Η προς Ρωμαίους, το «Απολεσθέν Ευαγγέλιο» και η σύγχρονη ερμηνευτική: Το ζήτημα της ομοφυλοφιλίας και η ηγετική θέση της γυναίκας

Η εισήγηση του ομότιμου καθηγητή του Τμήματος Θεολογίας του ΑΠΘ Πέτρου Βασιλειάδη στο Biblicum της 15ης Δεκεμβρίου 2014

Η προς Ρωμαίους επιστολή είναι η εκτενέστερη της Κ.Δ. στην οποία βρίσκουμε την πληρέστερη έκθεση του παυλείου ευαγγελίου, έχοντας αναμφισβήτητα επηρεάσει καταλυτικά την χριστιανική πίστη. Αν και υπομνηματίστηκε και από τις δυο θεολογικές σχολές της ελληνικής αρχαιότητας, Αλεξάνδρειας (Ωριγένης, Κύριλλος) και Αντιόχειας (Θεόδωρος, Θεοδώρητος, Χρυσόστομος), τον συγγραφέα της επιτομής της Ορθόδοξης θεολογίας (Δαμασκηνός), της λατινικής γραμματείας (Αυγουστίνος, [Ρωμ. 13,13]Εξομολογήσεις, 8.12), αλλά και τους μεταγενέστερους υπομνηματιστές, τόσο τους έλληνες (Οικουμένιος, Θεοφύλακτος), όσο και τους λατίνους του μεσαίωνα (Aκινάτης Μελάγχθων, Λούθηρος). Η μεγάλη όμως έκρηξη ενδιαφέροντος παρουσιάστηκε στην νεότερη εποχή, με την πληθώρα κριτικών επιστημονικών εξηγητικών υπομνημάτων και μονογραφιών, με κλασσικό παράδειγμα το έργο του Κ. Barth, το υπόμνημα του οποίου το 1918 δικαίως θεωρήθηκε «βόμβα στα θεμέλια των θεολόγων» (KarlAdams). Hσύγχρονη Ορθόδοξη επιστημονική παραγωγή αντίθετα είναι από αμελητέα έως μηδαμινή.

Η σπουδαιότητά της, όμως, διαφαίνεται – με βάση τη νεότερη κριτική του κειμένου – και κατά την πρώτη φάση διάδοσης της επιστολής. Η παράλειψη π.χ. των αρχικών παραληπτών (τη ούση εν Ρώμη) σε ορισμένα χειρόγραφα αποτελεί πιθανότατα εσκεμμένη προσπάθεια – αναφοράς του περιεχομένου της στην ευρύτερη χριστιανική κοινότητα, αν και μεταγενέστερα η θέση της στον κανόνα δεν ήταν αυτή των καθιερωμένων πλέον έντυπων εκδόσεων, της προμετωπίδας δηλ. των επιστολικών κειμένων της Κ.Δ.. Εδώ να σημειώσουμε πως η αρχαιότερη πληρέστερη σωζόμενη συλλογή της Κ.Δ. είναι εκείνη του p46, των παπύρων του ChesterBeattyαπό το 200 μ.Χ. περίπου, και περιέχει τμήματα των κεφ. 5, 6, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, και 16. Το σύνολο του κειμένου της προς Ρωμαίους διασώζεται ως γνωστόν στον πλέον αξιόπιστο Αλεξανδρινό τύπο κειμένου: codex Sinaiticus και codex Vaticanus (Β), του 4ου μ.Χ αι., και codex Alexandrinus (Α) του 5ου. Και να πούμε και λίγα λόγια, σημαντικά για τα χωρία που θα μας απασχολήσουν στη συνέχεια: Η προς Ρωμαίους επιστολή ούτε αποτελεί απάντηση σε ερωτήματα χριστιανικής κοινότητας σε αντίθεση π.χ με την Α’ Κορινθίους, ούτε συγκεκριμένη αντίδραση σε αιρετική στάση ή διδασκαλία, όπως π.χ. η προς Γαλάτας.

*

Σε πρόσφατη μελέτη μου αφιερωμένη στον Οικουμενικό Πατριάρχη, έθετα ευθέως το εξής ερώτημα: τι συνέβη και η προγραμματική διακήρυξη του Ιησού περί της νέας μεσσιανικής εποχής (Λουκ 4,16εξ), που περιλάμβανε και την κοινωνική απελευθέρωση σύμφωνα με το κήρυγμα των Προφητών (Ησ 61,1εξ κλπ), και οι συνέπειές της στην (προ-παύλεια ασφαλώς) βαπτισματική ομολογία «οὐκ ἔνι ᾿Ιουδαῖος οὐδὲ ῞Ελλην, οὐκ ἔνι δοῦλος οὐδὲ ἐλεύθερος, οὐκ ἔνι ἄρσεν καὶ θῆλυ» (Γαλ 3,28), σε λιγότερο από μια γενιά μετά τον σταυρικό του θάνατο, ουσιαστικά δηλαδή με τη διδασκαλία του Αποστόλου Παύλου, εξαφανίστηκε ή τουλάχιστο κατέστη περιθωριακή;

Για περισσότερα στο: ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ

Η σκυταλοδρομία της πίστης Κυριακή προ της Χριστού Γεννήσεως

του Ιωάννη Καραβιδόπουλου, Ομότ. Καθηγητή της Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ.

Το αποστολικό ανάγνωσμα της Κυριακής πριν από τη Γέννηση του Χριστού είναι από την προς Εβραίους επιστολής και περιγράφει τα κατορθώματα της πίστης των αγίων ανδρών και γυναικών της Παλαιάς Διαθήκης που αποτελούν φωτεινούς δείκτες της πορείας μας προς το τέρμα, προς τη βασιλεία του Θεού. Η ίδια περικοπή διαβάζεται και κατά την Κυριακή των Αγίων Πάντων με δυο επιπλέον στίχους από την αρχή του επομένου κεφαλαίου της επιστολής.

Η περικοπή είναι σε νεοελληνική μετάφραση η εξής:

«Αδελφοί, ο Αβραάμ με την πίστη εγκαταστάθηκε στη γη που του είχε υποσχεθεί ο Θεός, ξένος σε άγνωστη χώρα, ζώντας σε σκηνές με τον Ισαάκ και τον Ιακώβ, που κι αυτοί ήταν κληρονόμοι της ίδιας υποσχέσεως. Κι αυτό, γιατί περίμενε την πόλη που θα είχε στέρεα θεμέλια και που αρχιτέκτονας και δημιουργός της θα ήταν ο Θεός.

Χρειάζεται να συνεχίσω; Δεν θα με πάρει ο χρόνος να διηγηθώ για τον Γεδεών, τον Βαράκ, τον Σαμψών, τον Ιεφθάε, τον Δαβίδ, τον Σαμουήλ και τους προφήτες. Όλοι αυτοί με την πίστη κατατρόπωσαν βασίλεια, επέβαλαν το δίκαιο, πέτυχαν την πραγματοποίηση των υποσχέσεων του Θεού, έφραξαν στόματα λεόντων· έσβησαν τη δύναμη της φωτιάς, διέφυγαν τη σφαγή, έγιναν από αδύνατοι ισχυροί, αναδείχτηκαν ήρωες στον πόλεμο, έτρεψαν σε φυγή εχθρικά στρατεύματα· γυναίκες ξαναπήραν πίσω στη ζωή τούς ανθρώπους τους, κι άλλοι βασανίστηκαν ως τον θάνατο, χωρίς να δεχτούν την απελευθέρωσή τους, γιατί πίστευαν ότι μπορούσαν ν' αναστηθούν σε μια καλύτερη ζωή. 'Αλλοι δοκίμασαν εξευτελισμούς και μαστιγώσεις, ακόμη και δεσμά και φυλακίσεις. Λιθοβολήθηκαν, πριονίστηκαν, πέρασαν δοκιμασίες, θανατώθηκαν με μαχαίρι, περιπλανήθηκαν ντυμένοι με προβιές και κατσικίσια δέρματα, έζησαν σε στερήσεις, υπέφεραν καταπιέσεις, θλίψεις και κακουχίες – ο κόσμος δεν ήταν άξιος να 'χει τέτοιους ανθρώπους – πλανήθηκαν σε ερημιές και βουνά, σε σπηλιές και σε τρύπες της γης. 'Ολοι οι παραπάνω, παρά την καλή μαρτυρία της πίστης τους, δεν πήραν ό,τι τους υποσχέθηκε ο Θεός, ο οποίος είχε προβλέψει κάτι καλύτερο για μας, έτσι ώστε να μη φτάσουν εκείνοι στην τελειότητα χωρίς εμάς» (Εβρ.11,9-10.32-40).

Άλλοι από τους ήρωες της πίστης, για τους οποίους κάνει λόγο η αποστολική περικοπή και οι οποίοι έζησαν κατά τους χρόνους της Παλαιάς Διαθήκης, νίκησαν τις δυνάμεις ξένων βασιλιάδων, όπως π.χ. ο Γεδεών, ο Βαράκ, ο Σαμψών, ο Ιεφθάε κ.ά., τα κατορθώματα των οποίων αφηγείται το Παλαιοδιαθηκικό βιβλίο των Κριτών, κυβέρνησαν τον λαό με δικαιοσύνη όταν κατείχαν κάποιο υπεύθυνο αξίωμα, πέτυχαν την εκπλήρωση των υποσχέσεων του Θεού, έφραξαν στόματα λιονταριών, όπως π.χ. ο Δαβίδ και ο Δανιήλ, έσβησαν τη δύναμη της φωτιάς, όπως οι τρεις παίδες στην κάμινο του πυρός, δυναμώθηκαν ύστερα από ασθένεια, όπως ο ασθενής βασιλιάς Εζεκίας, αναδείχτηκαν ισχυροί στον πόλεμο, έτρεψαν σε φυγή με τη δύναμη του Θεού εχθρικά στρατεύματα, όπως σε πολλά σημεία αφηγείται η Παλαιά Διαθήκη αλλά και η ιστορία της Εκκλησίας.

΄Αλλοι πάλι εξαιτίας της πίστης τους πέθαναν με τρόπο μαρτυρικό επάνω στο κυκλικό βασανιστικό όργανο που λέγεται τύμπανο, λιθοβολήθηκαν όπως οι προφήτες Ζαχαρίας και Ιερεμίας, πριονίστηκαν όπως, κατά την παράδοση, ο Ησαΐας, αποκεφαλίστηκαν όπως ο Ιωάννης ο Βαπτιστής, Περιπλανήθηκαν σε έρημους τόπους διωγμένοι, σε βουνά και σε σπηλιές, ντυμένοι με δέρματα προβάτων ή κατσικιών, όπως ο Ηλίας, ο Ελισαίος, ο Δαβίδ και άλλοι.

Όλοι αυτοί που αναφέρει ή υπαινίσσεται ο ι. συγγραφέας και που είτε νίκησαν με την πίστη τους, είτε μαρτύρησαν γι’αυτήν, αποτελούν δείκτες πορείας για τους χριστιανούς, προδρόμους στην σκυταλοδρομία της πίστης που με τρόπο νικηφόρο έφεραν σ’εμάς τη σκυτάλη των ευγενών ιδανικών και μας την παρέδωσαν για να συνεχίσουμε εμείς τον αγώνα. Όλοι αυτοί οι άγιοι άνδρες και οι άγιες γυναίκες, καθώς και πολλοί άλλοι, γνωστοί και άγνωστοι, υπογραμμίζουν την ευθύνη που πέφτει στους ώμους των χριστιανών.

Σε έναν κόσμο όπου επικρατεί το γκρέμισμα των αξιών, η αμφιβολία για τις υπεργήινες πραγματικότητες, ο ορθολογισμός, η εμπιστοσύνη στις μηχανές, η αποθέωση της τεχνολογίας, καλείται ο χριστιανός να αναλογιστεί σε ποια αλυσίδα ευγενών και ηρώων αποτελεί κρίκο, σε ποιο τέρμα απολήγει η αγωνιστική πορεία του, ποιος είναι ο αθλοθέτης. Είναι πολύ εύκολο από αμέλεια ή αδιαφορία να σπάσει κανείς έναν κρίκο στην ηρωική ιστορία της πίστης προσαρμοζόμενος στις ελκυστικές δυνάμεις της εποχής. Κι ας μην αυταπατόμαστε, είναι δύσκολο – γι’αυτό και πιο σπουδαίο – να μείνει κανείς πιστός στις αρχές και τα ιδανικά της χριστιανικής πίστης, χάνοντας ίσως την κατά κόσμον εξέλιξή του. Τον δύσκολο αυτόν δρόμο μας δείχνουν σήμερα οι άγιες αυτές μορφές ανδρών και γυναικών, της παλαιάς και νέας εποχής, μικροί ή μεγάλοι, γνωστοί ή άγνωστοι και μας καλούν να γίνουμε άξιοι συνεχιστές στη μακραίωνη σκυταλοδρομία της χριστιανικής πίστης. 

Είναι αξιοπρόσεκτο το τέλος της περικοπής: «'Ολοι οι παραπάνω, παρά την καλή μαρτυρία της πίστης τους, δεν πήραν ό,τι τους υποσχέθηκε ο Θεός, ο οποίος είχε προβλέψει κάτι καλύτερο για μας, έτσι ώστε να μη φτάσουν εκείνοι στην τελειότητα χωρίς εμάς». Η υπόσχεση του Θεού ιστορικά παίρνει σάρκα και οστά με τη Γέννηση του Χριστού, που σε λίγες μέρες γιορτάζει η Εκκλησία μας. Από το μεγάλο αυτό ιστορικό γεγονός και ύστερα δημιουργείται μια νέα χορεία μαρτύρων και ηρωικών μορφών που εμπνέουν τους χριστιανούς στη συνέχιση της σκυταλοδρομίας της πίστης μέχρι το τέρμα. 

Πηγή: ΑΜΕΝ

H Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών Βόλου απέκτησε καθεστώς Ερευνητικού Κέντρου

Με το νόμο 4310/2014 του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων («Έρευνα, Τεχνολογική Ανάπτυξη και Καινοτομία και άλλες διατάξεις») που ψήφισε πρόσφατα η Βουλή των Ελλήνων, η Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών Βόλου συγκαταλέγεται πλέον μεταξύ των αναγνωρισμένων ανά την επικράτεια ερευνητικών κέντρων.

Το γεγονός αυτό αποτελεί μια πολύ σημαντική εξέλιξη για την Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών και μια αναγνώριση από την υπεύθυνη πολιτεία του έργου που επιτελείται, και που αναμένεται πως θα αποτελέσει ορόσημο για την περαιτέρω πορεία και ακαδημαϊκή της ανάπτυξη, τόσο σε τοπικό και εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο. Η αναγνώριση αυτή επιφορτίζει την Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών με περισσότερες ευθύνες και με νέα καθήκοντα για την προαγωγή και διεθνή προβολή της επιστημονικής θεολογικής έρευνας που επιτελείται στον τόπο μας, όσο και για τη ζωντανή και δημιουργική μαρτυρία της Ορθοδοξίας στο σύγχρονο κόσμο.

Το Ερευνητικό Κέντρο της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών περιλαμβάνει πέντε εξειδικευμένους επιστημονικούς και ερευνητικούς τομείς οι οποίοι προβλέπεται σύντομα να μετεξελιχτούν σε ερευνητικά ινστιτούτα. Οι τομείς αυτοί είναι:

1) Τομέας Ψαλτικής Τέχνης και Μουσικολογίας

Ο Τομέας Ψαλτικής Τέχνης και Μουσικολογίας ιδρύθηκε με απόφαση του Δ. Σ. της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών (ΑΘΣ) στην υπ’ αριθμ. 12/8-8-2013 συνεδρίασή του.

Σκοποί του Τομέα Ψαλτικής Τέχνης και Μουσικολογίας είναι η έρευνα, μελέτη, καταγραφή, διάσωση και προβολή του βυζαντινού και μεταβυζαντινού μουσικού πολιτισμού, ιδιαιτέρως της Εκκλησιαστικής Ψαλτικής Τέχνης, όπως αυτός διασώζεται στην ζώσα προφορική παράδοση των φυσικών του φορέων, κληρικών και ιεροψαλτών, αλλά και όπως καταφθάνει ως τις ημέρες μας μέσω των άμεσων και έμμεσων πηγών αυτού (μουσικά χειρόγραφα, θεωρητικά συγγράμματα και μελέτες, ιστορικές μαρτυρίες, πατερική και κοσμική γραμματεία και τα όμοια). Παράλληλα, κύρια μέριμνα του Τομέα είναι και η καταγραφή και μελέτη της τοπικής ψαλτικής παραδόσεως της Μαγνησίας και της Ι. Μητροπόλεως Δημητριάδος, μέσα από τη συγκέντρωση, ταξινόμηση και μελέτη των σχετικών πηγών ή μαρτυριών. Για την επίτευξη των ανωτέρω σκοπών πρωταρχικό μέλημα του Τομέα είναι η οργάνωση ενός σύγχρονου μουσικού αρχείου δίσκων, κασετών, CD, ταινιών και ποικίλων ηχητικών καταγραφών, φωτογραφιών, καταλοίπων, εγγράφων, χειρογράφων, και λοιπών πηγών για την έρευνα και μελέτη της Ψαλτικής Τέχνης στην Μαγνησία, την Ι. Μητρόπολη Δημητριάδος, αλλά και πέραν αυτής, καθώς και η συγκρότηση μιας πλούσιας δανειστικής μουσικής και μουσικολογικής βιβλιοθήκης.

Επιπλέον, ο Τομέας φιλοδοξεί να φέρει κοντά όλους, ει δυνατόν, τους ανά τον κόσμο ερευνητές, επιστήμονες και επιστημονικούς φορείς, των οποίων το γνωστικό αντικείμενο ή τα ερευνητικά ενδιαφέροντα σχετίζονται αμέσως ή εμμέσως με την Ψαλτική Τέχνη, και να δημιουργήσει ένα παγκόσμιο δίκτυο συνεργασιών και διαδράσεων μεταξύ αυτών. Ως εκ τούτου, αποβλέπει σε συνεργασίες και ανταλλαγές με το Ίδρυμα Βυζαντινής Μουσικολογίας της Ι. Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος, με τα Προγράμματα Ψαλτικής Τέχνης των Ανωτάτων Εκκλησιαστικών Ακαδημιών, με τους ανάλογους Τομείς Πανεπιστημιακών Σχολών της Ελλάδος και του εξωτερικού, με καλλιτεχνικούς φορείς (Σύλλογοι και Σύνδεσμοι Ιεροψαλτών, Σχολές Βυζαντινής Μουσικής), κλπ.

Αυτονόητη είναι η διοργάνωση συνεδρίων, συμποσίων, ημερίδων, επιμορφωτικών και εκπαιδευτικών σεμιναρίων και πάσης φύσεως καλλιτεχνικών εκδηλώσεων περί την Ψαλτική Τέχνη, καθώς επίσης και η συμμετοχή των μελών τού Τομέα σε ανάλογα διεθνή επιστημονικά fora. Στους σκοπούς περιλαμβάνεται επίσης και η κατάρτιση στελεχών για την ενίσχυση του Τομέα και την αρτιότερη επίτευξη των στόχων του, όπως και η έκδοση μελετών, διατριβών, συλλογικών τόμων, μουσικών συλλογών, περιοδικών, δίσκων και λοιπών οπτικοακουστικών μέσων, η κατασκευή και ενημέρωση σχετικών διαδικτυακών ιστοσελίδων και πεδίων επικοινωνίας και η διάχυση των σχετικών πληροφοριών ή πορισμάτων των ανωτέρω δράσεων σε κάθε ενδιαφερόμενο πρόσωπο ή φορέα ανά τον κόσμο.

Διευθυντής του Τομέα Ψαλτικής Τέχνης και Μουσικολογίας ορίστηκε με την ως άνω απόφαση του Δ. Σ. της ΑΘΣ ο Δρ. Κωνσταντίνος Καραγκούνης, Επικ. Καθηγητής Βυζαντινής Εκκλησιαστικής Μουσικής στην Ανωτάτη Εκκλησιαστική Ακαδημία Αθηνών, Πρωτοψάλτης και Χοράρχης, μέλος του Δ. Σ. του Ιδρύματος Βυζαντινής Μουσικολογίας της Ι. Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος, και τ. μέλος του Δ. Σ. του Συνδέσμου Ιεροψαλτών Βόλου «Ιωάννης Κουκουζέλης».

2) Τομέας Μελέτης της Χειρόγραφης Παράδοσης της Καινής Διαθήκης

Ο Τομέας Μελέτης της Χειρόγραφης Παράδοσης της Καινής Διαθήκης ιδρύθηκε με απόφαση του Δ.Σ. της ΑΘΣ στην υπ’ αριθμ. 13/27-12-2013 συνεδρίασή του.

Κύριος σκοπός του είναι η κριτική έκδοση του βυζαντινού κειμένου, το οποίο χρησιμοποιείται από την Oρθόδοξη Ανατολική Εκκλησία ως το λειτουργικό της κείμενο. Ως επιμέρους στόχοι ορίζονται η εξεύρεση, συγκέντρωση, φωτογράφιση, μεταγραφή και μελέτη των χειρογράφων (συνεχές κείμενο ή εκλογάδια) που διασώζουν τον βυζαντινό τύπο κειμένου, η εκπαίδευση και επιμόρφωση ειδικών στην κριτική του κειμένου, η οργάνωση συνεδρίων και σεμιναρίων, οι κριτικές εκδόσεις του κειμένου της Καινής Διαθήκης και ειδικότερα η επανέκδοση της Πατριαρχικής έκδοσης του 1904 με βελτιώσεις, διορθώσεις και εν γένει εφαρμογή της σύγχρονης επιστημονικής μεθοδολογίας, η μελέτη και ανάδειξη της οποιασδήποτε μορφής πρόσληψης και ερμηνευτικού υπομνηματισμού του κειμένου της Καινής Διαθήκης στα βυζαντινά χειρόγραφα (λειτουργικά χειρόγραφα, ερμηνευτικές σειρές κτλ), η συμμετοχή σε διεθνή επιστημονικά fora, η συνεργασία με αντίστοιχα ερευνητικά ιδρύματα του εξωτερικού, η έκδοση ηλεκτρονικού επιστημονικού περιοδικού για τη διάχυση των αποτελεσμάτων του ερευνητικού έργου, η κατασκευή και συντήρηση σχετικής ιστοσελίδας για την ενημέρωση της διεθνούς ακαδημαϊκής κοινότητας, η συνεργασία με τις Ορθόδοξες Εκκλησίες της Ανατολής για την επανέκδοση και την κριτική διόρθωση του εν χρήσει λειτουργικού κειμένου της Καινής Διαθήκης (ειδικά στα σύγχρονα εκλογάδια) με βάση την έρευνα στη χειρόγραφη παράδοση.

Ο ως άνω Τομέας α) θα καλύψει ένα σημαντικό κενό στην έρευνα, καθότι τα αντίστοιχα διεθνή ερευνητικά κέντρα ασχολούνται με άλλες μορφές της κειμενικής παράδοσης της αρχαίας Εκκλησίας (π.χ. αλεξανδρινός τύπος κειμένου, πάπυροι, αρχαίες λατινικές μεταφράσεις κ.ά.), έχοντας ως στόχο τους την εγγύτερη δυνατή προσέγγιση του αρχικού κειμένου (original text) της Καινής Διαθήκης, και όχι την αποκατάσταση του «ζωντανού κειμένου» (living text) στο πλαίσιο της βυζαντινής παράδοσης· β) θα ερευνήσει και θα αναδείξει ένα σημαντικό τμήμα της παράδοσης της αρχαίας Εκκλησίας, το οποίο ως τώρα δεν έχει αξιοποιηθεί επαρκώς· γ) θα προσφέρει ουσιαστικές υπηρεσίες κυρίως στις ελληνόφωνες Ορθόδοξες Εκκλησίες συμβάλλοντας στην επανέκδοση του κειμένου της Καινής Διαθήκης που χρησιμοποιείται στην καθημερινή λειτουργική τους πράξη· δ) θα προβάλει σε διεθνές επιστημονικό επίπεδο την τεράστιας πολιτιστικής αξίας και σημασίας κληρονομιά των ελληνικών χειρογράφων της Καινής Διαθήκης.

Διευθυντές του Τομέα ορίστηκαν με την ως άνω απόφαση οι εκ των μελών του Δ.Σ. της ΑΘΣ:

(1) Χρήστος Καρακόλης, Αν. Καθηγητής Καινής Διαθήκης Πανεπιστημίου Αθηνών, μέλος της Εκδοτικής Επιτροπής των κριτικών εκδόσεων της Καινής Διαθήκης “Nestle-Aland” και “Greek New Testament”, μέλος της Επιτροπής Επιστημονικών Εκδόσεων της Γερμανικής Βιβλικής Εταιρίας, μέλος της Διοικούσας Επιτροπής της Studiorum Novi Testamenti Societas και αντιπρόεδρος της Επιτροπής της για την ανάπτυξη της Καινής Διαθήκης στην Ανατολική Ευρώπη, μέλος της Συμβουλευτικής Επιτροπής του περιοδικού Early Christianity, του Colloquium Oecumenicum Paulinum και του Colloquium Ioanneum.

(2) Αικατερίνη Τσαλαμπούνη, Επικ. Καθηγήτρια Καινής Διαθήκης στο ΑΠΘ, μέλος της Διοικούσας Επιτροπής της European Association of Biblical Studies, μέλος του Δ.Σ. της European Society of Women in Theological Research, μέλος της Society of Biblical Literature, του Colloquium Oecumenicum Paulinum και της Γενικής Συνέλευσης της Ελληνικής Βιβλικής Εταιρίας.

3) Τομέας Κανονικής Θεολογίας

Ο Τομέας Κανονικής Θεολογίας ιδρύθηκε με απόφαση του Δ. Σ. της ΑΘΣ στην υπ’ αριθμ. 14/25-8-2014 συνεδρίασή του.

Ο Τομέας έχει σκοπό να ερευνήσει, να μελετήσει και να αναδείξει θέματα: α) Κανονογέννησης και Κανονογένεσης, β) Κανονικής Παραδόσεως και γ) Κανονικής Ερμηνευτικής.

Αναλυτικότερα, η τρίπτυχη αυτή έρευνα θα καλύψει συνολικά, από άποψη μελέτης, έρευνας σπουδής και ζωής της Εκκλησίας

α) το ευρύ φάσμα των δύο χιλιετιών, με σαφή κατ’ αρχάς επικέντρωση στις Κανονικές Πηγές που αναδύθηκαν συνοδικά στην πρώτη χιλιετία, την χιλιετία της κανονογέννησης, με εισαγωγικά και ιστορικά προλεγόμενα σε αυτήν, καθώς και κειμενικά ζητήματα και ζητήματα κριτικής των κανονικών κειμένων, για να μελετηθούν στη συνέχεια οι κανονικές προεκτάσεις και απορροές της, που εμπεριέχονται στις επόμενες δύο γενικές πτυχές έρευνας.

β) Θέματα Κανονικής Παραδόσεως της Εκκλησίας όπως (ενδεικτικά):

1. Ιστορία των έντυπων εκδόσεων των Ιερών Κανόνων (16ος-20ός αι.)

2. Οι Κανονικές Συλλογές Πηδάλιο και Σύνταγμα Ράλλη-Ποτλή (19ος αι.) της Ορθόδοξης Εκκλησίας και η Μεταβυζαντινή Ερμηνευτική

3. Εκκλησιολογία και Διοικησιολογία των Ιερών Κανόνων

γ) Θέματα της Κανονικής Ερμηνευτικής στην σύγχρονη εποχή όπως (ενδεικτικά):

1. Σύγχρονα εκκλησιο-κανονικά ζητήματα

2. Πολιτεία, Ορθόδοξη Εκκλησία & Θρησκεύματα στην Ελλάδα / Ευρώπη / Οικουμένη

3. Κανονικό Δίκαιο και Διεθνής Πολιτική

Διευθυντής του Τομέα Κανονικής Θεολογίας ορίστηκε με την ως άνω απόφαση του Δ. Σ. της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών το μέλος του Δ. Σ. π. Γρηγόριος Παπαθωμάς, Καθηγητής Θεολογικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών και Ινστιτούτου Ορθόδοξης θεολογίας, «Άγιος Σέργιος» Παρισίων, Πρόεδρος Ευρωπαϊκού Φόρουμ Ορθοδόξων Θεολογικών Σχολών (EFOST), Κοσμήτωρ στο Θεολογικό Σεμινάριο «Άγιος Πλάτων Ταλλίνης» (Εσθονία), Μέλος της Συντακτικής Επιτροπής των Γαλλικών Ορθόδοξων περιοδικών Contacts και Le Messager Orthodoxe (Παρίσι), και του Ορθόδοξου Εσθονικού περιοδικού Usk Ja Elu (Ταλλίν), Μέλος της Συνοδικής Επιτροπής Διορθοδόξων και Διαχριστιανικών Σχέσεων, Μέλος του Δ. Σ. του Διορθοδόξου Κέντρου της Ι. Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος (Πεντέλη).

4) Τομέας Διαθρησκειακών Σπουδών

Ο Τομέας Διαθρησκειακών Σπουδών ιδρύθηκε με απόφαση του Δ.Σ. της ΑΘΣ στην υπ’ αριθμ. 14/25-8-2014 συνεδρίασή του.

Ο Τομέας αυτός έχει ως αντικείμενο τη μελέτη του πολύπλευρου θρησκευτικού φαινομένου στις επιμέρους σύγχρονες εκδηλώσεις του (με έμφαση στις πιο οικείες στον ελληνικό χώρο μονοθεϊστικές θρησκείες του Ιουδαϊσμού και του Ισλάμ) με την χρήση των κατάλληλων πορισμάτων της θρησκειολογικής έρευνας, όπως αυτή έχει διεθνώς αναπτυχθεί.

Η σπουδαιότητα της μελέτης του θρησκευτικού φαινομένου είναι προφανής τόσο διότι η θρησκεία αποτελεί βασική πτυχή της ίδιας της ανθρώπινης ύπαρξης, συνυφασμένη με την ίδια την ταυτότητά της, όσο και επειδή η θρησκεία έχει διαχρονικά αποτελέσει αντικείμενο εκμετάλλευσης από ποικίλες πλευρές με συνέπεια η κοινώς λεγόμενη «επιστροφή της θρησκείας» στον δημόσιο χώρο να χρωματίζεται συχνά με μελανά χρώματα. Σε μια περίοδο όπου λιγότερο ή περισσότερο φαίνεται να πριμοδοτείται η μισαλλοδοξία και η βία, ο διάλογος μεταξύ των διαφόρων θρησκευτικών παραδόσεων μέσα στο πλαίσιο της σοβαρής επιστημονικής έρευνας αναφορικά με τη θέση της θρησκείας στον δημόσιο χώρο, θα μπορέσει να καλλιεργήσει όχι μόνο την αμοιβαία γνώση αλλά και να συμβάλει στην αρμονική και ειρηνική συνύπαρξη των επιμέρους ανθρώπων και παραδόσεων στον σύγχρονο πλουραλιστικό κόσμο. Πέραν των ανωτέρω, σκοπός του Τομέα θα είναι να αξιοποιήσει την μακραίωνη εμπειρία συμβίωσης των τριών μονοθεϊστικών θρησκειών στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου και να εγκαινιάσει δράσεις και τράπεζες λόγου για την προαγωγή της καταλλαγής σε περιβάλλοντα θρησκευτικής ετερότητας.

Διευθύντρια του Τομέα Διαθρησκειακών Σπουδών ορίστηκε με την ως άνω απόφαση του Δ.Σ. της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών το μέλος του Δ. Σ. Αγγελική Ζιάκα, Επικ. Καθηγήτρια του Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ, Διδάσκουσα στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών του ιδίου Πανεπιστημίου και στο Τμήμα Ιστορίας και Εθνολογίας του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου, Επισκέπτρια καθηγήτρια του Πανεπιστημίου της Τιμισοάρα (Ρουμανία) και του Πανεπιστημίου της Αλαμπάμα (Τουσκαλούσα, Η.Π.Α.), μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής για την Αναβάθμιση της Θρησκευτικής Παιδείας των Ιεροδιδασκάλων του Ισλάμ (Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων), ιδρυτικό μέλος και μέλος του Δ. Σ. της Scientific Association for Ibadism and Ibadi Studies, ιδρυτικό μέλος και μέλος του Δ. Σ. της Επιστημονικής Εταιρείας Σπουδών Μέσης Ανατολής, της Συμβουλευτικής Επιτροπής της Εκδοτικής Σειράς Ορθόδοξης Θεολογίας «Doxa & Praxis: Exploring Orthodox Theology» (WCC Publications, Geneva).

5) Τομέας Έρευνας, Διαχείρισης και Συντήρησης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων και Κειμηλίων

Ο Τομέας έχει ως αντικείμενο τη συστηματική μελέτη, καταγραφή, συντήρηση και ανάδειξη των εκκλησιαστικών μνημείων και κειμηλίων (φορητές εικόνες, ξυλόγλυπτα, χειρόγραφα, αντικείμενα μικροτεχνίας) τόσο σε εθνικό όσο κυρίως σε τοπικό επίπεδο. Η σύσταση εξειδικευμένης βιβλιοθήκης για την προώθηση της έρευνας, η οργάνωση ψηφιακού αρχείου καταγραφών μνημείων-αντικειμένων και ψηφιακού φωτογραφικού αρχείου, η μουσειογραφική μελέτη και ανάδειξη τοπικών συλλογών εικόνων-κειμηλίων, ο σχεδιασμός πολιτιστικών διαδρομών στο πλαίσιο της ανάπτυξης του θρησκευτικού τουρισμού της περιοχής, με στόχο τη γνωριμία του ευρύτερου κοινού με τα βυζαντινά και μεταβυζαντινά μνημεία της Μαγνησίας, η ανάληψη ερευνητικών και εκπαιδευτικών προγραμμάτων και η διοργάνωση επιστημονικών συνεδρίων σε συνεργασία με τους αρμόδιους φορείς του Υπουργείου Πολιτισμού, της πανεπιστημιακής κοινότητας και της τοπικής αυτοδιοίκησης, περιλαμβάνονται στους κύριους στόχους του Τομέα.

Διευθύντρια του Τομέα Έρευνας, Διαχείρισης και Συντήρησης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων και Κειμηλίων ορίστηκε με την ως άνω απόφαση του Δ.Σ. της ΑΘΣ η Μαρία Νάνου, Θεολόγος-Βυζαντινολόγος, ΜΑ Ιστορίας της Βυζαντινής Τέχνης του Πανεπιστημίου της Σορβόννης (Paris I-Panthéon-Sorbonne), Υπ. Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.

Τελέστηκε στο Βόλο η ΤΡΙΘΕΚΤΗ

Τελέστηκε στο Βόλο η ΤΡΙΘΕΚΤΗ

Με πρωτοβουλία της Διεύθυνσης Πολιτισμού

του ΔΟΕΠΑΠ-ΔΗΠΕΘΕ του Δήμου Βόλου

και με τη συνεργασία του Τομέα Ψαλτικής Τέχνης και Μουσικολογίας

της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Με μεγάλη λαμπρότητα και σε εξαιρετικό πανηγυρικό κλίμα τελέστηκε στον Ι. Ν. Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Βόλου, το βράδυ της Παρασκευής 19 Δεκεμβρίου 2014, μια χριστουγεννιάτικη λατρευτική εκδήλωση, την οποία διοργάνωσε ο Δήμος Βόλου και η Διεύθυνση Πολιτισμού του ΔΟΕΠΑΠ-ΔΗΠΕΘΕ, υπό την ακάματη φροντίδα της κας Χρύσας Δραντάκη, στο πλαίσιο του χριστουγεννιάτικου εορταστικού προγράμματος. Πρόκειται για την αναβίωση μιας απολησμονημένης Ακολουθίας του Βυζαντινού Ασματικού (Κοσμικού) Τυπικού, το οποίο εγκαταλείφθηκε από την ορθόδοξη λατρευτική πράξη μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης, στα 1453. Η τέλεση της Ακολουθίας με την ονομασία ΤΡΙΘΕΚΤΗ ήταν ιδέα και πρόταση του Τομέα Ψαλτικής Τέχνης και Μουσικολογίας της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου προς τον Δήμο Βόλου, και υλοποιήθηκε με τη συμμετοχή (στο Δεξί Αναλόγιο) του Χορού Ψαλτών "Τρίκκης Μελωδοί" (από τα Τρίκαλα) με Χοράρχη τον Επίκουρο Καθηγητή Βυζαντινής Μουσικολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (Ε.Κ.Π.Α.) Δημήτριο Μπαλαγεώργο και (στο Αριστερό Αναλόγιο) του Χορού Ψαλτών του Συνδέσμου Ιεροψαλτών Βόλου με Χοράρχη τον Διευθυντή του Τομέα Ψαλτικής Τέχνης και Μουσικολογίας, Επίκουρο Καθηγητής της Ανωτάτης Εκκλησιαστικής Ακαδημίας Αθηνών Κωνσταντίνο Χαριλ. Καραγκούνη.

Την Ακολουθία, στην οποία χοροστάτησε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Δημητριάδος και Αλμυρού κ. Ιγνάτιος και παρακολούθησε πλήθος κληρικών και λαϊκών της πόλης μας, προλόγισε με ειδική διάλεξη επί του Ασματικού Τυπικού ο Δημήτριος Μπαλαγεώργος. Στην ομιλία του ο επίκουρος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών περιέγραψε με συντομία αλλά σαφήνεια την εξέλιξη του Τυπικού των ιερών Ακολουθιών, εξήγησε την έννοια και το περιεχόμενο του περίφημου Ασματικού Τυπικού, καθώς και τους λόγους για τους οποίους αυτό εγκαταλείφθηκε, αναφέρθηκε στην Ακολουθία της Τριθέκτης και στη μουσική ανακατάστρωσή της από τον μουσικολόγο καθηγητή Γρηγόριο Θ. Στάθη. Προηγουμένως, ο Διευθυντής του Τομέα Ψαλτικής, σε σύντομο χαιρετισμό του, υπενθύμισε ότι αυτές τις ημέρες συμπληρώνεται ένας χρόνος από την πρώτη επίσημη φανέρωση του Τομέα στο Βόλο. Στο διάστημα αυτό ο Τομέας έχει στελεχωθεί με δώδεκα εσωτερικούς συνεργάτες και ευάριθμους εξωτερικούς, έχει πραγματοποιήσει δύο εξαιρετικές εκδόσεις, ενώ αριθμεί ήδη εικοσιοκτώ συμμετοχές σε διεθνή μουσικολογικά συνέδρια της Ελλάδας και του εξωτερικού (πρόσφατα τριμελές κλιμάκιο του Τομέα επέστρεψε από την Αγία Πετρούπολη). Μάλιστα, ο κ. Καραγκούνης προανήγγειλε, ότι σύντομα θα δρομολογηθεί η εξαιρετική ιδέα της Συμβούλου των Εκπαιδευτικών Μουσικής Θεσσαλίας, της κας Ξανθούλας Παπαπαναγιώτου, (μέλος του Τομέα) για καθιέρωση μιας ετήσια επιστημονικής ημερίδας με θέματα διδακτικής και παιδαγωγικής της Ψαλτικής Τέχνης, αφιερωμένη μόνιμα στη μνήμη του εξαίρετου παιδαγωγού και διδασκάλου Βυζαντινής και Ευρωπαϊκής Μουσικής Χρήστου Κοτόπουλου, ο οποίος υπήρξε εκ των πρώτων συνεργατών του Τομέα.

Κατά την τέλεση της Ακολουθίας της Τριθέκτης ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Δημητριάδος και Αλμυρού κ. Ιγνάτιος απήγγειλε το 24στροφο Κοντάκιο των Χριστουγέννων «Η Παρθένος σήμερον τον Υπερούσιον τίκτει…», το γνωστό εξαίρετο ποίημα του βυζαντινού υμνογράφου Ρωμανού του Μελωδού (Στ΄ αι. μ.Χ.), το οποίο για πρώτη φορά ακούστηκε ολόκληρο σε Ναό τής Μαγνησίας. Στο τέλος της Ακολουθίας, ο Σεβασμιώτατος Ποιμενάρχης μας ευχαρίστησε και επαίνεσε τον συμπροσευχηθέντα ιερό κλήρο, τον πιστό λαό και τους δύο Χορούς Ψαλτών, τον Δήμο Βόλου, το ΔΟΕΠΑΠ-ΔΗΠΕΘΕ και προσωπικά την κα Χρύσα Δραντάκη, προέβαλε το σπουδαίο έργο που επιτελείται από την Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών Βόλου (ήδη αναγνωρίστηκε επίσημα ως Ερευνητικό Κέντρο) και ευλόγησε την αγαστή συνεργασία του Τομέα Ψαλτικής της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών και του Συνδέσμου Ιεροψαλτών Βόλου, πάντοτε για τη δόξα του Αγίου Τριαδικού Θεού, τη διακονία του έργου της Εκκλησίας και την προβολή της εκκλησιαστικής Ψαλτικής Τέχνης, του σπουδαίου αυτού κεφαλαίου του ελληνικού μουσικού πολιτισμού.

Για την ιστοράι του πράγματος ας σημειωθεί ότι την Ακολουθία της Τριθέκτης δημοσίευσε πρώτος ο μακαριστός λειτουργιολόγος καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ Ιωάννης Φουντούλης, ενώ αποκατάσταση της Ακολουθίας για λατρευτική χρήση, μελοποίηση των υμνογραφικών κειμένων της και έντυπη έκδοσή της πραγματοποίησε το έτος 2000 ο ομότιμος, σήμερα, καθηγητής Βυζαντινής Μουσικολογίας του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του Ε.Κ.Π.Α. Γρηγόριος Θ. Στάθης, με την σύμφωνη, τότε, γνώμη του μακαριστού Αρχιεπισκόπου Χριστοδούλου και την έγκριση της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος. Έκτοτε, η Ακολουθία τελείται κάθε χρόνο σε κεντρικούς Ιερούς Ναούς της Πρωτεύουσας και πολλών Μητροπόλεων ανά την Ελλάδα, αλλά και σε άλλες ομόδοξες χώρες του εξωτερικού. Στο Βόλο, πάντως, τελέστηκε για πρώτη φορά. Η δε παρουσία στο Βόλο του Χορού Ψαλτών «Τρίκκης Μελωδοί», ο οποίος, κατά την προεόρτιο περίοδο των Χριστουγέννων, τελεί την Τριθέκτη κάθε χρόνο, τα τελευταία 12 έτη, στα Τρίκαλα και σε άλλες πόλεις της Θεσσαλίας, συνέβαλε τα μέγιστα στην άριστη τέλεσή της στην πόλη μας, δημιουργώντας κλίμα κατάνυξης και ψυχικής ανάτασης ενόψει της μεγάλης γιορτής της χριστιανοσύνης.

Για να διαβάσετε το Χαιρετισμό του Διεθυντή του Τομέα Ψαλτικής Τέχνης και Μουσικολογίας της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών κ. Κ. Χ. Καραγκούνη πατήστε εδώ.

Για να διαβάσετε την ομιλία του Επικ. Καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Δ. Μπαλαγεώργου πατήστε εδώ.

Οι εικονογραφικοί τύποι της γέννησης - Φ. Κόντογλου

Ἀπὸ «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ» ἔτος β’ τόμος τέταρτος τεῦχος 45, Χριστούγεννα 1949.

[…]Η Γέννηση του Χριστού ζωγραφίζεται στα βυζαντινά εικονίσματα με την πνευματική αγιότητα που είναι ιστορημένη μέσα στο Ευαγγέλιο. Δηλαδή παριστάνεται σαν μυστήριο, ενώ η κοσμική ζωγραφική που είπαμε την ζωγραφίζει σαν μία σκηνοθεσία και τίποτα παραπάνω. Κυττάξετε καμμιά τέτοια ζωγραφιά, όπως είναι του Κορέτζιου είτε του Μουρίλλου, και θα νοιώσετε τι λέγω. Στις δικές μας τις εικόνες η Γέννηση παριστάνεται με απλόν και βαθύ τρόπο, χωρίς επιτηδευμένα στολίσματα και μάταιες αισθηματολογίες. Όλα είναι απλά και ταπεινά πλην μέσα στα απλά αυτά σχήματα υπάρχει εκείνο το θρησκευτικό πνεύμα που είναι άπιαστο για τους άθρησκους, γιατί είναι <<ως πνοή αύρας λεπτής>>.

Ὁ τύπος τῆς Γεννήσεως στοὺς βυζαντινοὺς εἶναι τοῦτος: Στὴ μέση στέκεται ἕνα σπήλαιο σὰν ἀπὸ κρουστάλινα βράχια περισκεπασμένο. Μέσα στὸ μαῦρο ἄνοιγμά του εἶναι μία φάτνη καὶ μέσα βρίσκεται ἕνα μωρὸ φασκιωμένο, ὁ Χριστός, κι’ ἀπό-πάνω του τὸν ἀχνίζουνε μὲ τὸ χνῶτο τους ἕνα βόδι κ’ἕνα γαϊδοῦρι εἴτε ἄλογο. Ἡ Παναγία εἶναι ξαπλωμένη πλάγι στὸ τέκνο της ἀπάνω σ' ἕνα στρωσίδι, ὅπως συνηθίζουνε στὴν Ἀνατολή. Στὸ ἀπάνω μέρος ἀπό τὰ δεξιὰ εἶναι χορὸς Ἀγγέλων σὲ στάση δεήσεως, ενῶ ἀπὸ τ’ἀριστερὰ ἕνας ἄλλος ἄγγελος μὲ φτερὰ ἀνοιχτά, μιλᾶ μὲ τοὺς τσομπάνηδες σὰν νὰ τοὺς λέγει ταὴ χαροποιὰ τὴν εἴδηση. Στο κάτω μέρος απὸ τὰ δεξιὰ παριστάνεται ὁ γέρο Ἰωσὴφ καθισμένος σ’ἕνα κοτρόνι καὶ συλλογίζεται μὲ τὸ κεφάλι ἀκουμπισμένο στὸ χέρι του, κατὰ τὸ Εὐαγγέλιο ποὺ λέγει «ἠβουλήθη λάθρα ἀπολῦσαι αὐτήν», καθ’ὅσον δὲν ἤθελε να ἐκθέσει την Παναγία ποὺ γέννησε δίχως νἄναι δικό του τὸ παιδί. Μπροστά του στέκεται ἕνας γέρος τσομπάνης ἀκουμπισμένος στὸ ραβδί του, ντυμένος μὲ προβιά, καὶ τοῦ μιλᾶ σὰ νὰ θέλει νὰ τὸν παρηγορήσει. Στὰ ἀριστερὰ εἶναι καθισμένη μιὰ γρηὰ ποὺ βαστᾶ στὴν ἀγκαλιά της τὸ νεογέννητο γυμνό, καὶ δοκιμάζει μὲ τὸ χέρι της τὸ ζεστὸ νερὸ μέσα σὲ μιὰ κολυμπήθρα, ἐνῶ μιὰ μικρὴ χωριατοπούλα μὲ τὸ τσεμπέρι χύνει νερὸ γιὰ νὰ κολυμπήσουνε τὸ μωρό. Γύρω τοὺς κι' ἀπάνω στὶς ραχοῦλες βοσκᾶνε πρόβατα, κάθουνται ξαπλωμένα καὶ δυὸ τρία μαντρόσκυλα. Ἕνας τσομπάνης ἀρμέγει. Πίσω ἀπὸ τὴ σπηλιὰ φαίνουνται μέσα στὸ βουνὸ οἱ τρεῖς μάγοι καβαλλικρμένοι στἄλογα, ὁ ἕνας σὲ ἄσπρο, ὁ ἄλλος σὲ μαῦρο κι’ὁ ἄλλος σε κόκκινο.

Ἡ Παναγία ζωγραφίζεται καὶ γονατιστὴ, μὰ αὐτὸ θαρρῶ πὼς φραγκοφερνει. Ἡ σκηνὴ μὲ τὶς γυναῖκες ποὺ κολυμπᾶνε τὸ βρέφος εἶναι παρμένη ἀπὸ τ' Ἀπόκρυφα Εὐαγγέλια. Εἶναι παράξενο πῶς οἱ βυζαντινοὶ ζωγράφοι ποὺ ἤτανε ὀρθοδοξώτατοι, βάζουνε στὶς εἰκόνες τους κάποιες σκηνὲς ποὺ δὲν εἶναι γραμμένες στὸ Εὐαγγέλιο, παίρνοντάς τες ἀπὸ βιβλία ποὺ δὲν εἶναι Κανονικά. Στὸ Μυστρᾶ, στὸ Καχριὲ Τζαμὶ κι' ἀλλοῦ εἶναι ζωγραφισμένα ἐπεισόδια ἀπὸ τὴ ζωὴ τῆς Παναγίας παρμένα ἀπὸ τὸ λεγόμενο Εὐαγγέλιο τοῦ Ἰακώβου ποὺ δὲν εἶναι Κανονικό. Ἀλλά τέτοια καθέκαστα εἶναι ζωγραφισμένα στὰ Εἰσόδια, στὸν Εὐαγγελισμό, στὴν ζωὴ Ἰωακεὶμ καὶ Ἄννης, κλπ. Γιὰ τὴ Γέννηση βρίσκεται γραμμένο στὰ Ἀπόκρυφα πὼς σὰν πιάσανε οἱ πόνοι τὴν Παναγία, πῆγε ὁ Ἰωσὴφ νὰ βρεῖ καμμιὰ μαμή, καὶ βρῆκε μιὰ γρηὰ ποὺ τὴ λέγανε Σαλώμη, κι' αὐτὴ ἔπλυνε τὸ παιδί. Σὲ κάποιες ἀρχαῖες τοιχογραφίες εἶναι γραμμένο καὶ τὄνομα τῆς Σαλώμης. Στὰ πιὸ ὡραῖα εἰκονίσματα ἡ Παναγία παριστάνεται ξαπλωμένη κ'ἔχει ἀκουμπισμένο τὸ κεφάλι της στὸ χέρι της, κ' ἡ ἔκφρασή της εἶναι γλυκειὰ καὶ μελαγχολική, ἕνα πρᾶγμα πολὺ κατανυχτικό. Σὲ λιγοστὲς εἰκόνες εἶδα ζωγραφισμένα μάτια ἀπάνω στὸ σπήλαιο, σὰν νὰ εἶναι ζωντανό, ὅπως ζωγραφίζουνε πάλι σὲ σχέδιο ἀητοῦ, τὰ σύννεφα ποὺ σηκώνουνε τοὺς Ἀποστόλους στὴν Κοίμηση, στὴ Βάπτιση τὸν Ἰορδάνη σὰν γέρο καὶ τὴ θάλασσα σὰν νεράϊδα, τὶς πηγὲς τοῦ ποταμοῦ σὰν ἕναν πέτρινον ἄνθρωπο ποὺ βγαίνει ἀπὸ τὸ στόμα του τὸ νερό, κ.ἄ.

Ἡ Ἑρμηνεία τῶν Ζωγράφων τοῦ Διονυσίου τοῦ ἐκ Φουρνᾶ τῶν Ἀγράφων, γράφει γιὰ τὸν τύπο τῆς Γεννήσεως: «Σπήλαιον, καὶ ἔσω εἰς τὸ δεξιὸν μέρος ἡ Θεοτόκος βάλλουσα τὸ βρέφος ἐσπαργανωμένον μέσα εἰς τὴν φάτνην καὶ ἀριστερὰ ὁ Ἰωσὴφ γονατιστὸς ἔχων τὰ χέρια ἐσταυρωμένα (1)• καὶ ὄπισθεν τῆς φάτνης ἕνα βόδι κ'ἕνα ἄλογον βλέποντα τὸν Χριστὸν καὶ ὄπισθεν ποιμένες βαστάζοντες ράβδους καὶ βλέποντες μετὰ θάμβους τὸν Χριστόν. Καὶ ἔξωθεν τοῦ σπηλαίου πρόβατα καὶ ποιμένες, ὁ ἕνας λαλῶν αὐλὸν καὶ ἕτεροι βλέποντες ἄνω μετὰ φόβου. Καὶ ἐπάνωθεν αὐτῶν ἕνας ἄγγελος εὐλογῶν αὐτούς, καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος οἱ μάγοι μετὰ βάσιλικῆς στολῆς καθήμενοι ἐπάνω εἰς ἄλογα καὶ δεικνύοντες ἀλλήλοις τὸν ἀστέρα. Καὶ ἐπάνωθεν τοῦ σπηλαίου πλῆθος ἀγγέλων...».

Οἱ πιὸ ὡραῖες εἰκόνες τῆς Γεννήσεως ποὺ ἀφήσανε οἱ παληοὶ εὐσεβεῖς ἁγιογράφοι μας εἶναι κατὰ πρῶτον οἱ ψηφιδωτές τοῦ Δαφνιοῦ καὶ τοῦ Ὁσίου Λουκᾶ, ἔργα ἐξαίσια γιὰ ὅποιον νοιώθει τὴ βυζαντινὴ τέχνη καὶ δὲν θέλει σκηνοθεσίες καὶ ἐπιδείξεις κούφιες. Ἄλλη ὡραία εἰκόνα τῆς Γεννήσεως εἶναι στὴν Περίβλεπτο τοῦ Μύστρᾶ, ἴσως ἡ ὡραιότερη, καθὼς καὶ ἄλλη στὴν Παντάνασσα. Σπουδαία εἶναι καὶ ἡ Γέννηση στὸ Καχριὲ Τζαμὶ τῆς Πόλης (ἀρχαία Μονὴ τῆς Χώρας), τῆς Ὑπαπαντῆς στὰ Μετέωρα, στὰ μοναστήρια τοῦ Διονυσίου καὶ τοῦ Δοχειαρίου στ' Ἅγιον Ὄρος, καθὼς καὶ τοῦ Ἁγίου Παύλου, στὸ μοναστῆρι τῆς Μεταμορφώσεως στὰ Μετέωρα, καθὼς καὶ στὸ μοναστῆρι τοῦ Βαρλαάμ, ἔργο τοῦ Φράγκου Κατελλάνου.

Ὑπάρχουνε κι' ἄλλες ἔμορφες Γεννήσεις σὲ ἀρχαῖα ἐξωκκλήσια, ὅλες στὸν ἴδιο τύπο ποὺ ἱστορήσαμε. Πλῆθος Γεννήσεις στολίζουνε τὰ ἀρχαῖα χειρόγραφα, ὅπως εἶναι δυὸ ποὺ βρίσκουνται στὸ μοναστήρι τῶν Ἰβήρων. Τὸ ἁμαρτωλὸ χέρι μου ἀξιώθηκε νὰ ζωγραφίσει κάμποσες Γεννήσεις σὲ σανίδι, καὶ δυὸ σὲ τοιχογραφία, τὴ μιὰ στὸ οἰκογενειακὸ παρεκκλῆσι τοῦ Γ. Πεσμαζόγλου στὴν Κηφισιά, τὴν ἄλλη, σὲ πολὺ μεγάλο σχῆμα, στὴν ἐκκλησία τῆς Ζωοδόχου Πηγῆς στὸ Λιόπεσι.

--------------------------------------------------------------------------------
ΣΗΜΕΙΩΣΗ
1. Στά χρόνια τοῦ Διονυσίου (18ος αἰώνας) εἶχε ἀρχίσει νὰ φραγκεύει ἡ ἁγιογραφία μας, γιαὐτὸ γράφει πὼς ὁ Ἰωσὴφ εἶναι γονατιστός, καθὼς καὶ ἄλλα ποὺ δὲν εἶναι τῆς βυζαντινῆς ἁγιογραφίας.


http://vizantinaistorika.blogspot.gr/2013/12/blog-post_21.html

Αναδημοσίευση: Πατερικός

Πατριαρχική Απόδειξη Χριστουγέννων

Ἀδελφοὶ καὶ Τέκνα ἐν Κυρίῳ ἀγαπητά,

«Χριστὸς ἐξ οὐρανῶν, ἀπαντήσατε!»

Ἐφάνη ἐπὶ τῆς γῆς ὁ Θεὸς καὶ ἐφανερώθη συγχρόνως ὁ τέλειος ἄνθρωπος καὶ ἡ ἀσύλληπτος ἀξία τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου. Oἱ σύγχρονοι ἄνθρωποι ἰδιαιτέρως ζῶμεν τὴν μεταπτωτικὴν κατάστασιν, κατὰ τὴν ὁποίαν καθημερινῶς διαπιστώνομεν μετὰ τοῦ Ψαλμῳδοῦ ὅτι «πάντες ἐξέκλιναν, ἅμα ἠχρειώθησαν, οὐκ ἔστι ποιῶν χρηστότητα, οὐκ ἔστιν ἕως ἑνός» (Ψαλμ. ΙΓ΄ 3 - Ρωμ. γ΄ 12-13). 

Πρὸ τῆς ἐνσαρκώσεως τοῦ Χριστοῦ δὲν ἠδύνατο ὁ ἄνθρωπος νὰ φαντασθῇ τὴν ἀσύλληπτον ἀξίαν τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου, διότι μετὰ τὴν πτῶσιν ἠσθένησε καὶ ἠλλοιώθη. Μόνον οἱ πολὺ φωτισμένοι ἄνθρωποι διῃσθάνθησαν καὶ πρὸ Χριστοῦ τὴν ἀξίαν τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου καὶ εἰς τὴν ἀπορίαν τοῦ Ψαλμῳδοῦ «τί ἐστιν ἄνθρωπος, ὅτι μιμνήσκῃ αὐτοῦ;» (Ψαλμ. Η΄ 5), διεκήρυξαν: «ἠλάττωσας αὐτὸν βραχύ τι παρ᾿ ἀγγέλους, δόξῃ καὶ τιμῇ ἐστεφάνωσας αὐτὸν» (ἐ.ἄ. 6).

Τὴν ὑπερτάτην αὐτὴν ἀξίαν τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου ἐφανέρωσεν ὁ Θεάνθρωπος Κύριος καί, ἔκτοτε, ἐπαναλαμβάνουν κατ᾿ ἔτος διακηρύξεις κρατῶν, κυβερνήσεων καὶ κοινωνικῶν ὁμάδων καὶ διεθνεῖς συμβάσεις ἀναφερόμεναι εἰς τὸν σεβασμὸν τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου καὶ τὰ δικαιώματα αὐτοῦ. 

Ἐν τούτοις, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας βλέπομεν καθημερινῶς τὸν χείριστον ἐξευτελισμὸν τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου, τὴν ἀτίμωσιν καὶ τὸν διασυρμὸν αὐτοῦ. Ὀφείλομεν, λοιπόν, ἐὰν θέλωμεν νὰ εἴμεθα ἄξιοι τῆς δόξης καὶ τιμῆς διὰ τῆς ὁποίας περιέβαλε τὸ ἀνθρώπινον πρόσωπον ὁ «δι᾿ ἡμᾶς καθ᾿ ἡμᾶς γενόμενος» Δημιουργός μας, νὰ πράξωμεν πᾶν τὸ δυνατὸν διὰ νὰ παύσῃ ἡ ἐσχάτως διογκουμένη ἐξευτελιστικὴ διὰ τὸ ἀνθρώπινον πρόσωπον συμπεριφορά. 

***

Παρακολουθοῦμεν ἔκπληκτοι τὸ ἐπαναλαμβανόμενον συνεχῶς «δρᾶμα τῆς Βηθλεέμ». Διότι περὶ δράματος πρόκειται καὶ ὄχι περὶ χαρμοσύνου γεγονότος, ἐφ᾿ ὅσον ἀγνοεῖται ὁ σπαργανούμενος ἐν φάτνῃ Υἱὸς καὶ Λόγος τοῦ Θεοῦ, καὶ τὸ δημιούργημά Του, ὁ ἄνθρωπος, δὲν ἀντιμετωπίζεται ὡς «εἰκὼν Θεοῦ».

Ἡ Ἁγία Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία μας καὶ ἡ θεολογία της διδάσκουν ὅτι ὁ ἄνθρωπος καὶ τὸ ἀνθρώπινον σῶμα ἀξιοῦνται πλήρους σεβασμοῦ, διότι ἡνώθησαν μὲ τὸν Θεὸν εἰς τὸν σαρκωθέντα Κύριον. Ὅθεν, ὀφείλομεν ὅλοι νὰ ἐντείνωμεν τὰς προσπαθείας μας διὰ νὰ γίνῃ ὑπὸ πάντων σεβαστὴ ἡ ὑπερτάτη ἀξία τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου.

***

Μετὰ πολλῆς συνοχῆς καρδίας καὶ βαθείας θλίψεως τὸ Οἰκουμενικὸν Πατριαρχεῖον καὶ ἡ ἡμετέρα Μετριότης παρακολουθοῦμεν τὰ ὁσημέραι ὀγκούμενα κύματα ταῦτα βίας καὶ βαρβαρότητος, τὰ ὁποῖα ἐξακολουθοῦν νὰ μαστίζουν διαφόρους περιοχὰς τοῦ πλανήτου μας, καὶ ἰδιαιτέρως τὴν Μέσην Ἀνατολήν, καὶ μάλιστα τοὺς γηγενεῖς ἐκεῖ χριστιανούς, εἰς τὸ ὄνομα συχνάκις τῆς θρησκείας. Δὲν θὰ παύσωμεν δὲ νὰ διακηρύττωμεν ἀπὸ τοῦ Ἱεροῦ τούτου Κέντρου τῆς Ὀρθοδοξίας πρὸς πάντας, τοὺς ἀδελφοὺς Προκαθημένους τῶν Ὀρθοδόξων καὶ τῶν λοιπῶν Χριστιανικῶν Ἐκκλησιῶν, τοὺς ἐκπροσώπους τῶν Θρησκειῶν, τοὺς Ἀρχηγοὺς Κρατῶν, πρὸς πάντα ἄνθρωπον καλῆς θελήσεως, μάλιστα δὲ πρὸς τούς, κατόπιν ὑποκινήσεων ἤ μὴ θέτοντας τὴν ἰδίαν ζωὴν αὐτῶν εἰς κίνδυνον διὰ νὰ ἀφαιρέσουν ἀνθρωπίνους ζωάς, συνανθρώπους - δημιουργήματα καὶ αὐτὰ τοῦ Θεοῦ-, καὶ πρὸς πᾶσαν κατεύθυνσιν, ὅτι οὐδεμία εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ μορφὴ ἀληθοῦς καὶ γνησίας θρησκευτικότητος ἢ πνευματικότητος ἄνευ ἀγάπης πρὸς τὸ ἀνθρώπινον πρόσωπον. Οἱονδήποτε ἰδεολογικόν, κοινωνικὸν ἢ θρησκευτικὸν μόρφωμα περιφρονεῖ τὸν κατ᾿ εἰκόνα Θεοῦ πλασθέντα ἄνθρωπον καὶ διδάσκει ἢ ἐπιτρέπει τὸν θάνατον συνανθρώπων μας, μάλιστα δὲ μὲ βάναυσον καὶ πρωτόγονον τρόπον, οὐδεμίαν ἀσφαλῶς ἔχει σχέσιν μὲ τὸν Θεὸν τῆς ἀγάπης.

Στρέφοντες, ἀδελφοὶ καὶ τέκνα, τοὺς ὀφθαλμούς μας εἰς τὴν κρατοῦσαν σήμερον ἐν τῷ κόσμῳ κατάστασιν ἀποστρέφομεν τὸ πρόσωπόν μας ἐκ τῶν θλιβερῶν γεγονότων μισαλλοδοξίας καὶ ἐχθρότητος, τὰ ὁποῖα μαστίζουν τὴν ἀνθρωπότητα καὶ φθάνουν πλέον, διὰ τῶν συγχρόνων μέσων γενικῆς ἐπικοινωνίας, εὐχερέστερον εἰς τὰς ἀκοὰς καὶ τὴν ὅρασίν μας προκαλοῦντα τρόμον διὰ τὰ ἐπερχόμενα δεινά, καὶ προβάλλομεν ὡς ἰσχυρὸν ἀντίδοτον εἰς τὴν σύγχρονον βίαν τὴν καταπλήξασαν τοὺς μάγους καὶ τὸν κόσμον «ἐσχάτην πτωχείαν» τοῦ Θεοῦ, ἡ ὁποία ἐνεργεῖ πάντοτε ὡς ἀγάπη. Αὐτὴ εἶναι ἡ μυστικὴ δύναμις τοῦ Θεοῦ, ἡ μυστικὴ δύναμις τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, ἡ μυστικὴ δύναμις τοῦ γένους τῶν χριστιανῶν. Ἡ δύναμις ἡ ὁποία νικᾷ καὶ ὑπερβαίνει διὰ τῆς ἀγάπης τὴν κάθε εἴδους βίαν καὶ κακίαν.

Οὕτως ἀποτιμῶντες κατὰ τὰ ἐφετεινὰ Χριστούγεννα τὴν κατάστασιν τῶν ἀνθρωπίνων πραγμάτων, εὐχόμεθα ὅπως βιώσωμεν οἱ πάντες τὴν χαρὰν τοῦ ἀπολύτου σεβασμοῦ τῆς ἀξίας τοῦ προσώπου, τοῦ συνανθρώπου, καὶ τὴν παῦσιν τῆς βίας κάθε μορφῆς, τὴν νίκην ἐπὶ τῆς ὁποίας διὰ τῆς ἀγάπης προβάλλει καὶ προσφέρει ὁ σάρκα λαβὼν «μεγάλης Βουλῆς Ἄγγελος», ὁ «Ἄρχων εἰρήνης» καὶ Σωτὴρ ἡμῶν Χριστός.

Αὐτοῦ τοῦ τεχθέντος καὶ ἐνανθρωπήσαντος Κυρίου τῆς δόξης, τῆς εἰρήνης καὶ τῆς ἀγάπης ἡ Χάρις καὶ τὸ ἄπειρον Ἔλεος καὶ ἡ εὐδοκία εἴησαν μετὰ πάντων.

Χριστούγεννα ,βιδ΄
+ Ὁ Κωνσταντινουπόλεως
διάπυρος πρὸς Θεὸν εὐχέτης πάντων ὑμῶν.

Η δημιουργία του νέου λαού του Θεού Κυριακή προ της Χριστού Γεννήσεως (Ματ 1:1-25)

του Μιλτιάδη Κωνσταντίνου,Κοσμήτορα της Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ.

Η γενεαλογία και η γέννηση του Ιησού Χριστού

Η εισαγωγή του Κατά Ματθαίον Ευαγγελίου προσομοιάζει γλωσσικά το βιβλίο της Γενέσεως. Ο όρος ‘‘γένεσις’’ σημαίνει δημιουργία, και ανταποκρίνεται πλήρως στο περιεχόμενο του πρώτου βιβλίου της Αγίας Γραφής που περιγράφει μια διπλή δημιουργία, τη δημιουργία του κόσμου και τη δημιουργία του λαού του Ισραήλ. Το πρώτο μέρος του βιβλίου αυτού συγκροτείται από διάφορες αφηγήσεις που αναφέρονται σε επεισόδια της προϊστορίας της ανθρωπότητας, συνδεδεμένες μεταξύ τους με γενεαλογικούς καταλόγους, ώστε να προκύπτει μια ενιαία περιγραφή της πορείας του ανθρώπου από τη δημιουργία μέχρι την εποχή του γενάρχη των Ισραηλιτών, Αβραάμ. Στόχος των αφηγήσεων είναι να καταδειχτεί το πώς ο άνθρωπος, διασπώντας την κοινωνία του με τον Θεό, επιτρέπει την είσοδο του κακού στον κόσμο, για να οδηγηθεί σταδιακά στην πλήρη διάσπαση της κοινωνίας των ανθρώπων μεταξύ τους. Το δεύτερο μέρος του βιβλίου της Γενέσεως αφηγείται την ιστορία των πατριαρχών του Ισραήλ με τη μορφή της εξιστόρησης διάφορων επεισοδίων από την οικογενειακή ιστορία τριών γενεών (Αβραάμ - Σάρρα, Ισαάκ - Ρεβέκκα, Ιακώβ - Λεία / Ραχήλ). Ο Αβραάμ επιδεικνύει απόλυτη πίστη και υπακοή στο θείο θέλημα και ο Θεός κάνει μαζί του μια νέα αρχή· από τον άνθρωπο αυτόν θα προέλθει ένας λαός, ο οποίος θα καταστεί φορέας της θείας ευλογίας προς όλους τους λαούς της γης, με σκοπό την τελική πλήρη αποκατάσταση των σχέσεων Θεού και ανθρώπου. Αρχίζοντας, λοιπόν, το πρώτο βιβλίο της Καινής Διαθήκης με τη φράση «Βίβλος γενέσεως» και ξεκινώντας τον γενεαλογικό κατάλογο με τα ονόματα των τριών πατριαρχών (Αβραάμ, Ισαάκ και Ιακώβ), παραπέμπει συνειρμικά τον αναγνώστη να συσχετίσει το περιεχόμενο του βιβλίου αυτού με εκείνο του πρώτου βιβλίου της Αγίας Γραφής, και να το κατανοήσει ως εξαγγελία μιας νέας διπλής δημιουργίας: του καινούργιου κόσμου, αυτού που αποκαλείται ‘‘Βασιλεία του Θεού’’, και του καινούργιου Ισραήλ, της Εκκλησίας. Έτσι, η επιγραφή «Βίβλος γενέσεως» φαίνεται να μην αφορά μόνον στον Ιησού Χριστό, αλλά και σε όλους όσοι ποιώντας «καρπὸν ἄξιον τῆς μετανοίας» θα καταστούν «τέκνα Ἀβραάμ»[1], «κατὰ Ἰσαὰκ ἐπαγγελίας τέκνα»[2], και «κληρονόμοι μὲν Θεοῦ, συγκληρονόμοι δὲ Χριστοῦ»[3].

Όμως ο γενεαλογικός κατάλογος του Ιησού με την μορφή που παρατίθεται από τον ευαγγελιστή Ματθαίο εξυπηρετεί και έναν άλλο στόχο που είχε ιδιαίτερη σημασία για την πρώτη χριστιανική κοινότητα στην οποία απευθύνεται ο ευαγγελιστής. Σύμφωνα με τον Ιουδαίο ιστορικό Ιώσηπο, από την περίοδο της βαβυλώνιας αιχμαλωσίας και εξής οι Ιουδαίοι συνήθιζαν να διατηρούν εκτεταμένους γενεαλογικούς καταλόγους, προκειμένου να κατοχυρώσουν την καταγωγή τους, την ταυτότητά τους και τα κληρονομικά τους δικαιώματα στη γη των προγόνων τους. Τα βιβλία των Παραλειπομένων, που προέρχονται από αυτήν την περίοδο, διασώζουν πλήθος τέτοιων καταλόγων. Στόχος, λοιπόν, του καταλόγου που παραθέτει ο ευαγγελιστής Ματθαίος, καθώς απευθύνεται σε χριστιανούς που ήταν προηγουμένως Ιουδαίοι, είναι να καταδείξει ότι ο Ιησούς είναι νόμιμος απογόνος του Αβραάμ, του γενάρχη του Ισραήλ, και νόμιμος απόγονος του Δαβίδ, του βασιλιά στον οποίο ο Θεός υποσχέθηκε ότι από τη γενιά του θα προέλθει ο σωτήρας[4]. Αυτό το επιτυγχάνει με τη συμβολική των αριθμών, που συχνά παίζει σημαντικό ρόλο στη βιβλική γραμματεία. Αν για τον σύγχρονο ερευνητή το κυρίαρχο ερώτημα, όταν πρόκειται για αριθμητικά δεδομένα, είναι το αν αυτά ευσταθούν, για τον αρχαίο ανατολίτη το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στο τι οι συγκεκριμένοι αριθμοί μπορεί να σημαίνουν. Έτσι, οι αριθμοί κατανοούνται, σχεδόν πάντοτε, ως σύμβολα που υποκρύπτουν κάποιο μήνυμα, το οποίο ο αναγνώστης καλείται να αποκρυπτογραφήσει. Αυτός είναι ο λόγος που το γενεαλογικό δένδρο του Ιησού, όπως παρατίθεται στο Κατὰ Ματθαῖον Εὐαγγέλιον διαιρείται σε τρεις δεκατετράδες γενεών. Ο αριθμός 14 προκύπτει από το άθροισμα της αριθμητικής αξίας των εβραϊκών γραμμάτων του ονόματος του Δαβίδ (4+6+4=14). Πολλαπλασιαζόμενος ο αριθμός αυτός επί τον επιβεβαιωτικό αριθμό 3 αποδεικνύει ότι ο Ιησούς είναι γόνος Δαβίδ, άρα μεσσίας.

Αλλά και για τον σύγχρονο αναγνώστη η γεγεαλογία του Ιησού, παρά το ανιαρό και μονότονο ύφος της, περιέχει ένα ξεχωριστό μήνυμα. Διαβάζοντας κανείς τον κατάλογο των προγόνων του Ιησού θα διαπιστώσει με έκπληξη ότι, παρ᾽ όλο που περιέχει και ονόματα γυναικών, κάτι μη αναμενόμενο για τα δεδομένα μιας ανδροκρατούμενης κοινωνίας, απουσιάζουν από αυτόν τα ονόματα των μητέρων του Ισραήλ, της Σάρρας, της Ρεβέκκας, της Ραχήλ. Ακόμη μεγαλύτερη όμως έκπληξη θα δοκιμάσει κανείς όταν διαπιστώσει πως, σε μια εποχή που ο Ισραήλ υπερηφανευόταν για τη φυλετική και ηθική του καθαρότητα, οι γυναίκες που περιλαμβάνονται στον γενεαλογικό κατάλογο του Ιησού δεν θα μπορούσαν να περιγραφούν με αυτά τα χαρακτηριστικά. Η Θάμαρ υποδύθηκε την πόρνη προκειμένου να αποκτήσει παιδί από τον πεθερό της, η Ραχάβ ήταν Χανααναία πόρνη, η Ρουθ, η προγιαγιά του Δαβίδ, ήταν Μωαβίτισσα που με συμβουλή της πεθεράς της προκάλεσε ερωτικά τον Βοόζ προκειμένου να την παντρευτεί και η Βηρσαβεέ, ήταν σύζυγος του Χετταίου Ουρία και δέχτηκε να γίνει ερωμένη του Δαβίδ. Με αυτόν τον γλαφυρό τρόπο καθίσταται από την πρώτη στιγμή σαφές ότι η πρόσκληση για μετοχή στον νέο λαό του Θεού είναι ανοιχτή για όλους και η αποδοχή της δεν προϋποθέτει κανένα ειδικό ‘‘προσόν’’, παρά μόνον την πίστη πως το παιδί που η Μαρία φέρει στα σπλάχνα της προέρχεται από το Άγιο Πνεύμα και αυτός θα σώσει τον λαό του από τις αμαρτίες του.

[1] Ματ 3:8-9

[2] Γαλ 4:28
[3] Ρωμ 8:17
[4] Αντίθετα, η γενεαλογία του Κατὰ Λουκᾶν Εὐαγγελίου (3:23-38), καθώς ο Λουκάς απευθύνεται κυρίως σε χριστιανούς που δεν ήταν προηγουμένως Ιουδαίοι, επικεντρώνεται στη βιολογική σχέση του Ιησού με τον Αδάμ, θέλοντας να καταδείξει ότι ο Ιησούς προσλαμβάνει ολόκληρη την ανθρώπινη φύση.

Πηγή: ΑΜΕΝ

Ευαγγέλιο της Κυριακής 21-12-2014 (Κυριακή Προ Χριστού Γεννήσεως)

ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ Κατά Ματθαίον (α΄1-25)

Βίβλος γενέσεως Ἰησοῦ Χριστοῦ, υἱοῦ Δαυῒδ, υἱοῦ Ἀβραάμ.

Ἀβραὰμ ἐγέννησε τὸν Ἰσαάκ, Ἰσαὰκ δὲ ἐγέννησε τὸν Ἰακώβ, Ἰακὼβ δὲ ἐγέννησε τὸν Ἰούδαν καὶ τοὺς ἀδελφοὺς αὐτοῦ, Ἰούδας δὲ ἐγέννησε τὸν Φαρὲς καὶ τὸν Ζαρὰ ἐκ τῆς Θάμαρ, Φαρὲς δὲ ἐγέννησε τὸν Ἐσρώμ, Ἐσρὼμ δὲ ἐγέννησε τὸν Ἀράμ, Ἀρὰμ δὲ ἐγέννησε τὸν Ἀμιναδάβ, Ἀμιναδὰβ δὲ ἐγέννησε τὸν Ναασσών, Ναασσὼν δὲ ἐγέννησε τὸν Σαλμών, Σαλμὼν δὲ ἐγέννησε τὸν Βοὸζ ἐκ τῆς Ραχάβ, Βοὸζ δὲ ἐγέννησε τὸν Ὠβὴδ ἐκ τῆς Ρούθ, Ὠβὴδ δὲ ἐγέννησε τὸν Ἰεσσαί, Ἰεσσαὶ δὲ ἐγέννησε τὸν Δαυῒδ τὸν βασιλέα. Δαυῒδ δὲ ὁ βασιλεὺς ἐγέννησε τὸν Σολομῶντα ἐκ τῆς τοῦ Οὐρίου, Σολομὼν δὲ ἐγέννησε τὸν Ροβοάμ, Ροβοὰμ δὲ ἐγέννησε τὸν Ἀβιά, Ἀβιὰ δὲ ἐγέννησε τὸν Ἀσά, Ἀσὰ δὲ ἐγέννησε τὸν Ἰωσαφάτ, Ἰωσαφὰτ δὲ ἐγέννησε τὸν Ἰωράμ, Ἰωρὰμ δὲ ἐγέννησε τὸν Ὀζίαν, Ὀζίας δὲ ἐγέννησε τὸν Ἰωάθαμ, Ἰωάθαμ δὲ ἐγέννησε τὸν Ἄχαζ, Ἄχαζ δὲ ἐγέννησε τὸν Ἐζεκίαν, Ἐζεκίας δὲ ἐγέννησε τὸν Μανασσῆ, Μανασσῆς δὲ ἐγέννησε τὸν Ἀμών, Ἀμὼν δὲ ἐγέννησε τὸν Ἰωσίαν, Ἰωσίας δὲ ἐγέννησε τὸν Ἰεχονίαν καὶ τοὺς ἀδελφοὺς αὐτοῦ ἐπὶ τῆς μετοικεσίας Βαβυλῶνος.

Μετὰ δὲ τὴν μετοικεσίαν Βαβυλῶνος Ἰεχονίας ἐγέννησε τὸν Σαλαθιήλ, Σαλαθιὴλ δὲ ἐγέννησε τὸν Ζοροβάβελ, Ζοροβάβελ δὲ ἐγέννησε τὸν Ἀβιούδ, Ἀβιοὺδ δὲ ἐγέννησε τὸν Ἐλιακείμ, Ἐλιακεὶμ δὲ ἐγέννησε τὸν Ἀζώρ, Ἀζὼρ δὲ ἐγέννησε τὸν Σαδώκ, Σαδὼκ δὲ ἐγέννησε τὸν Ἀχείμ, Ἀχεὶμ δὲ ἐγέννησε τὸν Ἐλιούδ, Ἐλιοὺδ δὲ ἐγέννησε τὸν Ἐλεάζαρ, Ἐλεάζαρ δὲ ἐγέννησε τὸν Ματθάν, Ματθὰν δὲ ἐγέννησε τὸν Ἰακώβ, Ἰακὼβ δὲ ἐγέννησε τὸν Ἰωσὴφ τὸν ἄνδρα Μαρίας, ἐξ ἧς ἐγεννήθη Ἰησοῦς ὁ λεγόμενος Χριστός.

Πᾶσαι οὖν αἱ γενεαὶ ἀπὸ Ἀβραάμ ἕως Δαυῒδ γενεαὶ δεκατέσσαρες, καὶ ἀπὸ Δαυῒδ ἕως τῆς μετοικεσίας Βαβυλῶνος γενεαὶ δεκατέσσαρες, καὶ ἀπὸ τῆς μετοικεσίας Βαβυλῶνος ἕως τοῦ Χριστοῦ γενεαὶ δεκατέσσαρες.

Τοῦ δὲ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἡ γέννησις οὕτως ἦν. Μνηστευθείσης γὰρ τῆς μητρὸς αὐτοῦ Μαρίας τῷ Ἰωσήφ, πρὶν ἢ συνελθεῖν αὐτοὺς εὑρέθη ἐν γαστρὶ ἔχουσα ἐκ Πνεύματος Ἁγίου. Ἰωσὴφ δὲ ὁ ἀνὴρ αὐτῆς, δίκαιος ὢν καὶ μὴ θέλων αὐτὴν παραδειγματίσαι, ἐβουλήθη λάθρα ἀπολῦσαι αὐτήν. Ταῦτα δὲ αὐτοῦ ἐνθυμηθέντος ἰδοὺ ἄγγελος Κυρίου κατ᾿ ὄναρ ἐφάνη αὐτῷ λέγων· Ἰωσὴφ υἱὸς Δαυῒδ, μὴ φοβηθῇς παραλαβεῖν Μαριὰμ τὴν γυναῖκά σου· τὸ γὰρ ἐν αὐτῇ γεννηθὲν ἐκ Πνεύματός ἐστιν Ἁγίου. Τέξεται δὲ υἱὸν καὶ καλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰησοῦν· αὐτὸς γὰρ σώσει τὸν λαὸν αὐτοῦ ἀπὸ τῶν ἁμαρτιῶν αὐτῶν.

Τοῦτο δὲ ὅλον γέγονεν ἵνα πληρωθῇ τὸ ρηθὲν ὑπὸ τοῦ Κυρίου διὰ τοῦ προφήτου λέγοντος· Ἰδοὺ ἡ παρθένος ἐν γαστρὶ ἕξει καὶ τέξεται υἱόν, καὶ καλέσουσι τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἐμμανουήλ, ὅ ἐστι μεθερμηνευόμενον μεθ᾿ ἡμῶν ὁ Θεός.

Διεγερθεὶς δὲ ὁ Ἰωσὴφ ἀπὸ τοῦ ὕπνου ἐποίησεν ὡς προσέταξεν αὐτῷ ὁ ἄγγελος Κυρίου καὶ παρέλαβε τὴν γυναῖκα αὐτοῦ, καὶ οὐκ ἐγίνωσκεν αὐτὴν ἕως οὗ ἔτεκε τὸν υἱὸν αὐτῆς τὸν πρωτότοκον, καὶ ἐκάλεσε τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰησοῦν.

Ἀπόδοση στη νεοελληνική:

Βιβλίο τῆς ἱστορίας τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, τοῦ υἱοῦ τοῦ Δαυὶδ, τοῦ υἱοῦ τοῦ Ἀβραάμ.

Ὁ Ἀβραὰμ ἐγέννησε τὸν Ἰσαάκ, ὁ Ἰσαὰκ ἐγέννησε τὸν Ἰακώβ, ὁ Ἰακὼβ ἐγέννησε τὸν Ἰούδα καὶ τοὺς ἀδεφλούς του, ὁ Ἰούδας ἐγέννησε τὸν Φαρὲς καὶ τὸν Ζαρὰ ἀπὸ τὴν Θαμάρ, ὁ Φαρὲς ἐγέννησε τὸν Ἐσρώμ, ὁ Ἐσρὼμ ἐγέννησε τὸν Ἀράμ, ὁ Ἀρὰμ ἐγέννησε τὸν Ἀμιναδάβ, ὁ Ἀμιναδὰβ ἐγέννησε τὸν Ναασσών, ὁ Ναασσὼν ἐγέννησε τὸν Σαλμών, ὁ Σαλμὼν ἐγέννησε τὸν Βοὸζ ἀπὸ τὴν Ραχάβ, ὁ Βοὸζ ἐγέννησε τὸν Ὠβήδ ἀπὸ τὴν Ρούθ, ὁ Ὠβὴδ ἐγέννησε τὸν Ἰεσσαί, ὁ Ἰεσσαὶ ἐγέννησε τὸν Δαυΐδ τὸν βασιλέα.

Ὁ Δαυὶδ ὁ βασιλεύς ἐγέννησε τὸν Σολομῶντα ἀπὸ τὴν σύζυγον τοῦ Οὐρία, ὁ Σολομὼν ἐγέννησε τὸν Ροβοάμ, ὁ Ροβοὰμ ἐγέννησε τὸν Ἀβιά, ὁ Ἀβιὰ ἐγέννησε τὸν Ἀσά, ὁ Ἀσὰ ἐγέννησε τὸν Ἰωσαφάτ, ὁ Ἰωσαφὰτ ἐγέννησε τὸν Ἰωράμ, ὁ Ἰωρὰμ ἐγέννησε τὸν Ὀζιάν, ὁ Ὀζίας ἐγέννησε τὸν Ἰωάθαμ, ὁ Ἰωάθαμ ἐγέννησε τὸν Ἄχαζ, ὁ Ἄχαζ ἐγέννησε τὸν Ἐζεκίαν, ὁ Ἐζεκίας ἐγέννησε τὸν Μανασσῆν, ὁ Μανασσῆς ἐγέννησε τὸν Ἀμών, ὁ Ἀμὼν ἐγέννησε τὸν Ἰωσίαν, ὁ Ἰωσίας ἐγέννησε τὸν Ἰεχονίαν καὶ τοὺς ἀδελφούς του κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς αἰχμαλωσίας εἰς τὴν Βαβυλῶνα.

Μετὰ δὲ τὴν αἰχμαλωσίαν εἰς τὴν Βαβυλῶνα ὁ Ἰεχονίας ἐγέννησε τὸν Σαλαθιήλ, ὁ Σαλαθιὴλ ἐγέννησε τὸν Ζοροβάβελ, ὁ Ζοροβάβελ ἐγέννησε τὸν Ἀβιούδ, ὁ Ἀβιοὺδ ἐγέννησε τὸν Ἐλιακείμ, ὁ Ἐλιακεὶμ ἐγέννησε τὸν Ἀζώρ, ὁ Ἀζὼρ ἐγέννησε τὸν Σαδώκ, ὁ Σαδὼκ ἐγέννησε τὸν Ἀχείμ, ὁ Ἀχεὶμ ἐγέννησε τὸν Ἐλιούδ, ὁ Ἐλιοὺδ ἐγέννησε τὸν Ἐλεάζαρ, ὁ Ἐλεάζαρ ἐγέννησε τὸν Ματθάν, ὁ Ματθὰν ἐγέννησε τὸν Ἰακώβ, ὁ Ἰακὼβ ἐγέννησε τὸν Ἰωσήφ, τὸν ἄνδρα τῆς Μαρίας, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐγεννήθη ὁ Ἰησοῦς, ὁ ὁποίος λέγεται Χριστός.

Ὅλαι λοιπὸν αἱ γενεαὶ ἀπὸ τοῦ Ἀβραὰμ μέχρι τοῦ Δαυΐδ εἶναι γενεαὶ δεκατέσσερις καὶ ἀπὸ τοῦ Δαυΐδ μέχρι τῆς αἰχμαλωσίας εἰς τὴν Βαβυλῶνα εἶναι γενεαὶ δεκατέσσερις καὶ ἀπὸ τῆς αἰχμαλωσίας εἰς τὴν Βαβυλῶνα μέχρι τοῦ Χριστοῦ εἶναι γενεαὶ δεκατέσσερις. Τοῦ δὲ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἡ γέννησις ἔγινε κατὰ τὸν ἑξῆς τρόπον. Ἀφοῦ ἡ μητέρα του Μαρία ἀρραβωνιάσθηκε μὲ τὸν Ἰωσήφ, ἔμεινε ἔγκυος ἐκ Πνεύματος Ἁγίου πρὶν νὰ συνευρεθοῦν. Ὁ ἄνδρας της, ὁ Ἰωσήφ, ἐπειδὴ ἦτο δίκαιος καὶ δὲν ἤθελε νὰ τὴν ἐκθέσῃ, ἐσκέφθηκε νὰ τὴν διώξῃ κρυφά. Καὶ ἐνῷ ἔτσι ἐσκέπτετο, ἄγγελος τοῦ Κυρίου τοῦ παρουσιάσθηκε εἰς τὸ ὄνειρόν του καὶ τοῦ εἶπε, «Ἰωσήφ, υἱὲ τοῦ Δαυΐδ, μὴ φοβηθῇς νὰ πάρῃς μαζί σου τὴν Μαριάμ, τὴν γυναῖκα σου, διότι ἐκεῖνο ποὺ ἐγεννήθηκε μέσα της προέρχεται ἀπὸ Πνεῦμα Ἅγιον. Θὰ γεννήσῃ δὲ υἱὸν, τὸν ὁποῖον θὰ ὀνομάσῃς Ἰησοῦν, διότι αὐτὸς θὰ σώσῃ τὸν λαόν του ἀπὸ τὰς ἁμαρτίας του».

Ὅλα αὐτὰ ἔγιναν διὰ νὰ ἐκπληρωθῇ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐλέχθη ἀπὸ τὸν Κύριον διὰ τοῦ προφήτου, «Ἰδοὺ ἡ παρθένος θὰ συλλάβη καὶ θὰ γεννήσῃ υἱὸν καὶ θὰ τὸν ὀνομάσουν Ἐμμανουήλ», τὸ ὁποῖον μεταφραζόμενον σημαίνει, «Μαζί μας εἶναι ὁ Θεός».

Ὅταν ὁ Ἰωσὴφ ἐξύπνησε, ἔκανε ὅπως τὸν διέταξε ὁ ἄγγελος τοῦ Κυρίου, ἐπῆρε δηλαδὴ τὴν γυναῖκα του μαζί του· καὶ δὲν εἶχε καμίαν σχέσιν μαζί της μέχρις ὅτου ἐγέννησε τὸν υἱόν της τὸν πρωτότοκον καὶ τὸν ὠνόμασεν Ἰησοῦ.

Εκκλησία και Εσχατολογία

Εκκλησία και Εσχατολογία

Εποπτεία-συντονισμός ύλης Παντελής Καλαϊτζίδης

Εκδοτική Δημητριάδος, Βόλος, 2014 (2η έκδοση), 443 σσ. 

Η Εκδοτική Δημητριάδος παρουσιάζει την επανέκδοση του συλλογικού τόμου με τίτλο Εκκλησία και Εσχατολογία. Η συγκεκριμένη (επαν)έκδοση εγκαινιάζει το ελληνόφωνο εκδοτικό πρόγραμμα της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου, η οποία δια της Εκδοτικής Δημητριάδος παίρνει την πρωτοβουλία της αυτοέκδοσης των έργων της (πρακτικά συνεδρίων και σεμιναρίων, δημοσίων διαλέξεων και εκδηλώσεων), αλλά και της δημοσίευσης αυτοτελών έργων ευρύτερου θεολογικού και πνευματικού ενδιαφέροντος, Ελλήνων και ξένων συγγραφέων, εισερχόμενη έτσι σε μια νέα και σημαντική φάση του εκδοτικού της προγράμματος.

Πέρασαν ακριβώς δέκα χρόνια από την πρώτη έκδοση του τόμου «Εκκλησία και Εσχατολογία» (που είχε προ πολλού εξαντληθεί), ενός τόμου που περιείχε τις εισηγήσεις του πρώτου ομώνυμου κύκλου διαλέξεων της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών στο Βόλο, κατά το ακαδημαϊκό έτος 2000-01. Η προβληματική αυτού του τόμου ήρθε να καλύψει ένα σημαντικό κενό στη σύγχρονη ελληνική θεολογική βιβλιογραφία, ενώ αποκρυστάλλωνε και κατέγραφε στις σελίδες του ένα θεολογικό ρεύμα που μέχρι τότε μόνο σποραδικά είχε κάνει την εμφάνισή του. Ξαναθύμισε σε γλώσσα σύγχρονη τη λησμονημένη εσχατολογική φύση και την ευχαριστιακή ταυτότητα της Εκκλησίας, αλλά και τις συνέπειες που απορρέουν από τη διαλεκτική παρόντος και μέλλοντος, «ήδη» και «όχι ακόμη», «εν τω κόσμω, αλλ᾽ ουκ εκ του κόσμου», για θέματα, μεταξύ άλλων, όπως ο μοναχισμός και η ιεραποστολή, η πορεία της Εκκλησίας στον κόσμο και την Ιστορία, η πολιτική και κοινωνική ζωή, το έθνος, η τέχνη και η λογοτεχνία, η φιλοσοφία και η επιστήμη, οι σχέσεις με τον «άλλον» και τις άλλες θρησκείες.

Σύμφωνα με την προβληματική των μελετών που περιέχονται στον τόμο, έγινε κατανοητό ότι ταυτίζοντας την παράδοση με τη συντήρηση και όχι με τη ζωογόνο αύρα του πνεύματος, εμποτισμένοι από ένα αντιφατικό κράμα αρχαιολατρίας και βυζαντινολαγνείας, αδυνατούμε να αρθρώσουμε σοβαρό θεολογικό λόγο και να υπάρξει δημιουργική παρέμβαση της θεολογίας στο σύγχρονο κόσμο. Δεν είναι λοιπόν τυχαίο που στα καθ’ ημάς ο συνήθης εκκλησιαστικός λόγος ενδιαφέρεται περισσότερο για τη διατήρηση της ιδιοπροσωπίας του Νέου Ελληνισμού παρά για τη χριστιανική καθολικότητα και οικουμενικότητα, ενώ το όραμα της ερχόμενης Βασιλείας του Θεού υποκαθίσταται από την ιδεολογικοποίηση της Ορθοδοξίας και τη νοσταλγία του παρελθόντος. Η Εσχατολογία όμως δεν είναι απλώς ο λόγος για την άλλη ζωή, ούτε το τελευταίο κεφάλαιο της Δογματικής. Διαποτίζει το σύνολο της εκκλησιαστικής ζωής και συνιστά την ενεργό προσμονή της ερχόμενης Βασιλείας, τη δυναμική μεταμόρφωση και ανακαίνιση του σύμπαντος κόσμου.

Ο τόμος Εκκλησία και Εσχατολογία περιέχει μελέτες των: Μητροπολίτη Περγάμου Ιωάννη (Ζηζιούλα), Π. Βασιλειάδη, Ν. Ματσούκα, Στ. Γιαγκάζογλου, Γ. Πατρώνου, Μ. Μπέγζου, Ν. Ντόντου, Δ. Αρκάδα, Αλ. Καριώτογλου, Θ. Ν. Παπαθανασίου, Δ. Μόσχου, Δ. Μπεκριδάκη, Β. Αδραχτά, Γ. Σκαλτσά, Π. Καλαϊτζίδη, Στ. Παπαλεξανδρόπουλου, π. Ευαγ. Γκανά και Γ. Παύλου, ενώ τα κεντρικά του ερωτήματα συνοψίζονται στα παρακάτω: μπορεί η Εκκλησία ως κοινότητα εσχατολογική να αναφέρεται σε ένα έθνος η να αναμένει τη δικαίωσή της από τις υπηρεσίες που προσέφερε κατά το παρελθόν; Ποιά η σχέση χρόνου και Εσχατολογίας, Ιστορίας και Εσχατολογίας; Είναι οι πρώτες αιτίες που καθορίζουν την πορεία και το νόημα της Ιστορίας ή αντιθέτως είναι το τέλος, τα έσχατα, που δίνουν νόημα στις απαρχές; Που συναντάται η Εσχατολογία με τον μοναχισμό, την ιεραποστολή ή τη νέα θρησκευτικότητα; Και εφόσον τα έσχατα εισβάλλουν αδιάκοπα, αν και παράδοξα, στην Ιστορία, ποιές μπορεί να είναι οι συνέπειες από τη βιβλική και πατερική αυτή αντίληψη για την πολιτική και κοινωνική ζωή, τη φιλοσοφία, την επιστήμη, τα γράμματα και τις τέχνες, τις σχέσεις με τον «άλλον» και τις άλλες θρησκείες;

Κεντρική Διάθεση για όλη την Ελλάδα:
Εκδόσεις «Αρμός», Μαυροκορδάτου 11, 10678 Αθήνα, τηλ. 210-3304196
Πρασακάκη 5, 54622 Θεσσαλονίκη, τηλ. 2310-220992

Στοιχεία Επικοινωνίας με την «Εκδοτική Δημητριάδος»
Εκδοτική Δημητριάδος
Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών Βόλου
Συνεδριακό Κέντρο Θεσσαλίας
Μελισσιάτικα, Βόλος
Tηλ. 24210. 93553, 93573, fax 24210. 77115
Ταχυδρομική Διεύθυνση: Τ.Θ. 1308, Τ.Κ. 38001 Βόλος

Πηγή: ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΘΕΟΛΟΓΙΚΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣΚΑΙΡΟΣ

Προκήρυξη εξ αποστάσεως Προγράμματος με θέμα: «Η γλώσσα των ελληνικών λειτουργικών κειμένων της Ορθοδόξου Εκκλησίας»

Στο πλαίσιο της Δομής Δια Βίου Μάθησης του ΑΠΘ θα υλοποιηθεί το 2015 (Φεβρουάριος-Μάρτιος) πρόγραμμα εξ αποστάσεως επιμόρφωσης με τίτλο: «Η γλώσσα των ελληνικών λειτουργικών κειμένων της Ορθοδόξου Εκκλησίας». Τo πρόγραμμα έχει ως αντικείμενο τη γλωσσική προσέγγιση των λατρευτικών κειμένων της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Επικεντρώνεται στη γλωσσική ανάλυση και επεξεργασία των κειμένων αυτών ενώ παράλληλα θίγονται και ζητήματα θεωρητικής φύσεως, όπως μεταφραστικά, λειτουργικά και ποιμαντικά. Σκοπός του προτεινόμενου προγράμματος είναι η συμβολή στην αντιμετώπιση της υπάρχουσας δυσκολίας κατανόησης των λειτουργικών κειμένων, μέσω της εξοικείωσης των εκπαιδευομένων με τη γλώσσα των κειμένων αυτών.

Στόχοι του προγράμματος είναι:

Α. Η καλλιέργεια στους εκπαιδευομένους γλωσσικών δεξιοτήτων, μέσω της κατάκτησης βασικών γνώσεων γραμματικής, συντακτικού και λεξιλογίου, που θα τους καθιστούν ικανούς:

· να κατανοούν τη γλωσσική «ταυτότητα» των λειτουργικών κειμένων

· να αναγνωρίζουν τη δομή του λειτουργικού λόγου

· να κατανοούν το πρωτότυπο κείμενο

· όσον αφορά τους κληρικούς, αφενός να χειρίζονται με ορθό τρόπο τα κείμενα στη λειτουργική πράξη και αφετέρου να τα αξιοποιούν στη διακονία του λόγου και στο καθημερινό ποιμαντικό τους έργο.

Β. Η καλλιέργεια τεχνολογικών δεξιοτήτων, μέσω της ηλεκτρονικής επεξεργασίας των κειμένων και εφαρμογής των νέων γνώσεων.

Γ. Η ανάπτυξη κριτικής στάσης έναντι μεταφραστικών και ερμηνευτικών προτάσεων.

Δ. Η καλλιέργεια μεταγνωστικών δεξιοτήτων:

· αναγνώρισης της αξίας και της μοναδικότητας των πρωτότυπων κειμένων

· εκτίμησης του πλούτου της εκκλησιαστικής γλώσσας και γραμματείας

· διατήρησης και προστασίας των λατρευτικών κειμένων της Ορθοδόξου Εκκλησίας.

Η καινοτομία του προγράμματος έγκειται:

- στο εξειδικευμένο γνωσιακό περιεχόμενο, που είναι προσανατολισμένο αποκλειστικά στα λειτουργικά κείμενα

- στην αποκλειστικά εξ αποστάσεως διδασκαλία. Η διδασκαλία των θεωρητικών ζητημάτων πραγματοποιείται με βιντεοσκοπημένες παραδόσεις μαθημάτων και η γλωσσική διδασκαλία και εξάσκηση χρησιμοποιεί ένα σύστημα διαχείρισης μαθημάτων μέσω ηλεκτρονικής πλατφόρμας (Moodle). Με τον τρόπο αυτό αίρονται τοπικές και χρονικές δυσκολίες και παρέχεται δυνατότητα συμμετοχής ακόμη και σε απομακρυσμένους από τα αστικά κέντρα ή με απαιτητικό ωράριο απασχόλησης εκπαιδευομένους.

Τo εξ αποστάσεως αυτό πρόγραμμα απευθύνεται σε πτυχιούχους που προέρχονται από τους χώρους της Θεολογίας, των Ανωτάτων Εκκλησιαστικών Ακαδημιών, της Φιλολογίας, αλλά και σε όλους όσοι ενδιαφέρονται για τη μελέτη της γλώσσας των λειτουργικών κειμένων της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Η διδασκαλία γίνεται από μέλη ΔΕΠ του Τμήματος Θεολογίας και του Τμήματος Φιλολογίας του ΑΠΘ. Η χρονική διάρκεια του προγράμματος είναι συνολικά οκτώ (8) εβδομάδες.

Για την παρακολούθηση του προγράμματος απαιτείται δυνατότητα χρήσης ηλεκτρονικού υπολογιστή με σύνδεση στο διαδίκτυο, καθώς και δημιουργία προσωπικής διεύθυνσης ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (e-mail). Η αξιολόγηση των εκπαιδευομένων γίνεται κατά τη διάρκεια του προγράμματος, σύμφωνα με την επίδοσή τους στις ασκήσεις που περιέχονται σε κάθε ενότητα της ηλεκτρονικής γλωσσικής διδασκαλίας. Το κόστος συμμετοχής στο αυτοχρηματοδοτούμενο αυτό Πρόγραμμα ανέρχεται στο ποσό των 120 Ευρώ, που καταβάλλεται με την εγγραφή.

Μετά το πέρας της παρακολούθησης θα χορηγηθούν:

(α) Βεβαίωση συμμετοχής

(β) Πιστοποιητικό επιμόρφωσης.

Αιτήσεις γίνονται δεκτές από 1/12/2014 έως 20/1/2015 και μόνον ηλεκτρονικά (θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας).

Την αίτηση θα τη βρείτε στην ιστοσελίδα της δια βίου μάθησης του ΑΠΘ. Η αίτηση πρέπει να συνοδεύεται από τα ακόλουθα δικαιολογητικά:

1. Σύντομο βιογραφικό σημείωμα

2. Τίτλους Σπουδών.

Για περισσότερες πληροφορίες οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επικοινωνούν τηλεφωνικά και ηλεκτρονικά με την υπεύθυνη του προγράμματος καθηγήτρια κ. Άννα Κόλτσιου-Νικήτα (2310 997112, akolts@theo.auth.gr). Όσον αφορά στον τρόπο υλοποίησης του προγράμματος και υποβολής της αίτησης, πληροφορίες δίνονται από τον υπεύθυνο για τον ηλεκτρονικό σχεδιασμό του προγράμματος κ. Ευάγγελο Αναστασίου και τη γραμματεία του προγράμματος (2310 996985, euagelos@theo.auth.gr).

Πηγή: ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ

Fm 100:Για τα Χριστούγεννα,τους νέους,το Θεό,την Εκκλησία...

Ο Σχολικός Σύμβουλος Θεολόγων της Δυτικής Μακεδονίας Ανδρέας Αργυρόπουλος στις 'Κουβέντες του Σαββάτου" του Fm100.
Μιλά στο Βασίλη Κοντογουλίδη για τα Χριστούγεννα, το μήνυμα της γιορτής για τους νέους, για τη σχέση των νέων ανθρώπων με το Θεό και την Εκκλησία, για τα υπαρξιακά τους προβλήματα , την ανεργία και την απελπισία και θυμάται τα Χριστούγεννα που του έμειναν στο μυαλό. Αυτό το Σάββατο 20 Δεκεμβρίου στις 11.00 το πρωί. στο Δημοτικό Ραδιόφωνο Θεσσαλονίκης FM100.

Και διαδικτυακά στο www.fm100.gr

Πηγή: Η ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΜΕΣΟΠΕΛΑΓΑ

Α.Χατζόπουλου, Τιμητική πρώτη

Στην Πόλη μας, την ιερά και ευκλεή, που διαμόρφωσε σχεδόν όλες τις ιερές Ακολουθίες από τα πρώτα ήδη χρόνια του Χριστιανισμού, είναι ευτυχία να συμμετέχεις σε ιερά Αγρυπνία, ενώνοντας τις δεήσεις σου με αυτές των από αιώνων ακοίμητων ιστορικών Μονών της. Ἐνας χρόνος παρήλθε από την αγιοκατάταξη του Γέροντος Πορφυρίου. Από την βασιλεύουσα εκπορεύτηκε η σχετική απόφαση. Ο πρώτος της Ορθοδοξίας, ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ. Βαρθολομαίος και η περί Αυτόν Αγία και Ιερά Σύνοδος του Οικουμενικού Πατριαρχείου, κατά την συνεδρίαση της 27ης Νοεμβρίου 2013 συναρίθμησαν με τις υπογραφές τους τον νεοφανή Άγιο μετά των Αγίων της Εκκλησίας! Υπέγραψαν αυτό που εγράφη πρωτίστως στας βίβλους του Θεού: να εορτάζουμε και να τιμούμε τον Άγιο Πορφύριο τον Καυσοκαλυβίτη στις 2 Δεκεμβρίου κάθε σωτηρίου έτους, την ημέρα της κοιμήσεώς του, που συνέβη πριν από 23 χρόνια. Ζει στις συνειδήσεις των πιστών ο Άγιος, νυν και αεί. Πρώτη τιμητική Λειτουργία στην μνήμη του, στην Πόλη μας, επινεύσει, προτροπή και ευλογία του Σεβ. Γέροντος Δέρκων κ. Αποστόλου, στην Εκκλησία του Αγίου Γεωργίου Μακροχωρίου, ¨παρόντος¨ και του Αγίου μας, μέσω της ιστορηθείσης προσφάτως εικόνας του. Με χαρά οι πιστοί την ασπάστηκαν και εν συνεχεία χρίστηκαν, κατά το έθος των Αγρυπνιών, με άγιον έλαιον από τα χέρια του Σεβασμιωτάτου. Αρμονία Αγγέλων η Ακολουθία: μεγαλοπρεπής Μέγας Εσπερινός μετά της Λιτής, κατανυκτικός μοναστικός Όρθρος, προηγουμένου του Μεσονυκτικού και πανηγυρική Θεία Λειτουργία. Νέοι ύμνοι για τον νέο Άγιο, διαρκής δέηση της Εκκλησίας για όλους τους ανθρώπους. Ευλαβές πρεσβυτέριον, ευλαβής λαός του Θεού, συνηγμένοι επί τῶ αυτῶ. Επικεφαλής ο πρώτος ιερουργός της Μητροπόλεως, ο φιλακόλουθος και φιλομόναχος Αρχιερεύς του Κυρίου, ο Σεβ. Ποιμενάρχης, συμπαραστατούμενος από ιερείς και από τον εορτάζοντα, φερώνυμο του Αγίου, νέο διάκονο. Προσευχόμαστε και εμείς, οι θέλοντες είναι πιστοί, ενώπιον του Θεού και του Αγίου μας, εν αγρυπνία ζωής και Εκκλησίας, υπέρ ημών και αλλήλων και συν τοις άλλοις και για την ίαση ψυχής τε και σώματος. Πολὺ ἰσχύει δέησις δικαίου ἐνεργουμένη (Ἰακ. 5, 16) άλλωστε. Ο καινοφανής Άγιος Πορφύριος, μας επισκιάζει με την χάρη του, μεταφέροντας προς τον Θεόν τα προς σωτηρίαν αιτήματά μας.

Α. Χατζόπουλος, Πόλις, Νοέμβριος 2014

Πηγή: http://antoniosxatzopoulos.blogspot.gr/2014/12/blog-post_13.html?spref=fb 

Πραγματοποιήθηκε με επιτυχία το επιμορφωτικό σεμινάριο των θεολόγων των σχολείων της ΔΔΕ Ανατολικής Θεσσαλονίκης με θέμα: «Ζητήματα διδασκαλίας και μάθησης στο ΜτΘ»

Στις 19 Δεκεμβρίου 2014 πραγματοποιήθηκε στο Αμφιθέατρο του 4ου ΓΕΛ Καλαμαριάς το επιμορφωτικό  σεμινάριο των των Θεολόγων της Δ.Δ.Ε. Ανατολικής Θεσσαλονίκης  με θέμα «Ζητήματα διδασκαλίας και μάθησης στο ΜτΘ». Ο Διευθυντής και Θεολόγος του 4ου ΓΕΛ Καλαμαριάς κ. Αθανάσιος Μανιάτης διέθεσε όλη την υλικοτεχνική υποδομή (Διαδίκτυο, προτζέκτορα, υπολογιστή, μικρόφωνα κ.α.) για την επιτυχή διεξαγωγή του σεμιναρίου. Το επιμορφωτικό  σεμινάριο παρακολούθησαν συνολικά 79 εκπαιδευτικοί. 

Πρώτη εισήγηση - παρουσίαση ήταν του κ. Πολύβιου Στράντζαλη ο οποίος μίλησε για τη διαφοροποίηση της διδασκαλίας που σήμερα αποτελεί ένα από τα πιο κρίσιμα θέματα στη θεωρία της διδακτικής. 

Επεσήμανε ότι η διαφοροποιημένη διδασκαλία σχεδιάζεται με βάση τις ιδιαίτερες ανάγκες, τα ενδιαφέροντα, τις ικανότητες αλλά και τα ιδιαίτερα πολιτισμικά χαρακτηριστικά των μαθητών. Παρουσίασε τα διάφορα είδη της διαφοροποιημένης διδασκαλίας (διαφοροποίηση ως προς το στόχο, ως προς τη μαθησιακή δραστηριότητα, ως προς το διδακτικό υλικό κ.α.) Τόνισε ότι στο μάθημα των Θρησκευτικών ενδείκνυται η πολύπλευρη διαφοροποίηση της διδασκαλίας σε οργανωτικό, γνωστικό και παιδαγωγικό επίπεδο και πρόσθεσε ότι οι θεολόγοι είναι απαραίτητο να διαφοροποιούν τη διδασκαλία τους ανάλογα με τη σύνθεση της τάξης τους, του σχολείου αλλά και του περιβάλλοντος μέσα στο οποίο ζουν οι μαθητές. Τέλος αφού υπογράμμισε την αναγκαιότητα της διαφοροποίησης και στην αξιολόγηση των μαθητών παρουσίασε ένα σχέδιο διαφοροποιημένης διδασκαλίας για συγκεκριμένη διδακτική ενότητα 2 ωρών.

Η δεύτερη εισήγηση ήταν της κ. Ελένης Μιχαλοπούλου η οποία παρουσίασε τρόπους διεύρυνσης του του χρόνου μάθησης στο πλαίσιο του ΜτΘ. Στη διάρκεια της εισήγησης προτάθηκαν τεχνικές με βάση τις οποίες οι εκπαιδευτικοί και οι μαθητές μπορούν να αξιοποιούν κάθε δυνατότητα για απόκτηση γνώσεων και να καλλιεργούν τις δεξιότητες ζωής που προσφέρονται μέσα από το μάθημα.

Ακολούθησε γόνιμη συζήτηση  και η  συμμετοχή των εκπαιδευτικών στην όλη διαδικασία του επιμορφωτικού σεμιναρίου ήταν γόνιμη και εποικοδομητική.

Οικουμενικός Πατριάρχης: ''Η Εκκλησιαστική μουσική διασώζει το ήθος της λατρείας''

Επίτιμος Διδάκτορας του Ιονίου Πανεπιστημίου αναγορεύτηκε το απόγευμα της Παρασκευής 12 Δεκεμβρίου ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ. Βαρθολομαίος.
Σε μία συγκινητική εκδήλωση, η οποία έγινε στην Αίθουσα εκδηλώσεων της Ιονίου Ακαδημίας, η Πρύτανις του Ιονίου Πανεπιστημίου κ. Αναστασία Σαλή-Παπασαλή ανακοίνωσε την απόφαση του τμήματος Μουσικών Σπουδών του Πανεπιστημίου να αναγορεύσει επίτιμο διδάκτορα τον Πατριάρχη, για την προσπάθειά του να διασωθεί το ήθος της μουσικής παράδοσης που η Μεγάλη του Χριστού Εκκλησία εφαρμόζει στους αιώνες και μάλιστα με την ευκαιρία της συμπλήρωσης 200 χρόνων από την αποδοχή από το Πατριαρχείο το 1814 της μεταρρύθμισης της εκκλησιαστικής μουσικής από τους τρεις διδασκάλους, Χρύσανθο, Χουρμούζιο και Γρηγόριο, αλλά και για την σύνολη προσφορά του Πατριάρχη στην Ορθοδοξία και τον κόσμο.
«Γίνεστε ένας από εμάς, Παναγιώτατε, και βάζετε το Πανεπιστήμιο υπό την σκέπη σας για να στηριχθεί και να υπάρχει», είπε χαρακτηριστικά η Πρύτανις.
Τον έπαινο του τιμωμένου διάβασε ο αναπληρωτής καθηγητής του τμήματος Μουσικών Σπουδών κ. Στάθης Μακρής, ενώ την απόφαση του τμήματος διάβασε ο καθηγητής και πρόεδρος του τμήματος Ιωσήφ Παπαδάτος.
Απαντώντας στις τιμητικές προσφωνήσεις ο Οικουμενικός Πατριάρχης σε μία πολύ ενδιαφέρουσα ομιλία του για την συμπλήρωση των 200 χρόνων από την αποδοχή από το Φανάρι της μεταρρύθμισης της εκκλησιαστικής μουσικής, τόνισε ότι η μουσική της πίστης δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται μόνο ως μέλος, αλλά κυρίως ως λόγος.
Δεν αποσκοπεί στο να τέρψει με τους ήχους της τους ακροατές, αλλά να τους οδηγήσει στο να κατανοήσουν την πνευματική αξία και περιεχόμενο των ύμνων, δηλαδή προηγείται ο λόγος και έπεται η αξία της μουσικής.
Ωστόσο αυτό δεν αναιρεί την αξία της τελευταίας, η οποία καλλιεργεί πολιτισμό και ήθος στις καρδιές των ανθρώπων.
Αυτός ήταν και ο σκοπός της μεταρρύθμισης της μουσικής. Να δοθεί η ευκαιρία στους ανθρώπους με την απλοποίηση να συμμετέχουν καρδιακά στην θεία λειτουργία, κατανοώντας και ζώντας τα λεγόμενα.
Ο Πατριάρχης παρουσίασε και τις εργασίες της Πατριαρχικής Επιτροπής, η οποία αργότερα οδήγησε και στην αναμόρφωση του ισχύοντος εκκλησιαστικού τυπικού, το οποίο έμεινε γνωστό ως το τυπικό του Βιολάκη, από τον πρωτοψάλτη που συμμετείχε στην επιτροπή. Αυτό το τυπικό είναι εν ισχύι και σήμερα.
Tέλος, σε μία αποστροφή του λόγου του, ο Οικουμενικός Πατριάρχης επεσήμανε ότι η Μεγάλη του Χριστού Εκκλησία προσπαθεί και στο θέμα της μουσικής και σε όλα τα θέματα που έχουν να κάνουν με τη ζωή της Εκκλησίας να ακολουθεί την μέση οδό, χωρίς τον ακραίο συντηρητισμό ή τον εξίσου ακραίο προοδευτισμό και αυτό είναι παράδειγμα πολιτισμού και συνέσεως.
Προς τιμήν του Πατριάρχη έγιναν συναυλίες από μουσικά σύνολα του Ιονίου Πανεπιστημίου, τόσο με βυζαντινή όσο και με δυτικότροπη εκκλησιαστική μουσική, ενώ ο Πατριάρχης επευφημήθηκε από όλους τους παρευρεθέντας, οι οποίοι κατέκλυσαν την αίθουσα τελετών του Ιονίου Πανεπιστημίου.


Η ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗ ΕΧΕΙ ΩΣ ΕΞΗΣ:


http://www.romfea.gr/oikoumeniko-patriarxeio/oikoumeniko-patriarxeio/28729-2014-12-13-08-54-34

Διεθνές Συνέδριο:«Στην Πρεσβυτέρα Ρώμη των Ελλήνων»

Με μεγάλη επιτυχία διεξήχθη στη Ρώμη, 12 με 14 Δεκεμβρίου 2014, το Διεθνές Συνέδριο: «Στην Πρεσβυτέρα Ρώμη των Ελλήνων». Το Συνέδριο διοργάνωσαν στα πλαίσια του Διαπανεπιστημιακού Προγράμματος Studium Historicorum, ο Ιωάννης Παναγιωτόπουλος από το Πανεπιστήμιο Αθηνών και οι Βασίλειος Κουκουσάς και Ιωάννης Μπάκας, από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Το Διεθνές Συνέδριο είχε την αιγίδα του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων μέσω του Ι.ΝΕ.ΔΙ.ΒΙ.Μ., εκ μέρους του οποίου χαιρετισμό απηύθυνε ο Διευθύνων ΣύμβουλοςΠαναγιώτης Μανούρης. Οι εργασίες φιλοξενήθηκαν από την ενορία του Αγίου Αιγιδίου Trastevere, την περίφημη παλαιά συνοικία των Ελλήνων της Ρώμης. Στο Συνέδριο συμμετείχε και το Ορθόδοξο Πανεπιστήμιο του Αγ. Τύχωνα Μόσχας. 

Είναι αξιοσημείωτο το θετικό κλίμα αποδοχής που συνάντησαν οι σύνεδροι, ως αποτέλεσμα της πρόσφατης συνάντησης του πάπα Φραγκίσκου με τον οικουμενικό πατριάρχη Βαρθολομαίο στην Κωνσταντινούπολη, στην θρονική εορτή του Αγίου Ανδρέου. Είναι η πρώτη φορά που οι εκπρόσωποι των δύο κορυφαίων Ορθόδοξων Θεολογικών Σχολών οργανώνουν ένα συνέδριο στο κέντρο της Δυτικής Εκκλησίας, εκφράζοντας το δυναμικό πνεύμα της νέας γενιάς των Ελλήνων θεολόγων.

Χαιρετισμούς απηύθυναν πέραν των ανωτέρω, ο Mons. Andrea Palmieri, του Pontificium Consilium ad Christianorum Unitatem Fovendam, ο Don Marco Gnavi, Προϊστάμενος του Αγ. Αιγιδίου Ρώμης, ο Αθανάσιος Παρέσογλου, Σύμβουλος Πρεσβείας Ελλάδος στο Βατικανό, και ο Νικόλαος Τζοΐτης, Υποδιευθυντής του Προξενικού Γραφείου της Ελλάδος στην Ρώμη.

Ο Γιάννης Παναγιωτόπουλος, εμπνευστής του Συνεδρίου, παρότι θα είναι υποψήφιος βουλευτής της ΝΔ στην Αρκαδία και το τελευταίο διάστημα δεν αφήνει λεπτό που να μην βρίσκεται με Αρκάδες, συνόδεψε τους φοιτητές του και εργάσθηκε για την πληρότητα του Συνεδρίου. Μάλιστα, ούτε μέχρι προσφάτως που υπηρετούσε ως Γενικός Γραμματέας Μέσων Ενημέρωσης, δεν διέκοψε τα μαθήματά του, αν και δεν αμειβόταν για αυτά.

Το Studium Historicorum είναι το κοινό Μεταπτυχιακό Σεμινάριο Γενικής Εκκλησιαστικής Ιστορίας του Τμήματος Θεολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και του Τμήματος Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας του Α.Π.Θ. Ξεκίνησε ως πρωτοβουλία μετά από αίτημα των φοιτητών του Γιάννη Παναγιωτόπουλου, και ολοκληρώθηκε με την Α΄ Συνάντηση της Ανάφης, 27-30 Οκτωβρίου 2011, υπό την αιγίδα της Μονής Προφήτου Ηλιού Θήρας. Το επόμενο έτος συνδιοργανώθηκε η Β΄ Διεθνής Συνάντηση της Ανάφης με τον Καθηγητή Βασίλειο Κουκουσά, του Τμήματος Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας του Α.Π.Θ, 10-12 Ιουλίου 2012, εκ τότε όλες οι Συναντήσεις αποτελούν συνδιοργάνωση. Η Γ´ Διεθνής Συνάντηση πραγματοποιήθηκε 27-29 Αυγούστου 2013. Ακολούθησε 1-2 Δεκεμβρίου 2013 η Διεθνής Συνάντηση της Χάλκης, στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης με την υποστήριξη του Ι.ΝΕ.ΔΙ.ΒΙ.Μ. Επίσης, 21 με 24 Αυγούστου 2014 οργανώθηκε η Δ´ Διεθνή Συνάντηση της Ανάφης, πάντα σε συνεργασία με το Ι.ΝΕ.ΔΙ.ΒΙ.Μ.

Πηγή: ΑΜΕΝ

Ο ΙΤΑΛΙΑΣ ΓΕΝΝΑΔΙΟΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΟΥ ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΥ ΜΕ ΤΟΝ ΠΑΠΑ ΦΡΑΓΚΙΣΚΟ

ΘΕΟΣ ΕΥΛΟΓΕΙ ΚΑΙ ΔΟΞΑΖΕΙ ΤΟ ΣΕΠΤΟΝ ΚΕΝΤΡΟΝ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΑΓΑΠΗ ΤΟΥ 

ὑπό τοῦ Σεβ. Μητροπολίτου Ἰταλίας καί Μελίτης κ. Γενναδίου 

Πρυτανεύει καί κυριαρχεῖ ἡ Ἀγάπη τοῦ Θεοῦ κατά τήν Ἱστορικήν, ἀδελφικήν, εὐπρόσδεκτον καί εὐλογημένην ἀπό τόν Θεόν Συνάντησιν τῶν δύο Προκαθημένων Ἀνατολῆς καί Δύσεως, Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου Βαρθολομαίου καί Πάπα Ρώμης Φραγκίσκου. 

Ἡ θεϊκή ἀγάπη δίδει εἰς αὐτούς ἀνυπέρβλητην δύναμιν καί πνευματικήν ζωτικότητα ὥστε νά συνεργασθοῦν εἰλικρινά καί ἐποικοδομητικά καί εἰς τό μέλλον ἔτι περισσότερον καί ἐπιμελέστερον, διά τήν πλήρη ἑνότητα τῶν Χριστιανῶν καί ὁ πόνος νά γίνῃ ὄργανον ἀληθινῆς συμπνοίας εἰς τήν συμπόρευσιν πρός τήν «Θεϊκήν Διαθήκην»: «ἵνα πάντες ἕν ὦσιν». Ἡ θεϊκή αὐτή ἀγάπη τούς ἑνώνει, ἔτι περισσότερον καί τούς φωτίζει νά προχωρήσουν εἰς ἕνα ἐποικοδομητικόν Διάλογον μέ τό Ἰσλάμ: «Νά ἐργασθοῦμεν μαζί διά τήν εἰρήνην, τήν δικαιοσύνην καί τήν ἀξιοπρέπειαν κάθε ἀνθρώπου». Ὑπογραμμίζεται, ὅλως ἰδιαιτέρως, εἰς τήν «Κοινήν Δήλωσιν» ὁ Διάλογος μέ τό Ἰσλάμ, προσεύχονται καί προσδοκοῦν: «Οἱ Μουσουλμάνοι καί οἱ Χριστιανοί ἐκλήθησαν νά ἐργασθοῦν μαζί μέ ἀγάπην διά τήν δικαιοσύνην, τήν εἰρήνην, τά δικαιώματα κάθε ἀνθρώπου», διακηρύττουν. Μεγίστης σημασίας καί σπουδαιότητος ἔχουν διά τήν Εὐαγγελικήν αὐτήν πορείαν τῆς συμπορεύσεως πρός τήν «Θεϊκήν Διαθήκην» τοῦ Σωτήρος ἡμῶν Χριστοῦ «ἱνα πάντες ἑν ὦσιν» οἱ μυσταγωγικοί καί κατανυκτικοί λόγοι τῶν δύο Σεπτῶν Ἡγετῶν τῆς Χριστιανοσύνης, οἱ ὁποῖοι μέ τήν ἀπλούστατην αὐτῶν ζωήν καί τήν ταπεινήν αὐτῶν διακονίαν ἀποτελοῦν διά τόν ἄνθρωπον τῆς σήμερον μοναδικόν παράδειγμα ταπεινώσεως καί ὑπομονῆς, ἀγάπης καί ἀδελφοσύνης: «Ὅπως οἱ μάρτυρες εἶναι ὁ πλούσιος σπόρος διά τήν Χριστιανικήν ζωήν, οὕτω καί ὁ οἰκουμενισμός τοῦ πόνου βοηθεῖ τήν πορείαν πρός τήν ἑνότητα», «Ὅπως τό αἷμα τῶν μαρτύρων ἔγινε σπόρος δυνάμεως καί εὐφορίας διά τήν Ἐκκλησίαν, οὑτω καί ἡ συμμετοχή εἰς τούς καθημερινούς πόνους δύναται νά εἶναι ἕνα δυναμικόν ὄργανον τῆς ἑνότητος», ἀντικείμενον προσευχῆς καί ἀγάπης πορεία, ἀπό τόν Θεόν εὐλογημένη, καθόσον «τῷ δέ δυναμένῳ ὑπέρ πάντα ποιῆσαι ὑπερεκπερισσοῦ ὧν αἰτούμεθα ἤ νοοῦμεν κατά τήν δύναμιν τήν ἐνεργουμένην ἐν ἡμῖν». (Ἐφ. 3,20-21). 

Οἱ δύο, λοιπόν, ἀκούραστοι καί θεοτίμητοι Διάκονοι τῆς ἀγάπης καί τῆς εἰρήνης, πιστοί εἰς τό θέλημα τοῦ Θεοῦ, ἔφθασαν εἰς τό σημεῖον ἀφ’ ἑνός μέν νά σμικρύνουν τήν μεταξύ αὐτῶν, διά μέσου τῶν αἰώνων μακράν ἀπόστασιν, ἀφ’ ἑτέρου δέ ὡς ἀδελφοί ἐν Χριστῷ νά περιπατήσουν ἀπόφασιστικά εἰς τήν πρός τά πρόσσω, ἀλλά καί εἰς τό μέλλον ἀδελφικήν ἐπικοινωνίαν καί βαθυτέραν αὐτῶν γνωριμίαν. Σχίζουν τό «παλαιόν Χειρόγραφον» τῆς ἐχθρότητος καί τῆς πολεμικῆς καί μέ τό Πατερικόν αὐτῶν παράδειγμα καταδεικνύουν περιτράνως ὅτι οἱ Χριστιανοί δύνανται νά πορευθοῦν καί νά ἀπολαύσουν τούς πολυτίμους καρπούς τῆς Πρώτης Χιλιετίας καί οὕτω νά συμπορευθοῦν μέ τήν ἀγάπην καί τήν ἀλήθειαν εἰς τήν ἱερωτάτην πραγματοποίησιν τοῦ «Πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τά ἐθνη, βαπτίζοντες αὐτούς...», διά νά πιστεύσῃ ὁ κόσμος, ὁ ὁποῖος ἀνυπομόνως ἀναμένει νά ἰδῃ καί νά ἀκούσῃ. Κάθε ἐπικοινωνία καί συνάντησις εἰς τό ὄνομα τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ εἶναι «εὐλογία τοῦ Θεοῦ», καί ἑπομένως ἡ ἐμμονή μας εἰς τά παλαιά καί ἀρνητικά διεστῶτα, ὁπωσδήποτε, δέν εἶναι ἡ ἀκριβής καί βεβαία πυξίς, ἡ ὁποία θά καθοδηγήσῃ ἡμᾶς εἰς τήν ἀλήθειαν, εἰς τήν ἀγάπην πρός τόν πατέρα καί δημιουργόν ἡμῶν Θεόν, πρός τόν πλησίον ἡμῶν, ὁ ὁποῖος εἶναι «εἰκών τοῦ Θεοῦ». 

Καί εἰς τό σημεῖον τοῦτο προσθέτομεν τά κατωτέρω, λίαν σημαντικά: Οἱ δύο πλούσιοι εἰς τήν καρδίαν, Πάπας Ρώμης Φραγκίσκος καί Οἰκουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαῖος, περιπατοῦν ἐν ἀγάπῃ. Ἡ ἀγάπη περιλαμβάνει καί τήν Ἀλήθειαν, ὁ Θεός εἶναι ἀγάπη, ἡ ὁποία εἶναι φῶς, ἀλήθεια, ταπείνωσις, σωτηρία, αἰώνιος ζωή. Δέν εἶναι δυνατόν νά ὑπάρχῃ εἰς τόν πιστόν ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ καί νά μήν ὑπάρχη ἡ ἀλήθεια. Ἡ ἀλήθεια εἶναι τό περιεχόμενον καί τό ἀποτέλεσμα τῆς ἀγάπης. Σφάλλουν, νομίζω, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι κατηγοροῦν καί κρίνουν τούς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι δῆθεν ὁμιλοῦν μόνον διά τήν ἀγάπην, ἀποφεύγουν δέ νά ὁμιλήσουν διά τήν ἀλήθειαν. Τοῦτο, πολλάκις, γίνεται, διά τόν ἁπλούστατον λόγον ὅτι ἡ ἀγάπη εἶναι καί ἀλήθεια. Εἶναι Αὐτός ὁ Θεός, ὁ Ὁποῖος εἶναι Ἀγάπη, ἡ ὁποία ἔσωσε τήν ἀνθρωπότητα. 

Χάρις εἰς τά χαρισματικά αὐτά δῶρα, ὁ Πάπας καταδεικνύει τάς εἰλικρινείς διαθέσεις του: Πλησιάζει μέ τήν ἀνυπόκριτον καρδίαν του τόν Οἰκουμενικόν Πατριάρχην καί ζητεῖ ἀπό Αὐτόν τήν εὐλογίαν Του: «Santità εὐλόγησε ἐμέ καί τήν ἐκκλησίαν μου». Μετά τό φίλημα τῆς χειρός τοῦ Πατριάρχου εἰς τά Ἱεροσόλυμα ἔρχεται ὁ Πάπας τώρα, εἰς τήν Καθέδραν τοῦ Πατριάρχου, εἰς τήν Πόλιν τῆς Ὑπερμάχου Στρατηγοῦ, τῆς Παναγίας, νά ἀποκαλύψῃ μίαν νέαν ἐκκλησιαστικήν κατάστασιν: τόν βαθύτατον Αὐτοῦ σεβασμόν πρός τόν Πατριάρχην, τήν ἀναγνώρισιν τῆς Ἀποστολικῆς Αὐτοῦ Διαδοχῆς, ἀλλά καί τήν ἀναγνώρισιν τῆς Πατριαρχικῆς Αὐτοῦ ἀξίας. Τό «φίλημα» ἀπό τόν Πάπα τῆς σεπτῆς δεξιᾶς τοῦ Πατριάρχου, καθώς καί ἡ ἀδελφική παράκλησις τοῦ Πάπα ὅπως «εὐλογήσῃ Αὐτόν» ὁ Πατριάρχης, τό «φίλημα τῆς κεφαλῆς» τοῦ Πάπα ἀπό τόν Πατριάρχην, γεγονότα γενόμενα διά πρώτην φοράν, ἐκπλήσσουν καί συγκινοῦν, δίδουν ἐλπίδα καί ἐμπιστοσύνην εἰς τήν πορείαν τῆς συμπορεύσεως πρός τό θέλημα τοῦ Θεοῦ. 

Τό Φανάριον γίνεται καί πάλιν ἐνδοξότατον, εἰς τούς φοβερούς καιρούς τῆς κρίσεως καί τῆς σημερινῆς τραγωδίας τοῦ ἀνθρώπου. Ὁ λαός τοῦ Θεοῦ πλήρης ἐλπίδος, ἐνδυναμούμενος ἀπό τήν Ἄνωθεν ἐνίσχυσιν, συγκεκινημένος, προσβλέπει μέ θαυμασμόν πρός τήν Κορυφήν τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, τόν Προκαθήμενον τῆς Ἐκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως, ἀπολαμβάνει τήν τιμήν καί τήν δόξαν τοῦ Κέντρου τῆς Ὀρθοδοξίας, τῆς ὁποίας αἴτιος ἀληθινός εἶναι ὁ Πατριάρχης τοῦ Γένους, ὁ Οἰκουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαῖος, ὁ μέγας ρυθμιστής τῆς Πανορθοδόξου ἑνότητος, ὁ Πατριάρχης τῆς ἀγάπης, τῆς εἰρήνης καί τοῦ διαλόγου, ὁ ὁποῖος ἔκαμε τήν Καθέδραν Του Κέντρον Θεολογικοῦ Διαλόγου, Κέντρον Θεολογικῶν Συναντήσεων καί Ἐκκλησιαστικῶν ἐξελίξεων, Κέντρον Πολιτιστικῶν καί Διπλωματικῶν ἐπισκέψεων. 

Ὁ Πάπας καί ὁ Πατριάρχης δέν φοβοῦνται, συνδέονται μέ τόν σύνδεσμον τῆς ἀγάπης καί τῆς εἰρήνης, καί ἀγωνίζονται διά τήν δημιουργίαν «Γεφυρῶν», διά τό κρέμισμα τῶν τειχῶν καί τήν ἀπομάκρυνσιν τῆς ἐσωστρεφείας καί τοῦ αὐτισμοῦ, ἀλλά καί διά τήν προώθησιν τοῦ διαλόγου μέ τό Ἰσλάμ, «ἐπί τῇ βάσει ἀμοιβαίου σεβασμοῦ καί φιλίας»: «Μουσουλμάνοι καί Χριστιανοί καλοῦνται νά ἐργασθοῦν ἀπό κοινοῦ χάριν τῆς δικαιοσύνης, τῆς εἰρήνης καί τοῦ σεβασμοῦ τῆς ἀξιοπρεπείας καί τῶν δικαιωμάτων κάθε προσώπου, ἰδιαιτέρως εἰς τάς περιοχάς ἐκείνας, ὅπου ἄλλοτε ζοῦσαν ἐπί αἰῶνας μέ εἰρηνικήν συνύπαρξιν, καί ἤδη ὑφίστανται ἀπό κοινοῦ τήν τραγικότητα τῆς φρίκης τοῦ πολέμου ... ὡς Χριστιανοί Ἡγέται καλοῦμεν ὅλους τούς θρησκευτικούς ἡγέτας νά ἐπιδιώξουν καί ἐνισχύσουν τόν διαθρησκειακόν διάλογον καί νά καταβάλουν κάθε προσπάθειαν διά τήν οἰκοδόμησιν ἑνός πολιτισμοῦ εἰρήνης καί ἀλληλεγγύης μεταξύ τῶν ἀνθρώπων καί λαῶν. Ἐνθυμούμεθα, ἐπίσης, ὅλους τούς λαούς, οἱ ὁποίοι δοκιμάζονται ἀπό τά δεινά τοῦ πολέμου. Ἰδιαιτέρως προσευχόμεθα διά τήν εἰρήνην εἰς τήν Οὐκρανίαν, χώραν μέ ἀρχαίαν Χριστιανικήν παράδοσιν, καί ἀπευθύνομεν ἔκκλησιν πρός ὅλα τά ἐμπλεκόμενα μέρη νά ἀκολουθήσουν τήν ὁδόν τοῦ διαλόγου καί τοῦ σεβασμοῦ τοῦ Διεθνοῦς Δικαίου πρός τόν σκοπόν τοῦ τερματισμοῦ τῶν συγκρούσεων, ὁ ὁποῖος θά ἐπιτρέψῃ εἰς ὅλους τούς Οὐκρανούς νά ζήσουν μέ ἀρμονίαν». 

Εἶναι μεγίστης ἀξίας ἡ «Δήλωσις» τοῦ Πάπα Φραγκίσκου καί τοῦ Πατριάρχου Βαρθολομαίου, διά τήν εἰλικρινῆ της ὑπόστασιν, διά τήν καρδιακήν της ἀποφασιστικότητα, διά τάς σεβασμίους προθέσεις καί διαθέσεις της, ἡ δέ «μνήμη τῶν Ἀποστόλων, οἱ ὁποῖοι ἐκήρυξαν τήν καλήν ἀγγελίαν τοῦ Εὐαγγελίου εἰς τόν κόσμον διά τοῦ κηρύγματος καί τῆς μαρτυρίας τοῦ μαρτυρίου των, ἐνισχύει ἐντός ἡμῶν τήν ἐπιθυμίαν νά συνεχίσωμεν τήν κοινήν ἡμῶν πορείαν πρός τήν ὑπέρβασιν, ἐν ἀγάπῃ καί άληθείᾳ, τῶν ἐμποδίων, τά ὁποῖα μᾶς διαιροῦν». Καί διά τούς Δύο ἡ προσευχή ἀποτελεῖ μεγίστην δύναμιν, διό καί προσεύχονται καί ζητοῦν ἀπό τούς πιστούς νά ἐνώσουν τάς προσευχάς των μέ τάς ἰδικάς των «ἵνα πάντες ἕν ὦσιν, ἵνα ὁ κόσμος πιστεύσῃ» (Ἰωάν. 17,21). Οἱ καιροί, ἐπαλαμβάνουν, «ἀπαιτοῦν τήν ἀλληλεγγύην ὅλων τῶν ἀνθρώπων καλῆς θελήσεως», ἡ δέ «... τρομερή κατάστασις τῶν Χριστιανῶν ὅλων ὅσοι ὑποφέρουν εἰς τήν Μέσην Ἀνατολήν καλεῖ ὄχι μόνον εἰς συνεχῆ προσευχήν, ἀλλά καί εἰς τήν κατάλληλον ἀνταπόκρισιν ἐκ μέρους τῆς διεθνοῦς Κοινότητος». Ἀμφότεροι ἀναμιμνήσκονται τῆς ἱστορικῆς Συναντήσεως τοῦ Πατριάρχου Ἀθηναγόρου μετά τοῦ Πάπα Παύλου ΣΤ΄ καί ὁ Οἰκουμενικός Πατριάρχης δέν παραλείπει νά ὑπογραμμίσῃ ὅλως ἰδιαιτέρως ὅτι «πρό πεντήκοντα ἐτῶν συναντήσεως ἐκείνων ἐν τῇ Ἁγίᾳ Πόλει ὁ ροῦς τῆς ἱστορίας ἤλλαξε κατεύθυνσιν, αἱ παράλληλοι καί ἐνίοτε συγκρουόμεναι πορεῖαι τῶν Ἐκκλησιῶν ἡμῶν συνηντήθησαν εἰις τό κοινόν ὅραμα τῆς ἐπανευρέσεως τῆς ἀπολεσθείσης ἑνότητος αὐτῶν, ἡ ψυγεῖσα ἀγάπη ἀνεζωπυρώθη καί ἐχαλυβδώθη ἡ θέλησις ἡμῶν ὅπως πράξωμεν πᾶν τό καθ’ ἡμᾶς ἵνα ἐκ νέου ἀνατείλῃ ἡ ἐν τῇ αὐτῇ πίστει καί τῷ κοινῷ ποτηρίῳ κοινωνία ἡμῶν». Ἀπό τότε «ἤνοιξε ἡ ὁδός πρός Ἐμμαούς, ὁδός πιθανῶς μακρά καί ἐνίοτε δύσβατος, πλήν ἀνεπίστροφος, ἀοράτως τοῦ Κυρίου συμπορευομένου μεθ’ ἡμῶν, ἄχρις οὖ Οὗτος ἀποκαλυφθῇ ἡμῖν «ἐν τῇ κλάσει τοῦ ἄρτου» (Λουκ. 24,35). Καί συνεχίζει ἐξόχως ὁ Οἰκουμενικός Πατριάρχης εἰς τήν ὁμιλίαν Αὐτοῦ κατά τήν Πατριαρχικήν καί Συνοδικήν Θείαν Λειτουργίαν, (30.11.2014), νά λέγῃ ὅτι ἡ πίστις αὐτή, τήν ὁποίαν «διεφυλάξαμεν κοινήν ἐν τῇ ἀνατολῇ καί ἐν τῇ δύσει ἐπί μίαν Χιλιετίαν, καλούμεθα καί πάλιν νά θέσωμεν ὡς βάσιν τῆς ἑνότητος ἡμῶν, ὥστε «σύμψυχοι, τό ἕν φρονοῦντες», (Φιλ. 2,2-3), νά χωρίσωμεν μετά τοῦ Παύλου ἐπί τά πρόσσω, «τά μέν ὀπίσω ἐπιλανθανόμενοι, τοῖς δέ ἔμπροσθεν ἐπεκτεινόμενοι» (Φιλ. 3,14). Εἶναι ἐπιτακτική ἀνάγκη ὅπως «τείνωμεν ἀπό κοινοῦ τήν χεῖρα πρός τόν σύγχρονον ἄνθρωπον, τήν χεῖρα Τοῦ μόνου δυναμένου νά τόν σώσῃ διά τοῦ Σταυροῦ καί τῆς Ἀναστάσεως», διακηρύττει μέ ἀγάπην καί εἰρήνην ὁ Οἰκουμενικός Πατριάρχης.

Για περισσότερα στο: ΦΩΣ ΦΑΝΑΡΙΟΥ