρμογή των νέων Προγραμμάτων Σπουδών στα Θρησκευτικά (2017) και, επομένως, είναι συμβατή με τη σκοποθεσία και το περιεχόμενο των προγενέστερων Αναλυτικών Προγραμμάτων και διδακτικών βιβλίων των Θρησκευτικών. Η εφαρμογή των νέων Προγραμμάτων Σπουδών έφερε σημαντικές αλλαγές και δημιούργησε νέες συνθήκες, καθόσον «επιδιώκεται ένα σχολικό ΜτΘ, στο οποίο η συμμετοχή όλων των παιδιών χω­ρίς καμιά διάκριση και ανεξάρτητα από τη θρησκευτική ή μη δέσμευσή τους θεωρείται αυ­τονόητη όσο και αναγκαία».
6. Σε κάθε προσέγγιση του ζητήματος της χορήγησης απαλλαγής, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι νέες παράμετροι λειτουργίας του ΜτΘ, όπως αυτές ορίζονται από τα υφιστάμενα, πλέον, νέα Προγράμματα Σπουδών. Τα νέα Προγράμματα Σπουδών, με αφορμή τον θόρυβο που είχε ξεσπάσει σχετικά με τις απαλλαγές πριν και κατά την περίοδο της εκπόνησής τους, έλαβαν υπόψη τις όποιες δυσλειτουργίες του παρελθόντος και γι’ αυτό θεμελιώνουν ένα ανοικτό μάθημα ελευθερίας και ελπίδας για όλες τις μαθήτριες και όλους τους μαθητές, το οποίο επιδιώκει να είναι κριτικό, αντικειμενικό και πλουραλιστικό. Στον Οδηγό Εκπαιδευτικού στα Θρησκευτικά Δημοτικού-Γυμνασίου περιγράφεται ρητά αυτή η «στόχευση σε ένα ΜτΘ ενταγμένο στο σχολείο ως κανονικό μάθημα χωρίς απαλλαγές και διαχωρισμούς των μαθητών».

Για όλους τους παραπάνω λόγους, ο Πανελλήνιος Θεολογικός Σύνδεσμος «Καιρός» επισημαίνει, προς όλες τις κατευθύνσεις, την ανάγκη αποφυγής βεβιασμένων ενεργειών, οι οποίες ενδέχεται να περιπλέξουν ακόμη περισσότερο το πρόβλημα. Θεωρούμε ότι η σχετική ανακοίνωση του Υπουργείου Παιδείας, στις 05-09-2019, κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση. Ταυτόχρονα, διεκδικούμε την οριστική επίλυση του προβλήματος, με έναν τρόπο ρεαλιστικό και υπεύθυνο, ο οποίος, αφενός, θα σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα και τους θεσμούς που είναι αρμόδιοι για την προστασία τους και, αφετέρου, δεν θα υποσκάπτει αλλά θα υπηρετεί την παιδαγωγική αποστολή του ΜτΘ στο σύγχρονο σχολείο, στο πλαίσιο μιας σύγχρονης και δημιουργικής θρησκευτικής εκπαίδευσης.

Για το Διοικητικό Συμβούλιο

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ                    Ο ΓΕΝΙΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Χρήστος Καρακόλης              Γεώργιος Καπετανάκης

Καθηγητής Ε.Κ.Π.Α.                    Δρ Θεολογίας

Τα μηνύματα του Αρχιεπισκόπου προς τους μαθητές κι εκπαιδευτικούς

Τα καθιερωμένα μηνύματα του Αρχιεπισκόπου Ιερώνυμου προς τους εκπαιδευτικούς και μαθητές Δημοτικού , Γυμνασίου και Λυκείου , με την ευκαιρία έναρξης της νέας σχολικής χρονιάς , απέστειλε στις σχολικές μονάδες η Αρχιεπισκοπή :

Πρός τούς μαθητές καί τίς μαθήτριες τῶν Γυμνασίων καί Λυκείων

Πολυαγαπημένα μου παιδιά!

Μέ μεγάλη χαρά ἀπευθύνομαι σέ ὅλους σας καί σέ καθέναν ξεχωριστά γιά νά σᾶς εὐχηθῶ μέσα ἀπό τήν καρδιά μου νά ἔχετε μία πολύ εὐλογημένη σχολική χρονιά, γεμάτη ἀπό ἐπιτυχίες, πολύτιμες γνώσεις, νέες φιλίες καί ἀπόκτηση νέων δεξιοτήτων καί ὠφέλιμων ἐμπειριῶν.

Τά συναισθήματά σας μιά τέτοια μέρα ὁπωσδήποτε εἶναι ἀνάμεικτα. Τελείωσε τό καλοκαίρι μέ τούς χαλαρούς ρυθμούς του καί ξεκινᾶ μιά ἐκπαιδευτική περίοδος μέ προκλήσεις καί κόπους. Μή διστάσετε νά γίνετε ἐνεργά μέλη τῆς διδακτικῆς διαδικασίας. Σίγουρα θά βγεῖτε κερδισμένοι. Γιατί κέρδος δέν εἶναι μόνο οἱ βαθμοί ἀλλά ἡ ἴδια ἡ πορεία τῆς μάθησης.

Σέ αὐτήν τήν πορεία συνοδοιπόρος καί ὁδηγός σας στέκεται διαρκῶς ἡ Ἐκκλησία, ἡ ὁποία στηρίζει τίς ἀνάγκες σας καί εἶναι ἀνοιχτή γιά ἐσᾶς καί τούς προβληματισμούς σας. Ὡς φιλεύσπλαχνη μητέρα σᾶς περιμένει μέ μία ζεστή ἀγκαλιά καί κατανόηση, χωρίς νά κρίνει, χωρίς νά μαλώνει καί χωρίς νά πιέζει, σέ ἕναν ἀνοιχτό διάλογο ὅποτε ἐσεῖς τό ζητήσετε. Νά ξέρετε πώς μέ στοργή, μέ ἀγάπη καί ὑπομονή θά εἴμαστε δίπλα σας σύμφωνα μέ τό πρότυπο τοῦ Χριστοῦ μας!

Εὔχομαι ἀπό καρδιᾶς αὐτή τή σχολική χρονιά νά ἐκπληρώσετε ὅλα τά ὄνειρά σας!

Ἡ εὐλογία καί ἡ χαρά τοῦ Θεοῦ καί τῆς Παναγίας νά σᾶς πλημμυρίσει!

Μέ ἄπειρες εὐχές καί πολλή ἀγάπη,

Ο ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ

Πρός τούς μαθητές καί μαθήτριες τῶν Δημοτικῶν

Ἀγαπημένα μου παιδιά!

Σᾶς καλωσορίζω στό ἀγαπημένο σας σχολειό.

Εἴτε ξεκινάτε, εἴτε τελειώνετε τό δημοτικό σχολεῖο θέλω νά σᾶς πῶ ἕνα μεγάλο μυστικό.

Τό δημοτικό σχολεῖο διαφέρει ἀπό τό γυμνάσιο, τό λύκειο καί τό πανεπιστήμιο, γιατί εἶναι μία μεγάλη ἀγκαλιά πού ξέρει νά ἀγκαλιάζει καί νά ἀναδεικνύει μαθητές ἀπό ὅλον τόν κόσμο, ξέρει νά διδάσκει καί τήν ἀγάπη καί τά γράμματα.

Οἱ καλοί σας δάσκαλοι καί δασκάλες πού θά σᾶς ἔχουν ὅλη τήν χρονιά μέσα στήν καρδιά καί στήν τάξη τους εἶναι οἱ σημερινοί ἥρωες τῆς ἀγάπης καί τῆς γνώσης πού θά σᾶς βοηθήσουν νά γίνετε ὄμορφοι ἄνθρωποι στήν κοινωνία, στίς αὐριανές ἐργασίες σας καί στήν μελλοντική οἰκογένειά σας!

Ξέρετε, δάσκαλος εἶναι καί ὁ Χριστός πού σήμερα στόν Ἁγιασμό ἦταν ἐδῶ μαζί μας. Εἴχε καί μαθητές πού τόν ὑπεραγαποῦσαν καί θυσιάστηκαν γι΄Αὐτόν, ὅπως κι Αὐτός γιά ὅλους μας πάνω στόν Σταυρό.

Σᾶς καλῶ λοιπόν νά ἀπολαύσετε αὐτήν τήν ὄμορφη σχέση δασκάλου – μαθητή. Διαβάστε, γράψετε, κάντε ἐργασίες, παίξετε ἀλλά κυρίως ἐπικοινωνῆστε, ἀνοῖξτε τήν καρδιά σας. Μήν φοβηθεῖτε. Εἶναι μοναδικά αὐτά τά χρόνια σέ ὅλη σας τή ζωή.

Ἐγώ ὁ Ἀρχιεπίσκοπός σας θά προσεύχομαι ὅλη τήν χρονιά γιά ὅλους σας νά ἔχετε ὑγεία καί δύναμη νά χαρεῖτε καί νά μοιραστεῖτε τό μεγάλο αὐτό μυστικό .

Καλή καί εὐλογημένη σχολική χρονιά!

Ο ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ

Πρός τούς Ἐκπαιδευτικούς τῶν Σχολείων

Ἀγαπητοί μου Ἐκπαιδευτικοί,

«Αἰτία τῆς ἀγάπης εἶναι ἡ γνώση. Ἡ γνώση γεννᾶ τήν ἀγάπη καί γι’ αὐτό εἶναι ἀδύνατο νά ἀγαπήσει κανείς κάτι ὡραῖο ἐάν δέν γνωρίσει τήν ὡραιότητά του»1.

Πολλές φορές συλλογίζομαι πώς ἄν ἡ σχέση ἀγάπης, γνώσης καί ὀμορφιᾶς ἦταν κατανοητή, ὁ κόσμος μας θά ἦταν ἐντελῶς διαφορετικός. Συμπάσχω μέ τήν αγωνία σας νά διαμορφώσετε ἕνα σχολεῖο πού θά προσφέρει ἀπτή τή σχέση αυτή.

Κατανοῶ τίς δυσκολίες πού δημιουργοῦν γονεῖς καί μαθητές, οἱ ὁποίοι συχνά δέν ἀντιδροῦν στήν πολιορκία τοῦ πειρασμοῦ τοῦ «χρήσιμου» τοῦ πολιτισμοῦ μας. Τό ἀποτέλεσμα τελικά εἶναι νά μήν ἐπιζητοῦν ἀπό τό σχολεῖο τή μόρφωση στά αγαθά τῆς γνώσης καί τοῦ ὡραίου, ἀλλά μιά νεφελώδη αποτελεσματικότητα.

Συμμερίζομαι τήν ἀγωνία σας νά μήν προσφέρετε γνώσεις ἀνέραστες καί κομματιασμένες, οἱ ὁποῖες θά γίνουν ἕνα φθαρμένο διαβατήριο σέ μιά βιομηχανοποιημένη ζωή, χωρίς τήν ὀμορφιά τῆς διαφορετικότητας στά πρόσωπα τῶν παιδιῶν μας. Συμπορεύομαι στόν ἀνηφορικό δρόμο πού ἀπαιτεῖ ἡ μύηση στή μόρφωση, στήν ἀναζήτηση τῆς παιδείας, στήν ἀνακάλυψή της, στήν κριτική καί στήν ἀμφισβήτησή της.

Εἶναι ὁ ἀγώνας τῆς σπορᾶς. Ὁ Χριστός ἔσπειρε τόν σπόρο Του, στή γνωστή παραβολή, σέ κάθε μορφή ἐδάφους, ἐπειδή πίστευε στή δυνατότητα τῆς ἀλλαγῆς. Μήν δειλιάσετε μπροστά στόν κόπο καί τήν ἀγωνία. Τήν πρόσκαιρη ἀβεβαιότητα τοῦ ἀποτελέσματος. Ἡ ἀλλαγή δέν πειθαρχεῖ σέ ἀριθμούς.

Σᾶς εὔχομαι ἀπό καρδιᾶς καλή, εὐλογημένη και καρποφόρα χρονιά!

Ο ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ

Ολοκληρώθηκαν οι εργασίες της 3ης Πανελλήνιας Συνάντησης Θεολόγων του Πανελλήνιου Θεολογικού Συνδέσμου «Καιρός – για την αναβάθμιση της Θρησκευτικής Εκπαίδευσης»

         

  Χολαργός, 9 Σεπτεμβρίου 2019

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Θέμα: Ολοκληρώθηκαν οι εργασίες της 3^ης Πανελλήνιας Συνάντησης Θεολόγων του Πανελλήνιου Θεολογικού Συνδέσμου «Καιρός – για την αναβάθμιση της Θρησκευτικής Εκπαίδευσης»

Ο Πανελλήνιος Θεολογικός Σύνδεσμος «ΚΑΙΡΟΣ - για την αναβάθμιση της θρησκευτικής εκπαίδευσης» διοργάνωσε με επιτυχία την τρίτη κατά σειρά πανελλήνια συνάντηση θεολόγων από τις 6 έως τις 8 Σεπτεμβρίου 2019, στις φιλόξενες, πλήρως ανακαινισμένες και άρτια εξοπλισμένες εγκαταστάσεις του Γυμνασίου – Λυκείου της Ελληνογαλλικής Σχολής Ουρσουλινών στο Νέο Ψυχικό με θέμα «Η Ορθόδοξη θεολογία μεταξύ κριτικής σκέψης και ανορθολογισμού». Έλαβαν μέρος 150 περίπου συνάδελφοι θεολόγοι εκπαιδευτικοί στη δημόσια και την ιδιωτική εκπαίδευση, αδιόριστοι πτυχιούχοι Θεολογίας και μεταπτυχιακοί φοιτητές από την Αττική, την Πάτρα, τη Θεσσαλονίκη, τη Ρόδο, την Κρήτη, την Κοζάνη, τη Λάρισα,  τον Βόλο, την Αργολίδα, τη Μεσσηνία, την Αιτωλοακαρνανία κλπ. Οι συμμετέχοντες πλαισίωσαν με ζήλο και ενθουσιασμό  τις εργασίες και τις δραστηριότητες της συνάντησης, οι οποίες περιλάμβαναν την πρώτη ημέρα (6/9) μία κεντρική εισήγηση και δύο ακόμη εισηγήσεις (Α΄ συνεδρία), τη δεύτερη ημέρα (7/9) τρεις εισηγήσεις και ομάδες εργασίας που επεξεργάστηκαν θέματα των προηγηθεισών εισηγήσεων και την τρίτη ημέρα (8/9) στρογγυλή θεματική τράπεζα καθώς και βιωματικά εργαστήρια παιδαγωγικής και διδακτικής μεθοδολογίας. Τα εργαστήρια λειτούργησαν γύρω από το κεντρικό θέμα, προεκτείνοντας στο πεδίο της διδακτικής πράξης τους επιστημονικούς προβληματισμούς του συνεδριακού μέρους της συνάντησης και εκφράζοντας κριτικό προβληματισμό για διάφορα επίκαιρα θέματα.

Την Παρασκευή (6/9) το απόγευμα μετά τον χαιρετισμό του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών & Πάσης Ελλάδος κ.κ. Ιερωνύμου, τον οποίον μετέφερε ο Αιδεσιμολογιώτατος  π. Αλεξάνδρος Καρυώτογλου, διαβάστηκαν μηνύματα της Υπουργού Παιδείας κ. Νίκης Κεραμέως και της Υφυπουργού Παιδείας κ. Σοφίας Ζαχαράκη, του Γενικού Γραμματέα Θρησκευμάτων κ. Γεωργίου Καλαντζή, του προεδρείου της ΟΛΜΕ και του Κοσμήτορα της Θεολογικής σχολής Α.Π.Θ. καθηγητή κ. Θεόδωρου Γιάγκου. Ακολούθησαν χαιρετισμοί από τον Πρόεδρο του Τμήματος Θεολογίας του Ε.Κ.Π.Α. αναπληρωτή καθηγητή κ. Θωμά Ιωαννίδη, την Αντιπρόεδρο του Τμήματος  Κοινωνικής Θεολογίας και Θρησκειολογίας του Ε.Κ.Π.Α. αναπληρώτρια καθηγήτρια κ. Κίρκη Κεφαλέα και, τέλος, από τον σύμβουλο Β΄ του Ι.Ε.Π. κ. Ευστράτιο Ψάλτου εκ μέρους του Προέδρου του. Ακολούθως ο πρόεδρος του Δ.Σ. καθηγητής του τμήματος Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής Ε.Κ.Π.Α. κ. Χρήστος Καρακόλης χαιρετίζοντας τους συμμετέχοντες εξήγησε το σκεπτικό για την επιλογή του θέματος της 3^ης πανελλήνιας συνάντησης Θεολόγων δίνοντας εν συνεχεία τον λόγο στον πρόεδρο της Οργανωτικής Επιτροπής αναπληρωτή καθηγητή του τμήματος Θεολογίας του Ε.Κ.Π.Α. κ. Δημήτριο Μόσχο, ο οποίος  παρουσίασε τον κεντρικό ομιλητή κ. Βασίλη Καραποστόλη, ομότιμο καθηγητή του Τμήματος Επικοινωνίας και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης του Ε.Κ.Π.Α., που ανέπτυξε το θέμα «Η Χριστιανική θέση απέναντι στα Κοινά». Ο ομιλητής με νηφάλιο και συγκροτημένο λόγο παρουσίασε τη θέση του ανθρώπου διαχρονικά  μέσα στην ιστορία απέναντι στα Κοινά, αλλά και τη θέση του Χριστιανού μέσα στον κόσμο χαρακτηρίζοντας τον Χριστιανισμό ως πηγή ενέργειας που συνεισφέρει στην κοινωνία και σημειώνοντας ότι, όταν ο άνθρωπος υπηρετεί τον κόσμο, στην πραγματικότητα υπηρετεί τον Θεό. Εν κατακλείδι επεσήμανε ότι ο κόσμος έχει ανάγκη τόσο από την πίστη, όσο και από την ηθική. Στη συνεδρία που ακολούθησε ο επίκουρος καθηγητής Φιλοσοφίας της Θρησκείας του Τμήματος Κοινωνικής Θεολογίας και Θρησκειολογίας του Ε.Κ.Π.Α. κ. Χαράλαμπος Βέντης ανέπτυξε το θέμα «Διαψευσιμότητα και αναστοχασμός στην επιστήμη και τη χριστιανική σκέψη: μια σύντομη περιήγηση σε ένα τεράστιο θέμα». Ο ομιλητής επεσήμανε ότι ο διάλογος της Ορθοδοξίας με την κοινωνία, τις τέχνες, την επιστἠμη και τη γνώση πρέπει να διέπεται από συγκεκριμένες αρχές σημειώνοντας πως η ιδρυματική Ορθοδοξία αποφεύγει τον διάλογο σε αντιδιαστολή προς την επιστήμη η οποία μάλιστα με βάση την  αρχή της διαψευσιμότητας δεν είναι εγγενώς αθεϊστική. Ο δεύτερος εισηγητής π. Αυγουστίνος Μπαϊραχτάρης, μόνιμος επίκουρος καθηγητής της Πατριαρχικής Ανωτάτης Εκκλησιαστικής Ακαδημίας Κρήτης, ανέπτυξε το θέμα «Κοινωνική βαρβαρότητα και θρησκευτική βία στη σύγχρονη μετασχηματίζουσα πραγματικότητα. Ορθολογισμός ή θρησκεία; Ο Χριστιανισμός ως ανακαινιστική δύναμη του κόσμου». Ο εισηγητής προσδιόρισε την κοινωνική βαρβαρότητα ως συλλογική βία και άσκηση καταστροφικής δύναμης σε βάρος των άλλων, διακρίνοντάς την από την προσωπική βία (ψυχολογική/συναισθηματική)  και τη δομική βία (οικονομική καταπίεση, σεξισμός, ρατσισμός). Αναλύοντας τον ρόλο της θεολογίας στο κόσμο επισήμανε πως το έργο της είναι η διάκριση των ποικίλων πνευμάτων της κοινωνίας και οφείλει να οδηγεί σε ανακαινιστικές πράξεις αγάπης, σε μαρτυρία και στη διακονία του πλησίον. Η Α΄ συνεδρία ολοκληρώθηκε με ζωηρή και ενδιαφέρουσα συζήτηση.

Το Σάββατο (7/9) μετά από μια εμβόλιμη και ανοικτή σε όλους παραγωγική και ενδιαφέρουσα συνέλευση των μελών του συλλόγου συνεχίστηκε το πρόγραμμα των εισηγήσεων, οι οποίες αναπτύχθηκαν  στη διάρκεια της Β΄συνεδρίας. Συγκεκριμένα: Ο κ. Δημήτριος Ουλής, Καθηγητής θεολόγος - Διδάσκων στο Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας και Θρησκειολογίας του Ε.Κ.Π.Α., ανέπτυξε το θέμα «Φονταμενταλιστική θρησκεία της τεχνοκρατίας και θρησκευόμενοι φονταμενταλιστές τεχνοκράτες: Η περίπτωση Johan Norberg». Ο  ομιλητής παρουσίασε με οξύνοια και κριτική διάθεση το βιβλίο του Johan Norberg «Πρόοδος: Δέκα λόγοι να ανυπομονούμε για το μέλλον» αναδεικνύοντας τις αντιφάσεις του συγγραφέα και τα δομικά ελλείμματα του βιβλίου όπως η ανιστορικότητά του και η φονταμενταλιστική αντίληψή του περί προόδου. Τέλος, σημείωσε με έμφαση πως οι ιδέες που διέπουν την έννοια της προόδου, δηλαδή η γραμμική αντίληψη του χρόνου, η ανθρωπότητα ως συλλογικό υποκείμενο και η ανάγκη για μετασχηματισμό του κόσμου είναι κατ᾽ ουσίαν χριστιανικές. Στη συνέχεια ο κ. Πέτρος Παναγιωτόπουλος, επίκουρος καθηγητής του τμήματος Θεολογίας του Α.Π.Θ. εισηγήθηκε το θέμα «Καινοφανείς προκλήσεις και χριστιανική θεολογία: Προφανής αμηχανία και αφανείς απαντήσεις» υπογραμμίζοντας μέσα από παραδείγματα ότι η θεολογία στον σύγχρονο κόσμο  είναι πράξη και όχι σκέψη και απαντώντας σε  ζητήματα σχετικά με τον ανθρώπινο πόνο, την αρρώστια και τον θάνατο. Τέλος ο κ. Κωνσταντίνος Κορναράκης, αναπληρωτής καθηγητής του Τμήματος Θεολογίας του Ε.Κ.Π.Α., ανέπτυξε το θέμα «Φίλος ή εχθρός; Το σύγχρονο τεχνοπώλιο και η θαυμαστή καινούργια ανθρωπολογία του μέσα από τη θεολογική ματιά». Στην εισήγησή του έθιξε κυρίως το θέμα της τεχνητής νοημοσύνης και των διαφόρων εφαρμογών της, που απειλεί να αλλοτριώσει το ανθρώπινο πρόσωπο, ενώ ταυτόχρονα αποτελεί έκφραση αγωνίας του ανθρώπου για τον θάνατο. Ο ρόλος της θεολογίας έγκειται στην παιδεία του προσώπου ως προϋπόθεση ελευθερίας, στην ανάδειξη της ύπαρξης ως κοινωνίας αγάπης και στον σεβασμό του προσώπου ως ελπίδα αθανασίας, αφού διαφορετικά το πρόσωπο αλλοτριώνεται ριζικά.

Την άλλοτε καθιερωμένη συζήτηση επί των εισηγήσεων διαδέχθηκε αυτή τη φορά μια καινοτομία, καθώς οι σύνεδροι χωρίστηκαν σε τέσσερις θεματικές ομάδες εργασίας με τους ενδεικτικούς τίτλους: α. Τεχνητή νοημοσύνη: ο άνθρωπος του μέλλοντος, β. Πρόοδος: λόγος αισιοδοξίας; γ. Τεχνολογία: φίλος ή εχθρός; δ. Ελευθερία: Ο καταναγκασμός της επιλογής. ΟΙ τίτλοι αυτοί, που αφορούσαν σε θέματα των εισηγήσεων της Β´ συνεδρίας, έγιναν αντικείμενο εργασίας από τα μέλη των ομάδων, τα οποία στη συνέχεια σε ολομέλεια διάρκειας δύο ωρών  έθεσαν στους παρόντες εισηγητές ερωτήματα, θέσεις και απόψεις. Οι εισηγητές έδωσαν καταληκτικές απαντήσεις ολοκληρώνοντας έτσι το πρόγραμμα της δεύτερης ημέρας.

Τη Κυριακή (8/9) το πρόγραμμα άνοιξε με την παρουσίαση σε ολομέλεια στρογγυλής τράπεζας με θέμα «Η Θρησκευτική Εκπαίδευση μεταξύ κριτικής σκέψης και ανορθολογισμού», στην οποία μετείχαν οι κ.κ. Βασιλική Μητροπούλου, αναπληρώτρια καθηγήτρια του Τμήματος Θεολογίας του Α.Π.Θ., Μάριος Κουκουνάρας-Λιάγκης, επίκουρος καθηγητής του Τμήματος Θεολογίας του Ε.Κ.Π.Α. και Σπύρος Ζωνάκης, δημοσιογράφος στο περιοδικό «Σχεδία», οι οποίοι εισηγούμενοι με συντομία πάνω στο θέμα και απαντώντας στις ερωτήσεις και τις τοποθετήσεις των συνέδρων επεσήμαναν μεταξύ άλλων ότι στον σύγχρονο κόσμο η Ορθόδοξη θεολογία αναπτύχθηκε πραγματικά μόνο εντός εκκοσμικευμένων κοινωνικών συνθηκών, καθώς επίσης και ότι το μάθημα των Θρησκευτικών στην Ευρωπαϊκή Ένωση θέτει το αίτημα για δημοκρατία και ειρήνη αναπτυσσόμενο μέσα από τα ερωτήματα των μαθητών, την κριτική πραγμάτευση και τον αναστοχασμό.

Ακολούθησαν βιωματικά εργαστήρια παιδαγωγικής και διδακτικής μεθοδολογίας δίωρης διάρκειας οργανωθέντα από έμπειρους συναδέλφους από τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση αλλά και μεταπτυχιακούς φοιτητές της Θεολογικής σχολής του Ε.Κ.Π.Α. Συγκεκριμένα: 1. από τον π. Ευάγγελο Μαρκαντώνη, Χημικό-Θεολόγο, MEd, Εκπαιδευτικό με θέμα «Από τη Δημιουργία του κόσμου στη Νέα Δημιουργία (Γένεση και Αποκάλυψη) - Η θέση του ανθρώπου σε μια απειλούμενη βιόσφαιρα», 2. από την κ. Μαρία Λυράκη, θεολόγο εκπαιδευτικό στην Ελληνογαλλική σχολή Ουρσουλινών με θέμα «Βιοηθικά διλήμματα σε βιβλικά κείμενα», 3. από τον κ. Χρήστο Φραδέλλο, Πτυχιούχο Θεολογίας Ε.Κ.Π.Α., Μ.Α. θεολογίας, Εκπαιδευτικό (3ο Λύκειο Χανίων) με θέμα «Η διαχρονική γοητεία του ανορθολογισμού και η χρήση του στη πολιτική και τη θεολογία», 4. από τον κ. Ναζίρ-Παύλο Ναζάρ, Θεολόγο (Ε.Κ.Π.Α.), πτυχιούχο Hartford Seminary (Hartford CT, USA), μεταπτυχιακού φοιτητή στο ΠΜΣ: Επιστήμες της Αγωγής και Θρησκευτική Εκπαίδευση (Ε.Κ.Π.Α.) με θέμα «Διασχίζοντας το μάτι της βελόνας: ξεπερασμένη εντολή ή διαχρονικός τρόπος ζωής;» και 5. από τους κ.κ. Στέφανο Ζάρκα εκπαιδευτικό Λεοντείου Σχολής Αθηνών, μεταπτυχιακό φοιτητή ΠΜΣ: Επιστήμες της Αγωγής και Θρησκευτική Εκπαίδευση (Ε.Κ.Π.Α.), Νίκο Κουστουράκη θεολόγο, μεταπτυχιακού φοιτητή ΠΜΣ: Επιστήμες της Αγωγής και Θρησκευτική Εκπαίδευση (Ε.Κ.Π.Α.), και Αναστασία Νικηταρά, θεολόγο και μεταπτυχιακή φοιτήτρια ΠΜΣ: Συστηματική Θεολογία και Επιστήμες της Αγωγής (Ε.Κ.Π.Α.) με θέμα «Game on: τα παιχνίδια προσομοίωσης ως εργαλείο στη θρησκευτική εκπαίδευση». Οι συμμετέχοντες εκπαιδευτικοί εξέφρασαν την απόλυτη ικανοποίησή τους κατά την επακολουθήσασα ολομέλεια τόσο για την ποιότητα και το βάθος των εισηγήσεων, όσο και για την  πρωτοτυπία  των βιωματικών εργαστηρίων, από τα οποία εμπνεύστηκαν ιδέες και  σχέδια ενόψει της έναρξης του νέου σχολικού  έτους, όπως δήλωσαν οι ίδιοι στην εν είδει απολογισμού συζήτηση, με την οποία ολοκληρώθηκε η Τρίτη Πανελλήνια συνάντηση του συλλόγου μας.

Το Διοικητικό Συμβούλιο του «Καιρού» ευχαριστεί όλους όσοι συνέβαλαν στην πραγματοποίηση της εκδήλωσης και ειδικότερα την Οργανωτική και την Επιστημονική Επιτροπή, τους εισηγητές και τους επιμορφωτές, τη Διεύθυνση της Ελληνογαλλικής Σχολής Ουρσουλινών για την άψογη φιλοξενία, τους εθελοντές συναδέλφους που υποστήριξαν τη γραμματεία και τις εργασίες και ιδιαιτέρως όλους τους θεολόγους που συμμετείχαν στις εργασίες, αποδεικνύοντας έμπρακτα με την ενεργό τους παρουσία τη διάθεση του θεολόγου εκπαιδευτικού να γνωρίσει και να υιοθετήσει καινοτόμες μεθόδους και αρχές για την εφαρμογή τους στην εκπαιδευτική διαδικασία.

 Ευχαριστούμε, τέλος, όλους τους συναδέλφους θεολόγους για την εμπιστοσύνη που δείχνουν στην πολύπλευρη παιδαγωγικά και θεολογικά επιμορφωτική προσπάθεια του συλλόγου μας.

Για το Δ.Σ.
Ο Πρόεδρος Χρήστος Καρακόλης Καθηγητής Θεολογικής Σχολής Ε.Κ.Π.Α.	Ο Γεν. Γραμματέας Γεώργιος Καπετανάκης Δρ. Θεολογίας

Πηγή: ΚΑΙΡΟΣ

Eπιμορφωτικό σεμινάριο Θεολόγων της ΔΔΕ Κιλκίς (18 Σεπτεμβρίου 2019)

Eπιμορφωτικό σεμινάριο Θεολόγων της ΔΔΕ Σερρών (17 Σεπτεμβρίου 2019)

4η ανακοίνωση: Δηλώσεις συμμετοχής παρακολούθησης των εργασιών του 3ου Πανελληνίου Συνεδρίου Θεολόγων εκπαιδευτικών με Διεθνή συμμετοχή

.

Διδακτέα Ύλη και Οδηγίες για τη διδασκαλία των μαθημάτων Γενικής Παιδείας της Α΄, Β΄ και Γ΄ τάξης Ημερήσιου και Εσπερινού ΕΠΑ.Λ. και της Δ΄ τάξης (4ετούς) Εσπερινού ΕΠΑ.Λ. σχ. έτους 2019-2020

Για το μάθημα των Θρησκευτικών στην Α΄ (Ημερησίου και Εσπερινού ΕΠΑ.Λ) για το σχ. έτος 2019-2020 ισχύουν η ύλη και οι οδηγίες διδασκαλίας, όπως έχουν οριστεί σύμφωνα με το με αριθ. πρωτ. 168781/Δ2/09-10-17 έγγραφο του ΥΠΠΕΘ σχετικά με τη «Οδηγίες Διδασκαλίας για το μάθημα των Θρησκευτικών στα Ημερήσια και Εσπερινά Λύκεια για το σχολικό έτος 2017-2018».

Ευχές για την έναρξη του σχολικού έτους 2019-2020 (ΣΓΠΕ)

Ευχές για την έναρξη του σχολικού έτους 2019-2020 (ΠΕ01)

Σεπτόν Πατριαρχικόν Μήνυμα ἐπί τῇ ἡμέρᾳ προσευχῆς ὑπέρ τῆς Προστασίας τοῦ Φυσικοῦ Περιβάλλοντος (01/09/2019

† Β Α Ρ Θ Ο Λ Ο Μ Α Ι Ο Σ

ΕΛΕΩι ΘΕΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ 

ΝΕΑΣ ΡΩΜΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ

ΠΑΝΤΙ Τῼ ΠΛΗΡΩΜΑΤΙ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΧΑΡΙΝ, ΕΙΡΗΝΗΝ ΚΑΙ ΕΛΕΟΣ 

ΠΑΡΑ ΤΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥ ΠΑΣΗΣ ΤΗΣ ΚΤΙΣΕΩΣ

ΚΥΡΙΟΥ ΚΑΙ ΘΕΟΥ ΚΑΙ ΣΩΤΗΡΟΣ ΗΜΩΝ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

---

Προσφιλεῖς ἀδελφοί Ἱεράρχαι καί τέκνα ἐν Κυρίῳ ἀγαπητά, 

Εὐδοκίᾳ καί χάριτι τοῦ πανδώρου Θεοῦ συμπληροῦνται σήμερον 30 ἔτη ἀπό τῆς καθιερώσεως ὑπό τῆς Ἁγίας τοῦ Χριστοῦ Μεγάλης Ἐκκλησίας τῆς ἑορτῆς τῆς Ἰνδίκτου καί πρώτης ἡμέρας τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ ἔτους ὡς «Ἡμέρας προστασίας τοῦ περιβάλλοντος». Ἡ εὐλογημένη αὕτη πρωτοβουλία ἔσχε δαψιλῆ καρποφορίαν. Δέν ἀπηυθύνθημεν μόνον πρός τούς ὀρθοδόξους πιστούς, οὔτε μόνον πρός τούς χριστιανούς ἤ τούς ἐκπροσώπους ἄλλων θρησκειῶν, ἀλλά καί πρός πολιτικάς προσωπικότητας, πρός περιβαλλοντολόγους καί ἄλλους ἐπιστήμονας, πρός τούς διανοουμένους καί κάθε ἄνθρωπον καλῆς θελήσεως, ἐπιζητοῦντες τήν συμβολήν των.

Αἱ περιβαλλοντικαί δράσεις τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου ἐλειτούργησαν ὡς ἔναυσμα διά τήν θεολογίαν, νά προβάλῃ μέ ἔμφασιν τήν ἀλήθειαν τῆς χριστιανικῆς ἀνθρωπολογίας καί κοσμολογίας, τήν εὐχαριστιακήν θεώρησιν καί χρῆσιν τῆς δημιουργίας καί τό πνεῦμα τοῦ ὀρθοδόξου ἀσκητισμοῦ ὡς βάσιν διά τήν κατανόησιν τῶν αἰτίων καί ἀντιμετώπισιν τοῦ οἰκολογικοῦ προβλήματος. Ἡ σχετική μέ τήν θεολογικήν οἰκολογίαν ἤ οἰκολογικήν θεολογίαν βιβλιογραφία εἶναι ἐκτενεστάτη καί συγκροτεῖ ἐν τῷ συνόλῳ της ἀξιόλογον ὀρθόδοξον μαρτυρίαν ἔναντι μιᾶς ἐκ τῶν μεγαλυτέρων προκλήσεων διά τήν σύγχρονον ἀνθρωπότητα καί τήν ζωήν ἐπί τῆς γῆς. Ἡ ἐνασχόλησις μέ τό οἰκολογικόν πρόβλημα καί τάς κοσμολογικάς διαστάσεις καί ἐπιπτώσεις τῆς ἁμαρτίας, αὐτῆς τῆς ἀλλοτριωτικῆς ἐσωτερικῆς «ἀνατροπῆς ἀξιῶν» εἰς τόν ἄνθρωπον, ἔφερεν εἰς τό προσκήνιον τήν συνάφειαν περιβαλλοντικῶν καί κοινωνικῶν προβλημάτων καί τήν ἀνάγκην κοινῆς προσεγγίσεώς των. Στράτευσις διά τήν προστασίαν τῆς ἀκεραιότητος τῆς δημιουργίας καί διά τήν κοινωνικήν δικαιοσύνην εἶναι δράσεις ἀλληλένδετοι καί ἀδιαίρετοι.

Τό ἐνδιαφέρον τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου διά τήν προστασίαν τῆς κτίσεως δέν ἐγεννήθη ὡς ἀντίδρασις εἰς τήν σύγχρονον οἰκολογικήν κρίσιν, δέν εἶναι δημιούργημά της. Αὐτή ἦτο ἁπλῶς ἡ ἀφορμή καί ἡ εὐκαιρία διά νά ἐκφράσῃ, νά ἀναπτύξῃ, νά διακηρύξῃ καί νά προβάλῃ ἡ Ἐκκλησία τάς οἰκοφιλικάς ἀρχάς της. Θεμέλιον τῆς ἀδιαπτώτου μερίμνης τῆς Ἐκκλησίας διά τό φυσικόν περιβάλλον εἶναι αὐτή αὕτη ἡ ἐκκλησιολογική ταυτότης καί ἡ θεολογία της. Ὁ σεβασμός καί ἡ προστασία τῆς κτίσεως εἶναι διάστασις τῆς πίστεώς μας, περιεχόμενον τῆς ζωῆς μας ἐν Ἐκκλησίᾳ καί ὡς Ἐκκλησίας. Ἡ ἰδία ἡ ζωή τῆς Ἐκκλησίας εἶναι «βιωμένη οἰκολογία», ἔμπρακτος σεβασμός καί μέριμνα διά τήν δημιουργίαν καί πηγή τῶν οἰκολογικῶν δραστηριοτήτων της. Κατ᾿ οὐσίαν, τό ἐνδιαφέρον τῆς Ἐκκλησίας διά τήν προστασίαν τῆς κτίσεως εἶναι προέκτασις τῆς Θείας Εὐχαριστίας εἰς ὅλας τάς διαστάσεις τῆς σχέσεώς της μέ τόν κόσμον. Ἡ λειτουργική ζωή τῆς Ἐκκλησίας, τό ἀσκητικόν ἦθος, ἡ ποιμαντική διακονία, ἡ σταυροαναστάσιμος βιοτή τῶν πιστῶν, ὁ ἄσβεστος πόθος τῆς αἰωνιότητος, συγκροτοῦν μίαν κοινωνίαν προσώπων διά τήν ὁποίαν ἡ φυσική πραγματικότης δέν εἶναι ἀντικείμενον, χρηστικόν ὑλικόν διά τήν κάλυψιν τῶν ἀναγκῶν τοῦ ἀτόμου καί τῆς ἀνθρωπότητος, ἀλλά ἐνέργημα, πεπραγμένον, δημιούργημα τοῦ προσωπικοῦ Θεοῦ, ὁ ὁποῖος μᾶς καλεῖ νά τό σεβασθῶμεν καί νά τό προστατεύσωμεν, καθιστάμενοι «συνεργοί» αὐτοῦ, «οἰκονόμοι», «φύλακες», καί «ἱερεῖς» τῆς δημιουργίας, νά καλλιεργήσωμεν εὐχαριστιακήν σχέσιν μέ τήν κτίσιν.

Ἡ μέριμνα διά τό φυσικόν περιβάλλον δέν εἶναι μία πρόσθετος δραστηριότης εἰς τήν ἐκκλησιαστικήν ζωήν, ἀλλά οὐσιαστική ἔκφρασις αὐτῆς. Δέν ἔχει κοσμικόν, ἀλλά ἀμιγῆ ἐκκλησιαστικόν χαρακτῆρα, εἶναι «λειτουργική διακονία». Ὅλαι αἱ πρωτοβουλίαι καί αἱ δράσεις τῆς Ἐκκλησίας εἶναι «ἐφηρμοσμένη ἐκκλησιολογία». Ἐν τῷ πνεύματι τούτῳ, ἡ θεολογική οἰκολογία δέν ἀναφέρεται μόνον εἰς τήν ἀνάπτυξιν οἰκολογικῆς εὐαισθησίας καί εἰς τήν ἀντιμετώπισιν τῶν περιβαλλοντικῶν προβλημάτων ἐπί τῇ βάσει τῶν ἀρχῶν τῆς χριστιανικῆς ἀνθρωπολογίας καί κοσμολογίας, ἀλλά ἐπεκτείνεται εἰς τήν ἐν Χριστῷ ἀνακαίνισιν συμπάσης τῆς κτίσεως, ὅπως αὐτή πραγματώνεται καί βιοῦται ἐν τῇ Θείᾳ Εὐχαριστίᾳ, ὡς εἰκόνι καί προγεύσει τῆς ἐσχατολογικῆς πληρώσεως τῆς Θείας Οἰκονομίας ἐν τῇ δοξολογικῇ πληρότητι καί φωτοχυσίᾳ τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ. 

Τιμιώτατοι ἀδελφοί καί προσφιλέστατα τέκνα ἐν Κυρίῳ,

Τό οἰκολογικόν πρόβλημα ἀποκαλύπτει ὅτι ὁ κόσμος μας ἀποτελεῖ ἑνότητα, ὅτι τά προβλήματά μας εἶναι παγκόσμια καί κοινά. Διά τήν ἀντιμετώπισιν τῶν κινδύνων ἀπαιτεῖται πολύπλευρος κινητοποίησις, σύγκλισις, συμπόρευσις, σύμπραξις. Εἶναι ἀδιανόητον, ἡ ἀνθρωπότης νά γνωρίζῃ τήν σοβαρότητα τοῦ προβλήματος καί νά συνεχίζῃ νά συμπεριφέρεται ὡς νά μή ἐγνώριζεν. Ἐνῷ κατά τάς τελευταίας δεκαετίας, τό κυρίαρχον πρότυπον οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως ἐν τῷ πλαισίῳ τῆς παγκοσμιοποιήσεως, μέ πρόσημον τόν φετιχισμόν τῶν οἰκονομικῶν δεικτῶν καί τήν μεγιστοποίησιν τοῦ κέρδους, ὤξυνε τά οἰκολογικά καί κοινωνικά προβλήματα, ἐξακολουθεῖ νά κυριαρχῇ εὐρέως ἡ ἄποψις ὅτι «δέν ὑπάρχει ἄλλη ἐναλλακτική ἐπιλογή» καί ὅτι ἡ μή συμμόρφωσις πρός τήν ἄτεγκτον νομοτέλειαν τῆς οἰκονομίας θά ὁδηγήσῃ εἰς ἀνεξελέγκτους κοινωνικάς καί οἰκονομικάς καταστάσεις. Τοιουτοτρόπως, ἀγνοοῦνται καί δυσφημίζονται αἱ ἐναλλακτικαί μορφαί ἀναπτύξεως καί ἡ ἰσχύς τῆς κοινωνικῆς ἀλληλεγγύης καί τῆς δικαιοσύνης.

Ἡμεῖς ὀφείλομεν νά δραστηριοποιηθῶμεν ἔτι περαιτέρω διά τήν ἐφαρμογήν ἐν τῇ πράξει τῶν οἰκολογικῶν καί κοινωνικῶν συνεπειῶν τῆς πίστεώς μας. Εἶναι ἐξόχως σημαντικόν ὅτι αἱ καθ᾿ ἡμᾶς ἀρχιεπισκοπαί καί μητροπόλεις, πολλαί ἐνορίαι καί ἱεραί Μοναί, ἔχουν ἀναπτύξει οἰκολογικάς πρωτοβουλίας καί πρακτικάς διά τήν προστασίαν τοῦ περιβάλλοντος, καί ποικίλα προγράμματα περιβαλλοντικῆς ἀγωγῆς. Πρέπει νά δοθῇ ἰδιαιτέρα ἔμφασις εἰς τήν ἐν Χριστῷ διαπαιδαγώγησιν τῶν νέων, ὥστε αὕτη νά λειτουργῇ ὡς χῶρος καλλιεργείας καί ἀναπτύξεως οἰκολογικοῦ ἤθους καί ἀλληλεγγύης. Ἡ παιδική καί ἡ ἐφηβική ἡλικία ἀποτελοῦν ἰδιαιτέρως εὐνοϊκάς περιόδους τῆς ζωῆς τοῦ ἀνθρώπου δι᾿ οἰκολογικήν καί κοινωνικήν εὐαισθητοποίησιν. Τό Οἰκουμενικόν Πατριαρχεῖον, ἐν ἐπιγνώσει τῆς σπουδαιότητος τῆς περιβαλλοντικῆς ἐκπαιδεύσεως, συνεχίζον τήν σειράν τῶν σχετικῶν σεμιναρίων, ἀφιέρωσε τήν ἐν τῇ Ἕδρᾳ αὐτοῦ ὀργανωθεῖσαν Γ’ διεθνῆ «Διάσκεψιν τῆς Χάλκης διά τήν Θεολογίαν καί τήν Οἰκολογίαν» (31 Μαΐου - 4 Ἰουνίου 2019), εἰς τό θέμα τῆς ἐντάξεως εἰς τά προγράμματα τῶν Θεολογικῶν Σχολῶν μαθημάτων καί προγραμμάτων σχετικῶν μέ τήν οἰκολογίαν καί τήν οἰκολογικήν παιδείαν. Ἡ λύσις τῶν μεγάλων προβλημάτων τῆς ἀνθρωπότητος εἶναι ἀνέφικτος χωρίς πνευματικόν προσανατολισμόν. 

Περαίνοντες τόν λόγον, εὐχόμεθα πᾶσιν ὑμῖν αἴσιον καί εὐλογημένον ἐκκλησιαστικόν ἔτος, πλούσιον ἐν ἔργοις θεαρέστοις, καλοῦντες δέ τά ἀνά τήν οἰκουμένην φωτόμορφα τέκνα τῆς Μητρός Ἐκκλησίας νά προσεύχωνται διά τήν ἀκεραιότητα τῆς δημιουργίας, νά ζοῦν οἰκοφιλικῶς καί φιλαδέλφως εἰς ὅλας τάς διαστάσεις τῆς ζωῆς των, νά ἀγωνίζωνται διά τήν προστασίαν τοῦ φυσικοῦ περιβάλλοντος καί διά τήν προαγωγήν τῆς εἰρήνης καί τῆς δικαιοσύνης, καί διατρανοῦντες ἅπαξ ἔτι τήν ἀλήθειαν ὅτι δέν ὑπάρχει ἀληθής πρόοδος, ὅταν θίγεται ἡ «καλή λίαν» δημιουργία καί ὁ κατ᾿ εἰκόνα καί καθ᾿ ὁμοίωσιν Θεοῦ πλασθείς ἄνθρωπος, ἐπικαλούμεθα ἐφ᾿ ὑμᾶς, μεσιτείᾳ τῆς Ἁγιοπρώτου Παναγίας τῆς Παμμακαρίστου, τήν ζωοπάροχον χάριν καί τό ἄπειρον ἔλεος τοῦ Δημιουργοῦ καί Προνοητοῦ πάσης τῆς κτίσεως. 

,βιθ’ Σεπτεμβρίου α’

Τα Εξεταστικά κέντρα για τις Επαναληπτικές Πανελλαδικές εξετάσεις ΓΕΛ και ΕΠΑΛ

Το Πρόγραμμα των εξετάσεων-Οδηγίες προς του υποψηφίους

Ως ώρα έναρξης εξέτασης ορίζεται για όλα τα μαθήματα η 16.00 μ.μ. Η προσέλευση των υποψηφίων στις αίθουσες εξέτασης γίνεται 30 λεπτά τουλάχιστον πριν από την έναρξη των εξετάσεων. Η διάρκεια εξέτασης κάθε μαθήματος ορίζεται σε τρεις (3) ώρες.

Οι υποψήφιοι των εσπερινών ΓΕΛ, ανεξαρτήτως της κατηγορίας με την οποία επέλεξαν να εξεταστούν στις εξετάσεις της τακτικής εξεταστικής περιόδου, συμμετέχουν στις Επαναληπτικές Εξετάσεις μαζί με τους υποψηφίους των ημερησίων ΓΕΛ. Εξετάζονται στην ίδια ύλη και θέματα με τους υποψηφίους των ημερησίων ΓΕΛ και διεκδικούν τις ίδιες με αυτούς θέσεις.

Οι υποψήφιοι πρέπει να έχουν μαζί τους υποχρεωτικά το δελτίο εξεταζομένου και κατά προτίμηση και την αστυνομική τους ταυτότητα ή διαβατήριο.

Α2. Εξεταστικά κέντρα των επαναληπτικών πανελλαδικών εξετάσεων ΓΕΛ.

1) Εξεταστικά Κέντρα για τα ΓΕΛ ορίζονται σε Αττική και Θεσσαλονίκη. Ειδικότερα, στην Αττική, ως Εξεταστικό Κέντρο ορίζεται το 9ο ΓΕΛ Αθηνών της ΔΔΕ Α΄ Αθήνας (Τρώων 2, τκ 11851 Θησείο, τηλ. 210-3411548) και στη Θεσσαλονίκη, ως Εξεταστικό Κέντρο ορίζεται το 15ο ΓΕΛ Θεσσαλονίκης της ΔΔΕ Ανατολικής Θεσσαλονίκης (Καρόλου Ντηλ 24, τκ 54623 , τηλ. 2310-231358).

2) Η κατανομή των υποψηφίων ΓΕΛ στα δύο Εξεταστικά κέντρα έχει ως ακολούθως:

i) οι υποψήφιοι που κατέθεσαν Αίτηση-Δήλωση συμμετοχής στις Επαναληπτικές Πανελλαδικές Εξετάσεις ΓΕΛ σε ΕΕΔΔΕ των Περιφερειακών Δ/νσεων Εκπαίδευσης Κρήτης, Νοτίου Αιγαίου, Βορείου Αιγαίου, Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας, Στερεάς Ελλάδας, Ιονίου και Αττικής θα εξεταστούν στο Ε.Κ. της Αττικής,

ii) οι υποψήφιοι που κατέθεσαν Αίτηση-Δήλωση συμμετοχής στις Επαναληπτικές Πανελλαδικές Εξετάσεις ΓΕΛ σε ΕΕΔΔΕ των Περιφερειακών Δ/νσεων Εκπαίδευσης Ηπείρου, Θεσσαλίας, Δυτικής Μακεδονίας, Κεντρικής Μακεδονίας και Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης θα εξεταστούν στο Ε.Κ. της Θεσσαλονίκης.

3) Οι υποψήφιοι με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες των Επαναληπτικών Πανελλαδικών Εξετάσεων ΓΕΛ από όλη την Ελλάδα, για τα μαθήματα γενικής παιδείας και προσανατολισμού, θα εξεταστούν (προφορικά) στο 9ο Γυμνάσιο Ιλίου (Ποσειδώνος και Διός, τ.κ. 13122, Ίλιον, τηλ. 210 2624466) στην Διεύθυνση Δ.Ε. Γ΄ Αθήνας.

Ως ώρα έναρξης εξέτασης ορίζεται για όλα τα μαθήματα η 16.00 μ.μ. Η προσέλευση των υποψηφίων στις αίθουσες εξέτασης γίνεται 30 λεπτά τουλάχιστον πριν από την έναρξη των εξετάσεων.

Η διάρκεια εξέτασης κάθε μαθήματος ορίζεται σε τρεις (3) ώρες.

Οι υποψήφιοι των εσπερινών ΕΠΑΛ, ανεξαρτήτως της κατηγορίας με την οποία επέλεξαν να εξεταστούν στις εξετάσεις της τακτικής εξεταστικής περιόδου, συμμετέχουν στις Επαναληπτικές Εξετάσεις μαζί με τους υποψηφίους των ημερησίων ΕΠΑΛ. Εξετάζονται στην ίδια ύλη και θέματα με τους υποψηφίους των ημερησίων ΕΠΑΛ και διεκδικούν τις ίδιες με αυτούς θέσεις.

Οι υποψήφιοι πρέπει να έχουν μαζί τους υποχρεωτικά το δελτίο εξεταζομένου και κατά προτίμηση και την αστυνομική τους ταυτότητα ή διαβατήριο.

Β2. Εξεταστικά κέντρα των επαναληπτικών πανελλαδικών εξετάσεων ΕΠΑΛ.

1) Εξεταστικά Κέντρα για τα ΕΠΑΛ ορίζονται σε Αττική και Θεσσαλονίκη. Ειδικότερα, στην Αττική, ως Εξεταστικό Κέντρο ορίζεται το 2ο ΕΠΑΛ Αμαρουσίου της Δ/νσης ΔΕ Β΄ Αθήνας (Κτήμα Μακρυκώστα, Μαρούσι, τκ 15123, τηλ 210-6133206) και στη Θεσσαλονίκη, ως Εξεταστικό Κέντρο ορίζεται το 6ο ΕΣΠΕΡΙΝΟ ΕΠΑΛ Θεσσαλονίκης της Δ/νσης ΔΕ Ανατολικής Θεσσαλονίκης (Αλεξάνδρου Παπαναστασίου 13, τκ 54639).

2) Η κατανομή των υποψηφίων στα δύο εξεταστικά κέντρα έχει ως ακολούθως:

i) οι υποψήφιοι που κατέθεσαν Αίτηση-Δήλωση συμμετοχής στις Επαναληπτικές Πανελλαδικές Εξετάσεις σε ΕΕΔΔΕ των Περιφερειακών Δ/νσεων Εκπαίδευσης Κρήτης, Νοτίου Αιγαίου, Βορείου Αιγαίου, Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας, Στερεάς Ελλάδας, Ιονίου και Αττικής θα εξεταστούν στο Ε.Κ. της Αττικής,

ii) οι υποψήφιοι που κατέθεσαν Αίτηση-Δήλωση συμμετοχής στις Επαναληπτικές Πανελλαδικές Εξετάσεις σε ΕΕΔΔΕ των Περιφερειακών Δ/νσεων Εκπαίδευσης Ηπείρου, Θεσσαλίας, Δυτικής Μακεδονίας, Κεντρικής Μακεδονίας και Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης θα εξεταστούν στο Ε.Κ. της Θεσσαλονίκης.

3) Οι υποψήφιοι με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες των Επαναληπτικών Πανελλαδικών Εξετάσεων ΕΠΑΛ από όλη την Ελλάδα, για τα μαθήματα γενικής παιδείας και ειδικότητας, θα εξεταστούν (προφορικά) στο 6ο ΕΠΑΛ Αθηνών στη Διεύθυνση Δ.Ε. Α΄ Αθήνας (Νέστου 4, τ.κ. 11527, Αμπελόκηποι, τηλ. 210 6430137).

 

Η ώρα έναρξης εξέτασης για όλα τα ειδικά μαθήματα ορίζεται στον ως άνω πίνακα. Η προσέλευση των υποψηφίων στις αίθουσες εξέτασης θα γίνεται 30 λεπτά τουλάχιστον πριν από την έναρξη των εξετάσεων. 

Η διάρκεια εξέτασης για τα μαθήματα:

- των ξένων γλωσσών και της Αρμονίας είναι τρεις (3) ώρες,

- των Σχεδίων ( Ελεύθερο και Γραμμικό) είναι έξι (6) ώρες,

- του ειδικού μαθήματος «Έλεγχος Μουσικών Ακουστικών Ικανοτήτων» είναι περίπου είκοσι (20) λεπτά.

- για το μουσικό μάθημα «Μουσική Εκτέλεση και Ερμηνεία» η εξέταση της φωνητικής ή οργανικής μουσικής διαρκεί 2΄ με 6΄ λεπτά για κάθε υποψήφιο.

- για το μουσικό μάθημα «Μουσική Αντίληψη και Γνώση», η εξέταση στο αντικείμενο της Μουσικής Αντίληψης έχει διάρκεια 30’ λεπτών, ενώ η εξέταση στο αντικείμενο της Μουσικής Γνώσης έχει διάρκεια 2 ωρών.

Οι υποψήφιοι πρέπει να έχουν μαζί τους υποχρεωτικά το δελτίο εξεταζομένου και κατά προτίμηση και την αστυνομική τους ταυτότητα ή διαβατήριο.

Γ2. Εξεταστικά κέντρα ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ των επαναληπτικών πανελλαδικών εξετάσεων ΓΕΛ και ΕΠΑΛ.

1) Εξεταστικά Κέντρα Ειδικών Μαθημάτων για ΓΕΛ και ΕΠΑΛ ορίζονται σε Αττική και Θεσσαλονίκη. Ειδικότερα, στην Αττική, ως Εξεταστικό Κέντρο Ειδικών Μαθημάτων ορίζεται το 9ο ΓΕΛ Αθηνών της ΔΔΕ Α΄ Αθήνας (Τρώων 2, τκ 11851 Θησείο, τηλ. 210-3474157) και στη Θεσσαλονίκη, ως Εξεταστικό Κέντρο Ειδικών Μαθημάτων ορίζεται το 2ο ΓΕΛ Θεσσαλονίκης της ΔΔΕ Ανατολικής Θεσσαλονίκης (Ικτίνου 5, τκ 54622 , τηλ. 2310-235955).

2) Η κατανομή των υποψηφίων στα δύο εξεταστικά κέντρα Ειδικών Μαθημάτων έχει ως ακολούθως:

i) οι υποψήφιοι που κατέθεσαν Αίτηση-Δήλωση συμμετοχής στις Επαναληπτικές Πανελλαδικές Εξετάσεις ΓΕΛ και ΕΠΑΛ σε ΕΕΔΔΕ των Περιφερειακών Δ/νσεων Εκπαίδευσης Κρήτης, Νοτίου Αιγαίου, Βορείου Αιγαίου, Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας, Στερεάς Ελλάδας, Ιονίου και Αττικής θα εξεταστούν στο Ε.Κ. Ειδικών Μαθημάτων της Αττικής, για όλα τα ειδικά μαθήματα πλην του μαθήματος του Ελέγχου Μουσικών Ακουστικών Ικανοτήτων.

ii) οι υποψήφιοι που κατέθεσαν Αίτηση-Δήλωση συμμετοχής στις Επαναληπτικές Πανελλαδικές Εξετάσεις ΓΕΛ και ΕΠΑΛ σε ΕΕΔΔΕ των Περιφερειακών Δ/νσεων Εκπαίδευσης Ηπείρου, Θεσσαλίας, Δυτικής Μακεδονίας, Κεντρικής Μακεδονίας και Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης θα εξεταστούν στο Ε.Κ. Ειδικών Μαθημάτων της Θεσσαλονίκης, για όλα τα ειδικά μαθήματα εκτός των μαθημάτων της Αρμονίας και του Ελέγχου Μουσικών Ακουστικών Ικανοτήτων.

Ειδικά για το μάθημα της Αρμονίας οι εξετάσεις για όλους τους υποψηφίους ΓΕΛ και ΕΠΑΛ από όλη την Ελλάδα θα πραγματοποιηθούν στο εξεταστικό κέντρο της Αθήνας (9ο ΓΕΛ Αθηνών της ΔΔΕ Α΄ Αθήνας).

Επίσης, για το μάθημα του Ελέγχου Μουσικών Ακουστικών Ικανοτήτων οι εξετάσεις για όλους τους υποψηφίους ΓΕΛ και ΕΠΑΛ από όλη την Ελλάδα θα διενεργηθούν στο κτήριο του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων, οδός Ανδρέα Παπανδρέου 37, Μαρούσι.

Όλοι οι υποψήφιοι με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες των Επαναληπτικών Πανελλαδικών Εξετάσεων ΓΕΛ και ΕΠΑΛ από όλη την Ελλάδα, για τα Ειδικά μαθήματα θα εξεταστούν (προφορικά) στην Αττική, στο Γυμνάσιο Νέου Φαλήρου (Δαβάκη Πίνδου & Διαμαντή 2, τ.κ. 18547, Νέο Φάληρο, τηλ. 210-4812109,) πλην του μαθήματος του Ελέγχου Μουσικών Ακουστικών Ικανοτήτων που θα εξεταστούν στο κτήριο του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων, οδός Ανδρέα Παπανδρέου 37, Μαρούσι.

Γ3. Εξεταστικά κέντρα των μουσικων ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ «μουσικη εκτελεση και ερμηνεια» και «μουσικη αντιληψη και γνωση» των επαναληπτικών πανελλαδικών εξετάσεων ΓΕΛ και ΕΠΑΛ.

1) Εξεταστικό κέντρο για το μουσικό μάθημα «Μουσική Εκτέλεση και Ερμηνεία» ορίζεται στην Αττική, το Μουσικό Γυμνάσιο με Μουσικές Λυκειακές Τάξεις Ιλίου της Διεύθυνσης Δ.Ε. Γ’ Αθήνας (Πετρακογιώργη 1, τκ 13122, Ίλιον, 2102384855), στο οποίο θα εξεταστούν όλοι οι υποψήφιοι ΓΕΛ και ΕΠΑΛ.

2) Για το μουσικό μάθημα «Μουσική Αντίληψη και Γνώση» οι εξετάσεις για όλους τους υποψηφίους ΓΕΛ και ΕΠΑΛ θα διενεργηθούν στο κτήριο του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων, οδός Ανδρέα Παπανδρέου 37, Μαρούσι.

Γ4. ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΤΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ

Κατά την εξέταση στο «Γραμμικό Σχέδιο» δίνεται στους υποψηφίους χαρτί σχεδίασης, που οι εξωτερικές του διαστάσεις είναι 0,50 Χ 0,70 μ. και οι εσωτερικές διαστάσεις, στις οποίες γίνεται η σχεδίαση, 0,50 Χ 0,58 μ.. Για το λόγο αυτό, ο υποψήφιος πρέπει να έχει μαζί του στις εξετάσεις πινακίδα σχεδίασης διαστάσεων αναλόγων με το χαρτί σχεδίασης και τα απαραίτητα για τη σχεδίαση όργανα και υλικά, δηλαδή χαρτί πρόχειρο σχεδίασης (ριζόχαρτο ή άλλο, σε διάσταση περίπου Α4, μολύβια με διαφορετική σκληρότητα για διαφορετικά πάχη γραμμών, όργανα για σχεδίαση με μολύβι ή με σινική μελάνη, ταυ ή παραλληλογράφο, τρίγωνα σχεδίασης, κοινό υποδεκάμετρο και τα λοιπά αναγκαία μέσα σχεδίασης (διαβήτη, καμπυλόγραμμο, γομολάστιχα, ξύστρα - καμπάνα κ.λ.π.). Επίσης μπορεί να χρησιμοποιήσει μεγεθυντικό φακό. Απαγορεύεται, όμως, να χρησιμοποιεί συστήματα σχεδίασης, δηλαδή ειδικά εκτυπωτικά μηχανήματα γραφής και σχεδίασης γραμμάτων, ζελατίνες ή μεταλλικά στοιχεία τυποποιημένων γραμμάτων, αυτοκόλλητα (ράστερ, λετρασέτ κ.λ.π.) γραμμάτων ή γραμμοσκιάσεων και κλιμακόμετρα (υποδεκάμετρα σε διάφορες κλίμακες, ένα : είκοσι, ένα : πενήντα κ.λ.π.), μοιρογνωμόνιο, καθώς και υπολογιστικές μηχανές (κομπιούτερς).

Κατά την εξέταση στο «Ελεύθερο Σχέδιο», δίνεται στους υποψηφίους χαρτί σχεδίασης, που οι εξωτερικές του διαστάσεις είναι 0,50 Χ 0,70 μ. και οι εσωτερικές διαστάσεις, στις οποίες γίνεται η σχεδίαση, 0,50 Χ 0,50 μ.. Για το λόγο αυτό, ο υποψήφιος πρέπει να έχει μαζί του στις εξετάσεις πινακίδα σχεδίασης διαστάσεων αναλόγων με το χαρτί σχεδίασης. Η εξέταση γίνεται με μολύβια. Ο υποψήφιος πρέπει να έχει μαζί του, εκτός από την πινακίδα, μολύβια μαλακά και σκληρά, γομολάστιχα, ξύστρα. Επίσης, επιτρέπεται η χρησιμοποίηση βελόνας μετρήματος και νήματος στάθμης, ενώ δεν επιτρέπεται η χρήση οργάνων σχεδίασης και η χρήση σπρέυ.

Γ5. ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΤΟΥ ΜΟΥΣΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ»

Για την εξέταση στο μάθημα «Μουσική Εκτέλεση και Ερμηνεία» οι υποψήφιοι θα πρέπει να φέρουν μαζί τους τα μουσικά όργανα στα οποία θα εξεταστούν, εκτός από τα μουσικά όργανα πιάνο και κρουστά ευρωπαϊκά (κλασσικά – σύγχρονα), τα οποία θα υπάρχουν στο χώρο εξέτασής τους. Οι υποψήφιοι κατά την εξέτασή τους δεν θα πρέπει να φέρουν μαζί τους παρτιτούρες και κινητά τηλέφωνα. Επιπλέον, σε ότι αφορά την Λόγια Δυτική Μουσική και την Βυζαντινή Μουσική οι υποψήφιοι θα πρέπει να φέρουν μαζί τους και να καταθέσουν εγκαίρως (μέσω ενός επιτηρητή) προς χρήση από την επιτροπή μια καθαρή παρτιτούρα των επιλεγέντων έργων, ώστε οι εξεταστές να έχουν πλήρη εικόνα των έργων που εξετάζονται οι υποψήφιοι.

Δ. Η Υγειονομική Εξέταση και Πρακτική Δοκιμασία (αγωνίσματα) των υποψηφίων των Επαναληπτικών Εξετάσεων ΓΕΛ και ΕΠΑΛ από όλη την Ελλάδα, για εισαγωγή στα Τμήματα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού (ΤΕΦΑΑ) ακαδ. έτους 2019-20 θα διεξαχθεί το διάστημα από την Τετάρτη 11-9-2019 μέχρι και την Τετάρτη 18-9-2019 σε επιτροπές σε Αττική και Θεσσαλονίκη που θα ανακοινωθούν εντός των ημερών. Οι υποψήφιοι πρέπει να έχουν μαζί τους υποχρεωτικά το δελτίο εξεταζομένου και κατά προτίμηση και την αστυνομική τους ταυτότητα ή διαβατήριο.

Οδηγίες για τη διδασκαλία των Θρησκευτικών στο Δημοτικό 2019 - 2020

Σύμφωνα με τις οδηγίες που υπογράφει η Υφυπουργός Σ. Ζαχαράκη για τη διδασκαλία των μαθημάτων στο Δημοτικό σχολείο στο μάθημα των Θρησκευτικών για το έτος 2019-2020, θα ισχύσουν η ύλη και οι οδηγίες διδασκαλίας, όπως έχουν οριστεί για το σχολικό έτος 2017-2018, σύμφωνα με το Φ.20/159400/174934/Δ1/18-10-2017 έγγραφο του ΥΠ.Π.Ε.Θ. («Διδακτέα ύλη και Οδηγίες για τη διδασκαλία των μαθημάτων των Κοινωνικών Επιστημών στο Δημοτικό Σχολείο, για το σχολικό έτος 2017-18»).

Η Κριτική Παιδαγωγική, ο Paulo Freire και η τόλμη να σκέφτεσαι με πολιτικούς όρους.

του Henry Giroux*

μετάφραση, επιμέλεια: Γιώργος Καλημερίδης, Σοφία Χατζοπούλου

Σε μια εποχή, όπου η ιστορική μνήμη διαγράφεται και ο πολιτικός χαρακτήρας της εκπαίδευσης απορρίπτεται στο όνομα της αποδοχής ενός λόγου μέτρησης και ποσοτικοποίησης, είναι πολύ σημαντικό να θυμηθούμε το έργο και την κληρονομιά του Paulo Freire. Ο Paulo Freire ήταν ένας από τους πιο σημαντικούς παιδαγωγούς του 20ου αιώνα. Είναι ένας από τους βασικούς θεμελιωτές της «κριτικής παιδαγωγικής» – εκείνου του εκπαιδευτικού κινήματος που καθοδηγείται τόσο από το πάθος, όσο και από την αρχή της διαμόρφωσης μαθητών που θα έχουν ελευθερία συνείδησης, θα αναγνωρίζουν τις αυταρχικές τάσεις, με ενισχυμένη τη φαντασία τους, θα συνδέουν τη γνώση με την αλήθεια και την εξουσία και θα μαθαίνουν να διαβάζουν τόσο τη λέξη, όσο και τον κόσμο ως μέρος ενός ευρύτερου αγώνα για υποκείμενα με ικανότητα αυτενέργειας για κοινωνική δικαιοσύνη και ελευθερία.

Ο Paulo έπαιξε αποφασιστικό ρόλο στην ανάπτυξη ενός πολύ επιτυχημένου προγράμματος γραμματισμού στη Βραζιλία, πριν φυλακιστεί από τη στρατιωτική χούντα, η οποία κατέλαβε την εξουσία το 1964, και μετέπειτα εξοριστεί από την ίδια τη χώρα του. Όταν η Βραζιλία παρείχε ξανά τη δυνατότητα της δημοκρατίας (ή έστω της αμνηστίας) το 1980, ο Freireεπέστρεψε και από εκεί και μετά έπαιξε σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση των εκπαιδευτικών πολιτικών στη συγκεκριμένη χώρα, μέχρι τον θάνατο του, το 1997. Το πρωτοποριακό του έργο «Η Αγωγή των Καταπιεσμένων», το οποίο πούλησε πάνω από 1 εκατομμύρια αντίτυπα, επάξια τιμάται φέτος – 40 χρόνια μετά από την πρώτη αγγλική του μετάφραση – με δεδομένη την επιρροή που άσκησε σε πολλές γενιές εκπαιδευτικών τόσο στην Αμερική, όσο και στο εξωτερικό.

Από τη δεκαετία του 80 και μετά, ελάχιστοι διανοούμενοι από το εκπαιδευτικό σκηνικό της Βόρειας Αμερικής– μπορούν να συγκριθούν με τη θεωρητική συστηματικότητα, την πολιτική τόλμη και την αίσθηση ηθικής υπευθυνότητας του Freire. Παρ’ όλα αυτά, το παράδειγμά του είναι σήμερα -περισσότερο από ποτέ άλλοτε- σημαντικό: με τους θεσμούς της δημόσιας και της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης υπό την πολιορκία των νεοσυντηρητικών και νεοφιλελεύθερων δυνάμεων είναι αναγκαίο για τους εκπαιδευτικούς να αναγνωρίσουν και να εκτιμήσουν την οπτική του Freire για τη χειραφετητική και δημοκρατική δυναμική της εκπαίδευσης.

Ο Freire πίστευε ότι η εκπαίδευση, με τη γενικότερη σημασία του όρου, είναι πολιτικά καθοριζόμενη, με την έννοια ότι παρέχει στους μαθητές τις προϋποθέσεις του κριτικού αναστοχασμού, της αυτο-διαχειριζόμενης ζωής και της κριτικής αυτενέργειας. Για τον Freireη παιδαγωγική είναι καθοριστική σε μια διαμορφωτική κουλτούρα (formative culture), η οποία καθιστά δυνατή τόσο την κριτική συνείδηση, όσο και την κοινωνική δράση. H παιδαγωγική, με αυτή την έννοια, συνδέει τη μάθηση με την κοινωνική αλλαγή. Είναι ένα σχέδιο δράσης και μια πρόκληση που καλεί τους μαθητές να συσχετιστούν κριτικά με τον κόσμο, προκειμένου να επενεργήσουν σε αυτόν. Όπως έχει επισημάνει ο κοινωνιολόγος Stanley Aronowitz, η παιδαγωγική του Freire βοηθάει τους μαθητές «να κατανοήσουν εκείνες τις δυνάμεις που πρωτύτερα κυριαρχούσαν στις ζωές τους και κυρίως διαμόρφωναν τη συνείδησή τους».

Σε κάθε περίπτωση, αυτό που καθιστά σαφές ο Freire είναι ότι η παιδαγωγική δεν συνδέεται με την κατάρτιση σε τεχνικές και μεθόδους, ούτε σχετίζεται με την επιβολή και την πολιτική κατήχηση. Πράγματι, αντί να είναι μια απλή μέθοδος ή μια a priori τεχνική που πρέπει να επιβληθεί σε όλους τους μαθητές, η παιδαγωγική είναι μια πολιτική και ηθική πρακτική που παρέχει τη γνώση, τις δεξιότητες και τις κοινωνικές σχέσεις, οι οποίες παρέχουν τη δυνατότητα στους μαθητές να γίνουν ενεργοί πολίτες, διευρύνοντας και εμβαθύνοντας παράλληλα τη συμμετοχή τους στην υπόσχεση μιας ουσιαστικής δημοκρατίας.

Σύμφωνα με τον Freire, η κριτική παιδαγωγική παρέχει τα μέσα στους μαθητές να διαβάζουν, να γράφουν και να μαθαίνουν με όρους αυτενέργειας – να εμπλακούν σε μια κουλτούρα προβληματισμού, κάτι πολύ πιο σημαντικό και δύσκολο από την ικανότητα στην τυποποιημένη μάθηση και στην εφαρμογή αποκτημένων δεξιοτήτων. Κατά τον Freire η παιδαγωγική πρέπει να έχει νόημα, προκειμένου να είναι κριτική και μετασχηματιστική. Αυτό σημαίνει ότι η προσωπική εμπειρία είναι αποφασιστική προϋπόθεση, η οποία προσφέρει την ικανότητα στους μαθητές να συσχετίσουν τις δικές τους αφηγήσεις, κοινωνικές σχέσεις και ιστορίες με ό,τι πρόκειται να διδαχτούν. Επίσης παρέχει τη δυνατότητα στους μαθητές να τοποθετήσουν τους εαυτούς τους στις συγκεκριμένες συνθήκες της καθημερινής τους ζωής και την ίδια στιγμή να κατανοήσουν τα όρια που επιβάλλουν στη ζωή τους αυτές οι συνθήκες. Κάτω από αυτές τις προϋποθέσεις, η εμπειρία γίνεται αφετηριακό σημείο και αντικείμενο έρευνας που μπορεί να επιβεβαιωθεί, να γίνει πεδίο κριτικής διερεύνησης και να χρησιμοποιηθεί ως κριτική προϋπόθεση για ευρύτερες μορφές γνώσης και κατανόησης. Αντί να αντικαταστήσει τη θεωρία, η εμπειρία με τη θεωρία δουλεύουν μαζί, για να αντικρούσουν την άποψη ότι η εμπειρία από μόνη της παρέχει κάποια αναμφίβολη αλήθεια ή πολιτική εγγύηση. Η εμπειρία είναι καθοριστική, αλλά μόνο διαμέσου της θεωρίας, του προσωπικού αναστοχασμού και της κριτικής μπορεί να αποτελέσει ένα χρήσιμο παιδαγωγικό μέσο.

Η κριτική παιδαγωγική, για τον Freire, δηλώνει έναν γραμματισμό που δεν ταυτίζεται απλά με τον χειρισμό συγκεκριμένων δεξιοτήτων, αλλά και με έναν τρόπο παρέμβασης, με έναν τρόπο μάθησης γύρω από την ανάγνωση της λέξης ως αναγκαία προϋπόθεση παρέμβασης στον κόσμο. Η κριτική σκέψη δεν ανάγεται σε ένα θεματικό αντικείμενο εξεταστικά αξιολογούμενο (test – taking) ή στην απομνημόνευση γεγονότων, αποπλαισιωμένων και χωρίς άμεση σχέση με τις υπάρχουσες συνθήκες. Αντίθετα, επιχειρεί να παρέχει έναν τρόπο σκέψης που έρχεται σε ρήξη με τη φαινομενική ουδετερότητα ή με το αναπόφευκτο της υπάρχουσας κατάστασης πραγμάτων, αμφισβητεί τις υποθέσεις του λεγόμενου «κοινού νου», υπερβαίνει τα περιοριστικά όρια της άμεσης εμπειρίας και επιδιώκει να εμπεδώσει έναν διάλογο με την ιστορία και ένα μέλλον που δεν αναπαράγει απλά το σήμερα.

Για παράδειγμα, η παιδαγωγική του Freire μπορεί να περιλαμβάνει μια δυναμική αλληλεπίδραση ηχητικών, οπτικών και γραπτών κειμένων ως μέρος μιας ευρύτερης εξέτασης της ίδιας της ιστορίας ως ένα τοπίο πάλης, που θα μπορούσε να βοηθήσει τους μαθητές να κατανοήσουν καλύτερα τις εμπειρίες και τη ζωή τους στον σύγχρονο κόσμο. Αν πάρουμε την περίπτωση ενός μαθήματος ιστορίας, θα μπορούσε να περιέχει ανάγνωση και παρακολούθηση ταινιών σχετικών με την κατάργηση του φυλετικού διαχωρισμού στα σχολεία το 1950 και 1960, ως μέρος της ευρύτερης παιδαγωγικής ενασχόλησης με το κίνημα πολιτικών δικαιωμάτων και τις μαζικές διαδηλώσεις για την πρόσβαση στην εκπαίδευση και τα δικαιώματα των μαθητών στον γραμματισμό. Θα δημιουργούσε, επίσης, ευκαιρίες για να μιλήσουν οι μαθητές σχετικά με το γιατί αυτοί οι αγώνες αποτελούν εμπειρία για πολλούς νέους στη Βόρεια Αμερική ακόμη και σήμερα, ειδικά για τον οικονομικά ασθενέστερο έγχρωμο πληθυσμό, ο οποίος δεν απολαμβάνει ισότητα ευκαιριών, εξαιτίας των διακρίσεων που υπάρχουν κυρίως στο πεδίο της αγοράς, παρά στην επίσημη νομοθεσία. Θα μπορούσε να ζητηθεί από τους μαθητές να γράψουν σύντομες εργασίες πάνω στο νόημα και τη σημασία του γραμματισμού και γιατί αυτός είχε τόσο κεντρική θέση στο κίνημα των πολιτικών δικαιωμάτων. Οι εργασίες αυτές θα μπορούσαν να διαβαστούν σε όλη την τάξη με κάθε έναν μαθητή να αναπτύσσει τη δική του θέση και σχολιασμό, συμμετέχοντας έτσι στην κριτική συζήτηση πάνω στην ιστορία του φυλετικού αποκλεισμού και στο πώς οι ιδέες του και οι μορφές του «στοιχειώνουν» ακόμα την Αμερικανική κοινωνία, παρά την θριαμβευτική απαρχή μιας κατά τα λεγόμενα μετα-φυλετικής εποχής Obama.

Σε αυτό το παιδαγωγικό πλαίσιο, οι μαθητές μαθαίνουν πώς να επεκτείνουν τη δική τους αίσθηση αυτενέργειας, ενώ ταυτόχρονα αναγνωρίζουν ότι το να μην έχεις φωνή σημαίνει ότι δεν έχεις δύναμη. Κεντρική θέση σ’ αυτήν την παιδαγωγική έχει η μετατόπιση του βάρους από τον δάσκαλο στον μαθητή και η αποκάλυψη της σχέσης μεταξύ γνώσης, εξουσίας και δύναμης. Το ότι δίνεται η ευκαιρία στους μαθητές να θέτουν προβλήματα και να συμμετέχουν σε μια κουλτούρα αμφισβήτησης μέσα στην τάξη φέρνει στο προσκήνιο το κρίσιμο ζήτημα του ποιος έχει τον έλεγχο πάνω στη μάθηση και του πώς κατασκευάζονται συγκεκριμένες μορφές γνώσης, ταυτότητας και εξουσίας μέσα στις ιδιαίτερες συνθήκες και σχέσεις στην τάξη. Υπό αυτές τις προϋποθέσεις, η γνώση δεν είναι απλώς κάτι που λαμβάνεται από τους μαθητές, αλλά μετασχηματίζεται με ενεργητικό τρόπο, ως κάτι που μπορεί να γίνει αντικείμενο αμφισβήτησης και να συνδεθεί με το υποκείμενο στην κατεύθυνση της αυτενέργειας, της αυτοέκφρασης και της εκμάθησης του πώς να καθοδηγείς παρά να καθοδηγείσαι. Ταυτόχρονα οι μαθητές μαθαίνουν πώς να εμπλέκουν άλλους σε κριτικό διάλογο και πώς να έχουν την ευθύνη της γνώμης τους.

Με αυτόν τον τρόπο, η κριτική παιδαγωγική επιμένει ότι ένα από τα σημαντικά καθήκοντα του παιδαγωγού είναι να επιβεβαιώσει ότι το μέλλον σηματοδοτεί έναν κόσμο κοινωνικά πιο δίκαιο, έναν κόσμο στον οποίο η κριτική και η δυνατότητα – σε συνδυασμό με τις αξίες του λόγου, της ελευθερίας και της ισότητας – λειτουργούν για να αλλάξουν τις βάσεις πάνω στις οποίες διαμορφώνεται η ζωή. Αν και απορρίπτει την ιδέα της εκπαίδευσης ως μέσο μετάδοσης δεδομένων και δεξιοτήτων, προσκολλημένων στις τελευταίες τάσεις της αγοράς, η κριτική παιδαγωγική δεν αποτελεί συνταγή για πολιτική κατήχηση, όπως επιμένουν συχνά οι υποστηρικτές της κανονικοποίησης και των εξετάσεων. Αντιθέτως, προσφέρει στους μαθητές νέους τρόπους, για να σκεφτούν και να δράσουν δημιουργικά κι ανεξάρτητα, την ίδια στιγμή που ξεκαθαρίζει ότι το έργο του παιδαγωγού, όπως τονίζει και ο Aronowitz, «είναι να ενθαρρύνει την ανθρώπινη αυτενέργεια και όχι να την πλάθει με τον τρόπο του Πυγμαλίωνα».

Η κριτική παιδαγωγική επιμένει ότι η εκπαίδευση δεν μπορεί να είναι ουδέτερη. Είναι πάντα καθοδηγητική στην προσπάθειά της να κάνει τους μαθητές να καταλάβουν τον ευρύτερο κόσμο και τον ρόλο τους μέσα σε αυτόν. Επιπλέον, είναι αναπόφευκτα μια σκόπιμη προσπάθεια επιρροής στο πώς και τι γνώση, αξίες, επιθυμίες και ταυτότητες παράγονται μέσα στα συγκεκριμένα πλαίσια των σχολικών και κοινωνικών σχέσεων. Για τον Freire, η παιδαγωγική πάντα προϋποθέτει την ιδέα για ένα πιο ισότιμο και δίκαιο μέλλον. Ως τέτοια πρέπει πάντα να λειτουργεί σε έναν βαθμό ως μια πρόκληση που θα μεταφέρει τους μαθητές πέρα από τον κόσμο που ξέρουν, έτσι ώστε να επεκτείνει το εύρος των ανθρώπινων δυνατοτήτων και των δημοκρατικών αξιών.

Κεντρική θέση στην κριτική παιδαγωγική κατέχει η αναγνώριση ότι ο τρόπος με τον οποίο μορφώνουμε τους νέους έχει άμεση σχέση με το μέλλον που επιθυμούμε και ότι ένα τέτοιο μέλλον θα έπρεπε να προσφέρει στους μαθητές τη ζωή εκείνη που θα οδηγεί στην εμπέδωση της ελευθερίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης. Ακόμη και στους προνομιούχους τομείς της ανώτερης εκπαίδευσης, ο Freire πιστεύει ότι οι παιδαγωγοί πρέπει να αναπτύξουν αυτές τις παιδαγωγικές πρακτικές που προωθούν «την προσπάθεια να κρατηθούν ανοικτές οι ανεξάντλητες και πάντα ανεκπλήρωτες δυνατότητες του ανθρώπου, να καμφθούν όλες οι προσπάθειες απώθησης κι αποκλεισμού της περαιτέρω ανάπτυξης των ανθρώπινων δυνατοτήτων, ωθώντας την κοινωνία να συνεχίσει να αμφισβητεί τον εαυτό της, παρεμποδίζοντας τον τερματισμό ή το τέλος αυτής της αμφισβήτησης». Η ιδέα του ατελούς ανθρώπου απηχεί την ιδέα του Zygmunt Bauman, ότι δηλαδή η κοινωνία ποτέ δεν έφτασε στα όρια της δικαιοσύνης, και άρα απορρίπτεται κάθε ιδέα για το τέλος της ιστορίας, της ιδεολογίας ή του πώς φανταζόμαστε το μέλλον. Ο λόγος αυτός της κριτικής και ελπίδας είναι το κληροδότημά του, το οποίο απουσιάζει όλο και περισσότερο από τον λόγο πολλών φιλελεύθερων και συντηρητικών σχετικά με τα σύγχρονα εκπαιδευτικά προβλήματα και τους κατάλληλους δρόμους μεταρρύθμισης.

Όταν άρχισα να διδάσκω, ο Paulo Freire υπήρξε μια σημαντική επιρροή για να καταλάβω τις ευρύτερες ηθικές μου ευθύνες ως δάσκαλος. Αργότερα, το έργο του με βοήθησε να διαχειριστώ την πολυπλοκότητα της σχέσης μου με τα πανεπιστήμια ως ισχυρά και προνομιούχα ιδρύματα που φαίνονταν πολύ μακριά από την καθημερινή ζωή των εργατικών συνοικιών στις οποίες είχα μεγαλώσει.

Συνάντησα τον Paulo στις αρχές της δεκαετίας του 1980 ακριβώς μετά την ένσταση του προέδρου John Silber σχετικά με την μονιμότητά μου ως καθηγητή στο Πανεπιστήμιο της Βοστόνης. Ο Paulo εκφώνησε μια ομιλία στο Πανεπιστήμιο της Μασσαχουσέτης, στο Amherst και ήρθε στο σπίτι μου στη Βοστόνη για φαγητό. Δεδομένης της φήμης του Pauloως δυνατού διανοούμενου, θυμάμαι ότι αρχικά έμεινα άναυδος με τη βαθιά του μετριοφροσύνη. Θυμάμαι ότι με χαιρέτησε τόσο εγκάρδια και ειλικρινά, που αμέσως αισθάνθηκα άνετα μαζί του. Ήμουν σε πολύ δύσκολη θέση, αφού μου αρνήθηκαν τη μόνιμη θέση στο Πανεπιστήμιο και δεν είχα ιδέα τι μου επιφύλασσε το μέλλον. Εκείνη τη νύχτα ξεκίνησε μια φιλία που διήρκησε μέχρι το θάνατο του Paulo. Είμαι σίγουρος ότι αν δεν ήταν ο Paulo Freire και o Donaldo Macebo – γλωσσολόγος, μεταφραστής και φίλος του Paulo και δικός μου – μπορεί να μην είχα παραμείνει στο χώρο της εκπαίδευσης. Το πάθος τους για την εκπαίδευση και η βαθιά ταπεινοφροσύνη τους με έπεισε ότι η διδασκαλία δεν είναι μια δουλειά σαν όλες τις άλλες, αλλά ένας σημαντικός χώρος αγώνα, όπου τελικά ό,τι ρίσκο κι αν πάρεις το αξίζει.

Ήρθα αντιμέτωπος με πολλούς διανοούμενους στην ακαδημαϊκή μου καριέρα, αλλά ο Pauloήταν ιδιαίτερα γενναιόδωρος, πρόθυμος να βοηθήσει τους νεότερους διανοούμενους να εκδώσουν την δουλειά τους ή να δώσει συστατικές επιστολές και γενικά πρόσφερε όσο περισσότερο γινόταν από τον εαυτό του στην υπηρεσία των άλλων. Οι αρχές του 1980 σηματοδότησαν μια ενθουσιώδη περίοδο στις Σπουδές στην Εκπαίδευση στις Ηνωμένες Πολιτείες και ο Paulo βρισκόταν πραγματικά στο επίκεντρο. Μαζί ξεκινήσαμε τη σειρά Κριτική Παιδαγωγική και Κουλτούρα με τις εκδόσεις Bergin & Garvey Publishers, η οποία ανέδειξε τη δουλειά πάνω από 60 νέων συγγραφέων, πολλοί από τους οποίους εξελίχθηκαν σε πρόσωπα σημαντικής επιρροής στο πανεπιστήμιο. Ο Jim Bergin έγινε ο εκδότης του Paulo στην Αμερική. Ο Donaldo έγινε ο μεταφραστής του και συνεργάστηκαν στην από κοινού έκδοση πολλών βιβλίων. Ο Ira Shor επίσης έπαιξε έναν σημαντικό ρόλο στη διάδοση του έργου του Paulo κι έγραψε αρκετά εξαιρετικά βιβλία ενοποιώντας τη θεωρία με την πράξη ως μέρος της αντίληψης του Paulo για την κριτική παιδαγωγική. Μαζί κι εμείς δουλέψαμε ακούραστα, για να κυκλοφορήσει η δουλειά του Paulo, πάντα με την ελπίδα να τον προσκαλέσουμε πίσω στην Αμερική, έτσι ώστε να συναντηθούμε, να μιλήσουμε, να πιούμε καλό κρασί και να βαθύνουμε την αφοσίωσή μας στην κριτική παιδαγωγική που μας είχε σημαδέψει όλους με διαφορετικό τρόπο.

Ο Paulo πέρασε τη ζωή του με την πεποίθηση ότι αξίζει να αγωνιστεί κανείς για τα ριζοσπαστικά στοιχεία της δημοκρατίας, ότι η κριτική παιδαγωγική είναι ένα βασικό στοιχείο για την προοδευτική κοινωνική αλλαγή και ότι το πώς σκεφτόμαστε για την πολιτική συνδέεται άμεσα με το πώς συνειδητοποιούμε τον κόσμο, την εξουσία και την ηθική ζωή που προσδοκούμε να ζήσουμε. Από πολλές απόψεις, ο Paulo ενσωμάτωνε τη σημαντική αλλά συχνά προβληματική σχέση μεταξύ ιδιωτικού/προσωπικού και δημόσιου/πολιτικού. Η ζωή του ήταν μια μαρτυρία όχι μόνο στην πίστη του στις αρχές της δημοκρατίας, αλλά και στην ιδέα ότι η ζωή μας πρέπει να έρθει όσο γίνεται πιο κοντά στη δημιουργία των κοινωνικών εκείνων σχέσεων και εμπειριών που ανταποκρίνονται σε ένα πιο ανθρώπινο και δημοκρατικό μέλλον. Την ίδια στιγμή, όμως, ο Paulo ποτέ δεν ηθικολογούσε για την πολιτική. Ποτέ δεν επικαλέστηκε την ηθικολογία, ούτε υποβίβασε το πολιτικό στο προσωπικό, όταν μιλούσε για τα κοινωνικά ζητήματα. Τα ιδιωτικά προβλήματα πρέπει πάντα να γίνονται κατανοητά σε σχέση με τα ευρύτερα δημόσια ζητήματα. Για παράδειγμα, ο Paulo ποτέ δεν απέδωσε την έλλειψη στέγης, τη φτώχεια και την ανεργία στην ηθική εξαθλίωση των υποκειμένων, στην τεμπελιά, στην αδιαφορία ή στην έλλειψη προσωπικής ευθύνης. Αντιθέτως, αντιμετώπιζε τέτοια ζητήματα ως σύνθετα συστημικά προβλήματα που δημιουργούνται από οικονομικές και πολιτικές δομές, που παράγουν μαζικά μεγάλη ανισότητα, πόνο και απόγνωση – ως κοινωνικά προβλήματα των οποίων τα αίτια και η επίλυσή τους βρίσκονται πέρα από τις περιορισμένες δυνατότητες του ατόμου. Η πίστη του σε μια ουσιαστική δημοκρατία καθώς και η βαθιά εμπιστοσύνη του στην ικανότητα των ανθρώπων να αντιστέκονται στο βάρος των καταπιεστικών θεσμών και ιδεολογιών, μετουσιώθηκε σε ένα πνεύμα αγώνα που ενισχύθηκε και από τις δικές του ζοφερές εμπειρίες φυλάκισης και εξορίας και από τη βαθιά του πίστη ότι η εκπαίδευση και η ελπίδα είναι οι όροι της κοινωνικής πράξης και της πολιτικής αλλαγής.

Έχοντας επίγνωση ότι πολλές σύγχρονες εκδοχές ελπίδας βρίσκονται στη Disneyland, ο Paulo αποζητούσε με πάθος να επανακτήσουμε και να επαναδιατυπώσουμε την ελπίδα μέσω, όπως έλεγε ο ίδιος, «της κατανόησης της ιστορίας ως μια δυνατότητα και όχι ως ντετερμινισμό». Η ελπίδα είναι πράξη ηθικής φαντασίας που δίνει στους μαθητές την ικανότητα να σκεφτούν διαφορετικά και άρα να δράσουν διαφορετικά.

Ο Paulo δεν πρόσφερε συνταγές για εκείνους που ψάχνουν άμεσες θεωρητικές και πολιτικές λύσεις. Συχνά με εντυπωσίαζε το πόσο υπομονετικός ήταν πάντα με εκείνους που του ζητούσαν έτοιμες απαντήσεις σε προβλήματα που έθεταν σχετικά με την εκπαίδευση. Άνθρωποι που δεν συνειδητοποιούσαν ότι οι απαιτήσεις τους υπονόμευαν την ίδια την επιμονή του Paulo στην άποψη ότι η κριτική παιδαγωγική καθορίζεται από το πλαίσιό της και πρέπει να προσεγγίζεται ως ένα έργο ατομικού και κοινωνικού μετασχηματισμού – το οποίο δεν θα μπορούσε ποτέ να υποβαθμιστεί σε μια απλή μέθοδο. Το πλαίσιο είχε σημασία για τον Paulo. Τον απασχολούσε το πώς το πλαίσιο καθόριζε με διακριτούς τρόπους τις σχέσεις μεταξύ γνώσης, γλώσσας, καθημερινής ζωής και τους μηχανισμούς της εξουσίας. Κάθε παιδαγωγική που αυτοαποκαλείται παιδαγωγική του Freire πρέπει να αναγνωρίσει αυτή τη βασική αρχή ότι η σύγχρονη γνώση εξαρτάται από τα ιδιαίτερα ιστορικά πλαίσια και τις πολιτικές δυνάμεις.

Για παράδειγμα, κάθε τάξη θα επηρεαστεί από τις διαφορετικές εμπειρίες που κουβαλούν μαζί τους οι μαθητές, τα μέσα που είναι διαθέσιμα προς χρήση στην τάξη, τις σχέσεις της διοίκησης και πώς αυτές επιβάλλονται πάνω στις σχέσεις δασκάλου-μαθητή, την εξουσία που ασκείται από τη διοίκηση σχετικά με τα όρια της αυτονομίας του δασκάλου και τον θεωρητικό και πολιτικό λόγο που χρησιμοποιείται από τους δασκάλους, για να διαβάσουν και να πλαισιώσουν τις απαντήσεις τους στις διαφοροποιημένες ιστορικές, οικονομικές και πολιτισμικές δυνάμεις που αντανακλώνται μέσα στον διάλογο στην τάξη. Κάθε κατανόηση του έργου και των πρακτικών που χαρακτηρίζουν την κριτική παιδαγωγική πρέπει να ξεκινάει με την αναγνώριση των δυνάμεων που λειτουργούν στο πλαίσιο με το οποίο έρχονται αντιμέτωποι οι παιδαγωγοί και τα σχολεία καθημερινά. Η παιδαγωγική, σε αυτήν την περίπτωση, αναζητά απαντήσεις στο πώς συνδέεται η μάθηση με την πραγμάτωση των δυνατοτήτων για κοινωνικό αυτοκαθορισμό, όχι έξω αλλά μέσα στους θεσμούς και τις κοινωνικές σχέσεις, μέσα στις οποίες διαμορφώνονται και διεκδικούνται οι επιθυμίες, η αυτενέργεια και οι ταυτότητες. Ο ρόλος της εκπαίδευσης στη σύνδεση της αλήθειας με τον λόγο, της μάθησης με την κοινωνική δικαιοσύνη και της γνώσης με την υποκειμενικότητα και την κοινωνία είναι σύνθετος και απαιτεί την άρνηση από την πλευρά των δασκάλων, μαθητών και γονιών να ξεχωρίσουν την εκπαίδευση από την πολιτική και τα ζητήματα κοινωνικής ευθύνης.

Η ευθύνη δεν σημαίνει ότι αποσύρομαι από την πολιτική, αλλά ότι ουσιαστικά ενστερνίζομαι τη σημασία της πολιτικής σκέψης και δράσης ως μέρος ενός δημοκρατικού σχεδίου, στο οποίο η παιδαγωγική γίνεται το πρώτο μέλημα που θα δημιουργήσει αυτή την κουλτούρα και τους φορείς που θα κάνουν δυνατό τον εκδημοκρατισμό.

Ο Paulo επίσης αναγνώριζε την σημασία της κατανόησης αυτών των ιδιαίτερων, τοπικών πλαισίων σε σχέση με τις ευρύτερες παγκόσμιες και διεθνείς δυνάμεις. Το να γίνει το παιδαγωγικό περισσότερο πολιτικό σημαίνει να προχωράς πέρα από την εξιδανίκευση των τοπικών νοοτροπιών προς την ανάπτυξη μιας πρακτικής που φέρνει στο προσκήνιο «την εξουσία, την ιστορία, τη μνήμη, τη σχετική ανάλυση, τη δικαιοσύνη (όχι μόνο την εκπροσώπηση) και την ηθική ως ζητήματα κεντρικά στους διεθνείς δημοκρατικούς αγώνες». Η κουλτούρα και η πολιτική συμπληρώνουν η μία την άλλη με τρόπους που απευθύνονται σε ιστορίες, των οποίων η παρουσία και η απουσία πρέπει να εξιστορηθεί ως μέρος του ευρύτερου αγώνα για δημοκρατικές αξίες, σχέσεις και μορφές αυτενέργειας. Αναγνώριζε, επίσης, ότι μέσα από τη σύνθετη παραγωγή εμπειριών στα πλαίσια πολυεπίπεδων μορφών εξουσίας και κουλτούρας, οι άνθρωποι αναγνωρίζουν, διηγούνται και μεταλλάσσουν τη θέση τους στον κόσμο. Ο Paulo αμφισβήτησε τον διαχωρισμό των πολιτισμικών εμπειριών από την πολιτική, την παιδαγωγική και την ίδια την εξουσία, αλλά δεν έκανε το λάθος πολλών συγχρόνων του να συνδυάσει την πολιτισμική εμπειρία με μια περιορισμένη ιδέα της πολιτικής ταυτοτήτων. Ενώ είχε μια βαθιά πίστη στην ικανότητα των απλών ανθρώπων να διαμορφώνουν την ιστορία και το δικό τους πεπρωμένο, αρνήθηκε να εξιδανικεύσει τα άτομα και τις κουλτούρες που βρίσκονταν υπό καταπιεστικές κοινωνικές συνθήκες. Φυσικά, αναγνώριζε ότι η εξουσία ευνοεί συγκεκριμένες μορφές πολιτισμικού κεφαλαίου – συγκεκριμένους τρόπους ομιλίας, ζωής, ύπαρξης και πράξης μέσα στον κόσμο – αλλά δεν πίστευε ότι οι υποτελείς ή οι καταπιεσμένες κουλτούρες είναι απαλλαγμένες από την επιρροή των καταπιεστικών ιδεολογικών και θεσμικών σχέσεων εξουσίας. Συνεπώς, η κουλτούρα – ως βασική παιδαγωγική δύναμη που επηρεάζει ευρύτερες κοινωνικές δομές καθώς, επίσης, και τη διαμόρφωση ταυτοτήτων στις πιο ιδιωτικές σφαίρες – θα μπορούσε να θεωρηθεί ως τίποτα λιγότερο από έναν χώρο πάλης και εξουσίας στη σύγχρονη κοινωνία.

Για τους κριτικούς παιδαγωγούς, η εμπειρία είναι βασικό στοιχείο διδασκαλίας και μάθησης, αλλά ο διαφορετικός σχηματισμός της μεταξύ διαφορετικών ομάδων δεν εγγυάται την αλήθεια. Όπως δήλωσα προηγουμένως, είναι οι ίδιες οι εμπειρίες που πρέπει να γίνουν αντικείμενο ανάλυσης. Το πώς οι μαθητές βιώνουν τον κόσμο και μιλούν για αυτήν την εμπειρία τους, αποτελεί πάντα μια λειτουργία ασυνείδητων και συνειδητών δεσμεύσεων, μια λειτουργία πολιτικής, και πρόσβασης στις πολλαπλές γλώσσες και γραμματισμούς – έτσι η εμπειρία πρέπει να κάνει μια παράκαμψη μέσω της θεωρίας ως αντικείμενο αναστοχασμού, κριτικής και δυνατότητας. Συνεπώς, όχι μόνο η ιστορία και η εμπειρία αποτελούν συχνά αμφισβητούμενους χώρους πάλης, αλλά και η θεωρία και η γλώσσα που αποδίδουν νόημα στην καθημερινή ζωή και πολιτική κατεύθυνση στην πράξη πρέπει επίσης να υπόκεινται συνεχώς στην κριτική σκέψη. Ο Paulo επανειλημμένα αμφισβήτησε ως ψευδή κάθε προσπάθεια να αναπαράγουμε το δίπολο της θεωρίας ενάντια στην πολιτική. Εξέφραζε έναν βαθύ σεβασμό για το έργο της θεωρίας και τη συνεισφορά της, αλλά ποτέ δεν τη θεοποίησε. Όταν μιλούσε για τον Freud, τον Fromm ή τον Marx, μπορούσες να νιώσεις το πάθος του για τις ιδέες. Παρ’ όλα αυτά ποτέ δεν είδε τη θεωρία ως αυτοσκοπό. Ήταν πάντα μια πηγή η αξία της οποίας βρισκόταν στην κατανόηση, στην κριτική ενασχόληση και στον μετασχηματισμό του κόσμου ως μέρος ενός μεγαλύτερου σχεδίου ελευθερίας και δικαιοσύνης.

Πάντα σε εγρήγορση όσον αφορά τον ατομικό και συλλογικό πόνο, ο Paulo απέρριψε τον ρόλο του απομονωμένου διανοούμενου που αγωνίζεται μόνος σαν ένας υπαρξιστής ήρωας. Πίστευε ότι οι διανοούμενοι πρέπει να ανταποκριθούν στο κάλεσμα, για να κάνουν το παιδαγωγικό πιο πολιτικό, σε μια συνεχόμενη προσπάθεια να διαμορφώσουν αυτές τις συμμαχίες, σχέσεις και κοινωνικά κινήματα ικανά να κινητοποιήσουν μια πραγματική δύναμη και να προωθήσουν την ουσιαστική κοινωνική αλλαγή. Η πολιτική δεν έχει μόνο το νόημα της μετάφρασης, της εκπροσώπησης και του διαλόγου. Για να είναι αποτελεσματική, πρέπει να δημιουργεί τις συνθήκες, ώστε να γίνουν οι άνθρωποι κριτικοί, ενεργοί φορείς, έτοιμοι να ανταποκριθούν στον δημοκρατικό δημόσιο βίο. Ο Paulo κατανοούσε βαθιά ότι η δημοκρατία απειλείται από ένα ισχυρό στρατιωτικό-βιομηχανικό σύστημα, από την άνοδο των ακραίων ομάδων και την αυξημένη δύναμη του κράτους καταστολής. Επίσης, αναγνώριζε την παιδαγωγική δύναμη μιας επιχειρηματικής και στρατιωτικοποιημένης κουλτούρας η οποία διαβρώνει το δημοκρατικό, ηθικό υπόβαθρο των πολιτών να σκεφτούν πέρα από την κοινή λογική της επίσημης εξουσίας και τη ρητορική μίσους των ακροδεξιών μέσων ενημέρωσης. Ο Paulo πίστευε ότι η δημοκρατία δεν μπορούσε να έχει διάρκεια χωρίς τη διαμορφωτική κουλτούρα που την καθιστούσε δυνατή. Εκπαιδευτικοί χώροι μέσα στα σχολεία και στην ευρύτερη κουλτούρα αποτελούν πολύ σημαντικούς τόπους συνάντησης, μέσω των οποίων επιβεβαιώνονται οι δημόσιες αξίες, υποστηρίζεται η κριτική ιδιότητα του πολίτη και ενδυναμώνεται η αντίσταση απέναντι σε εκείνους που αρνούνται τις χειραφετητικές λειτουργίες της διδασκαλίας και της μάθησης.

Σε μια εποχή που τα ιδρύματα της δημόσιας ανώτερης εκπαίδευσης έχουν συνδεθεί με τον ανταγωνισμό της αγοράς, τη συμμόρφωση, την αποδυνάμωση, και τις σκληρές μορφές τιμωρίας, είναι πιο σημαντικό από ποτέ άλλοτε να γίνει γνωστή η συνεισφορά και η κληρονομιά του έργου του Paulo Freire.

* O Henry A. Giroux είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο McMaster του Καναδά. Τον ευχαριστούμε για την ευγενική παραχώρηση του κειμένου του στον Σελιδοδείκτη.

Πηγή: ΣΕΛΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ