Το πρόγραμμα για την ημερίδα με θέμα "Θεολογία και Περιβάλλον: προβληματισμοί και οικο-θεολογικές προτάσεις μέσα από τη χριστιανική κειμενική παράδοση"

Στις 29.1.2015, ημέρα Πέμπτη και ώρα 17:00, θα διεξαχθεί στο πλαίσιο του Σεμιναρίου Ορθοδόξου Ερμηνευτικής Παράδοσης, ημερίδα με θέμα «Θεολογία και Περιβάλλον: προβληματισμοί και οικο-θεολογικές προτάσεις μέσα από τη χριστιανική κειμενική παράδοση». Η ακαδημαϊκή συνάντηση θα λάβει χώρα στην αίθουσα συνεδριάσεων στον πρώτο όροφο της Θεολογικής Σχολής δίπλα στην Κοσμητεία.

Ενημέρωση για την ημερίδα με θέμα "Θεολογία και Περιβάλλον"

Μητροπολίτης Προύσης Ελπιδοφόρος, Mulier infirmior viro. Μερικές σκέψεις ἐπὶ τῆς διδασκαλίας τοῦ Ἀκινάτη περί τῆς γυναίκας ὡς δημιουργήματος τοῦ Θεοῦ

Μέρος της εισήγησης του Μητροπολίτη Προύσης Ελπιδιφόρου Λαμπρυνιάδη, Αν. Καθηγητή του Τμήματος Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας του ΑΠΘ στο διεθνές συνέδριο με θέμα: «Διακόνισσες, Χειροτονία των Γυναικών και Ορθόδοξη Θεολογία»

Ἀρχὴ καὶ πηγὴ τῆς σκέψεως τοῦ Ἀκινάτη εἶναι ἡ πολιτιστική, φιλοσοφικὴ καὶ θρησκευτικὴ Παράδοση, τὴν ὁποία παραλαμβάνει, ἐπεξεργάζεται καὶ τῆς ὁποίας γίνεται ὑπέρμαχος καὶ ρωμαλέος ὑποστηρικτής. Σὲ ὅλα τὰ κείμενα τοῦ Ἀκινάτη εἶναι ἐμφανὴς ἡ ἐπιρροὴ τοῦ Ἀριστοτέλη ἀλλὰ καὶ τῆς Ἁγίας Γραφῆς καὶ τῶν ἔργων τῶν Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας, ἰδιαιτέρως τοῦ Ἱεροῦ Αὐγουστίνου. Ὁ Ἀκινάτης δρᾶ καὶ θεολογεῖ μέσα σὲ αὐτὸ τὸ περιβᾶλλον καὶ δὲν μπορεῖ νὰ ὑπερβεῖ τὴν Regula Fidei ἀλλὰ καὶ τὴν Traditio. Γι” αὐτὸ καὶ οἱ θέσεις του δὲν εἶναι διόλου διαφορετικὲς ἀπὸ τὶς παλαιὲς ἀντιλήψεις περὶ τῆς φύσεως καὶ τῆς ὑποστάσεως τῆς γυναίκας.

Μεθοδολογικὰ θὰ ξεκινήσει ἀπὸ τὸν Ἀριστοτέλη, μὲ μία ἀναλογία ποὺ ἔχει ξεκάθαρες ὀντολογικὲς προθέσεις:

Ἔπειτα διακρίνουμε καὶ ἐντοπίζουμε ὀντολογικές, φυσικές, φυσιολογικὲς ἕως ἠθικὲς καὶ πνευματικὲς προεκτάσεις – φιλοσοφικὲς καὶ θεολογικές – ἀφορῶσες στὴν ἀντίληψη τῆς ὑπόστασης τῆς γυναίκας ἀλλὰ καὶ στὶς σχέσεις της μὲ ἐκείνης τοῦ ἀνδρός.

Ἀρχικὴ ἀναλογία: μεταξὺ ὀντολογίας καὶ μύθου.

Ὁ Ἀκινάτης σχολιάζοντας τὸν Ἀριστοτέλη μᾶς πληροφορεῖ ὅτι ἡ βασικὴ φύση τῶν κτιστῶν ὄντων ποὺ προϋφίσταται, δηλαδὴ ἡ πρώτη ὕλη[1], ὁμοιάζει πρὸς τὴν μητέρα καὶ, μαζὶ μὲ τὸεἶδος, -τὸν πατέρα, τὸ ἀνδρικό- ἀποτελοῦν τὴν αἰτία τῶν πραγμάτων ποὺ παράγονται μὲ φυσικὸ τρόπο: ὅπως ἡ μήτηρ λαμβάνει μέρος στὴν φυσικὴ παραγωγή «λαμβάνουσα», «δεχόμενη» τὴν γεννητικὴ ἐνεργὸ δύναμη τοῦ ἄρρενος μὲ παθητικὸ τρόπο, τὸ ἴδιο συμβαίνει καὶ μὲ τὴν ὕλη[2].

Ὅπως εἶναι εὔλογο, εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς συναντοῦμε τὸν Ἀριστοτέλη ὡς πηγὴ τῆς σκέψης τοῦ Ἀκινάτη. Στὸ κείμενο τῆς Φυσικῆς του[3] συγκρίνει τὴν πρώτη ὕλη[4] μὲ τὴν μητέρα, λόγῳ τοῦ δεκτικοῦ καὶ παθητικοῦ ρόλου ποὺ διαδραματίζει στὴν παραγωγὴ ὑλικῶν ὄντων μαζὶ μὲ τὸ εἶδος.

Σημειωτέον, ὅτι ἡ ὁμοιότητα καὶ ἡ ἀναλογία αὐτὴ μεταξὺ τῶν ἐννοιῶν ὕλη καὶ μήτηρπαρατηρεῖται ἤδη στὶς ἀπαρχὲς τοῦ ἑλληνορωμαϊκοῦ πολιτισμοῦ. Γι” αὐτό, δὲν εἶναι διόλου παράξενο νὰ κρύβεται στὴν λέξη ὕλη -materia- ἡ λέξη μήτηρ –mater. Μήτηρ καὶ ὕλη, ἀπὸ ἀρχαιοτάτους χρόνους, συνδέονται μὲ τὴν παραγωγὴ τῶν φυσικῶν πραγμάτων καί, κατὰ συνέπεια, μὲ τὴν ἔννοια φύση -natura. Πρὸς τὴν ἔννοια natura (nascor, natus, natura, -γεννῶ, γέννημα, ποιότης πᾶν τοῦ γεννομένου), σχετίζεται ὅ,τι γεννᾶται καὶ παράγεται κατὰ φυσικὸ τρόπο. Αὐτὴ τὴν ἀρχαία παράδοση τὴν προσλαμβάνει καὶ τὴν συστηματοποιεῖ ὁ Ἀριστοτέλης, ὅταν ἰσχυρίζεται ὅτι κατὰ τὴν παραγωγὴ τῶν φυσικῶν πραγμάτων ἢ ὄντων, ἡὕλη εἶναι καὶ μήτηρ. Σὲ αὐτὴ τὴ γραμμὴ ὁ Θωμᾶς ὁ Ἀκινάτης πρὸς ἀποφυγὴν πάσης ἀμφιβολίας καθιστᾶ σαφὲς ὅτι πρόκειται γιὰ αἰτία παραγωγῆς ὡς δοχεῖον: est causa generationis in recipiendo[5].

Γιὰ νὰ διευκρινιστεῖ ὀρθὰ ἡ προτεινομένη ἀναλογία, θὰ πρέπει νὰ τονιστεῖ ὅτι σύμφωνα μὲ τὴν ἀριστοτελικὴ ἀντίληψη, ἡ πρώτη ὕλη μαζὶ μὲ τὸ εἶδος εἶναι ἡ πρώτη ἢ φυσικὴ οὐσία τῶν κτιστῶν ὄντων. Οὐσιαστικά, ἡ πρώτη ὕλη μπορεῖ νὰ ἑρμηνευτεῖ ὡς ἕνα μὴ-ὂν ποὺ «δύναται» νὰ εἶναι, ἐφόσον λαμβάνει ἢ δέχεται τὸ εἶδος (γίνεται δοχεῖον). Ἡ πρώτη ὕληεἶναι ἕνα τόσο ἀτελὲς ὂν –ὡς δυνάμει καὶ ὄχι ὡς ἐνεργείᾳ ὄν-, μὲ μία τόσο ἀνεπαρκῆ ὀντολογικὴ σύσταση, ποὺ δὲν μπορεῖ νὰ ὑπάρξει ἀνεξάρτητη ἀπὸ τὸ εἶδος[6]. Τὸ εἶδος, ὡστόσο, εἶναι ἐκεῖνο τὸ στοιχεῖο διὰ τοῦ ὁποίου αὐτὴ ἡ ὕλη καθίσταται συγκεκριμένο ὂν ἐκ τοῦ δυνάμει εἰς τὸ ἐνεργείᾳ: δίδει, λοιπόν, στὴ φυσικὴ ὕλη – τὴ δευτέρα ὕλη – τὸ εἶναι καὶ τὸ εἶναί τι. Θὰ πρέπει νὰ προσθέσουμε ὅτι ἡ πρώτη ὕλη -materia prima- ἐφόσον δέχεται τὴ μορφὴ ἢ τὸ εἶδος, ἑρμηνεύεται ὡς ἡἐξατομικεύουσαἀρχὴ τῆς δευτέρας ὕλης. Διὰ τοῦ εἴδουςἡ ὕλη εἶναι καὶ εἶναι αὐτὸ ποὺ εἶναι. Διὰ τῆς ὕλης, ὅμως, εἶναι αὐτὸ τὸ συγκεκριμένο ὂν ἢοὐσία. Ἐφόσον, ὅπως ἤδη ἐλέχθη, ἡ ὕλη δίχως τοῦ εἴδους θεωρεῖται ἁπλῶς ἕνα μὴ ὂν ποὺ θὰ μποροῦσε νὰ εἶναι, ὁ Θωμᾶς Ἀκινάτης συμπεραίνει ὅτι: ἀφοῦ τὸ εἶδος εἶναι καλὸ καὶ ἐπιθυμητό, ἡ ὕλη, ποὺ εἶναι κάτι διάφορον τῆς στερήσεως καὶ τοῦ εἴδους, γεννήθηκε γιὰ νὰ ὀρέγεται καὶ νὰ ἐπιθυμεῖ φυσικὰ τὸ εἶδος[7].

A΄ Ἐπέκταση τῆς ἀναλογίας: ὀντολογική ἀτέλεια (τοῦ θήλεος σὲ σχέση μὲ τὸ ἄρσεν). Βιβλικὴ συμβολική.

Τὸ θῆλυ, κατὰ τὴν ἄποψη τοῦ Ἀκινάτη, εἶναί τι τὸ ἀνεπαρκὲςκαὶτυχαῖο[8]. Τὸ ζωτικὸ στοιχεῖο (δηλ. κάθε τι τὸ ζῶν) σὲ ὅλες τὶς ἐκφάνσεις του εἶναι πλήρως παρὸν στὸν ἄνδρα, στὸ ἄρσεν. Τὸ ἄρσεν, μὲ τὴν ἐνεργὸ ἰσχύ του, προσπαθεῖ φυσιολογικὰ νὰ γεννήσει ἕνα ἄλλο ἄρσεν, παρόμοιο κατὰ πάντα πρὸς τὴν αὐτοτέλειά του.

Ἡ γυναίκα, ὅλως ἀντιθέτως, εἶναι ὂν ἀτελές, δὲν εἶναι ἐπιθυμητό, καὶ γεννιέται ὡς θῆλυ, λόγῳ τῆς ἀδυναμίας τῆς ἐνεργοῦ δυνάμεως τοῦ ἀνδρός, ἢ κάποιας ἀδιαθεσίας τῆς ὕλης ἢ κάποιας ἐξωτερικῆς μεταβολῆς, «ὅπως οἱ νότιοι ἄνεμοι ποὺ εἶναι ὑγροί», διευκρινίζει ὁ Ἀκινάτης[9].

Βιβλικὰ -καὶθεολογικά-, ἡ ἀτέλεια καὶ ἡ ὀντολογικὴ ἐξάρτηση τοῦ θήλεος σὲ σχέση μὲ τὸ ἄρσεν καὶ τοῦ γυναικείου φύλου ἔναντι τοῦ ἀνδρικοῦ, κατοχυρώνεται πλήρως, πάντοτε κατὰ τὸν Θωμᾶ Ἀκινάτη, ἐννοεῖται.

Λóγῳ τῆς ὀντολογικῆς της ἀτέλειας, ἡ γυναίκα ἔπρεπε νὰ γεννηθεῖ ἀπὸ τὸ πλευρὸ τοῦ ἀνδρός, γιὰ νὰ φανεῖ ξεκάθαρα ἡ ὀντολογική της ἐξάρτηση ἀπὸ ἐκεῖνον καὶ ἡ ἐξέχουσα ὑπεροχή του ἔναντι αὐτῆς. Καί, προσθέτει ὁἈκινάτης, ὅπως ὁ Θεὸς εἶναι ἡ ἀρχὴ τοῦ σύμπαντος, οὕτω τὸ ἄρσεν-ἀνὴρ εἶναι ἡ ἀρχὴ τοῦ ἀνθρωπίνου γένους[10].

B΄ Ἐπέκταση τῆς ἀναλογίας: ἡ ἀναπαραγωγή (τοῦ θήλεος καὶ τοῦ ἄρρενος)

Συμφώνως πρὸς τὴν παραπάνω ὀντολογικὴ διευκρίνιση καὶ ἀναλογία, ἡ γυνή-μήτηρ, κατὰ τὸν μεγάλο Σχολαστικό, ἑνώνεται μὲ τὸ ἀρσενικὸ στοιχεῖο γιὰ νὰ ἀναπαράγεται καὶ νὰ παράγουν μαζὶ μία νέα οὐσία ἕνα νέο ἀνθρώπινο ὄν.

Ἡ μήτηρ, τότε, διαδραματίζει τὸ ρόλο τῆς ὕλης. Παρέχει, δηλαδή, ὑλικό ἢ δυναμικὸ στοιχεῖο, ἐνῷ τὸ ἄρρεν, ὡς εἶδος, παρέχει τὸ εἰδοποιοῦν στοιχεῖο. Γεννᾶ, δηλαδή, τὸν ἄνθρωπο καί, μαζὶ μὲ τὸ ὑλικὸ θηλυκὸ στοιχεῖο παράγει μία νέα οὐσία ἢ ἕνα νέο ἀνθρώπινο ὄν[11].

Ἡ γυνή-μήτηρ, ὅπως καὶ ἡ ὕλη, ὀντολογικὰ εἶναί τι τὸ ἀτελές, κάτι ποὺ γεννήθηκε νὰ ἐπιθυμεῖ φυσικὰ τὸ ἄρρεν, τὸ ὁποῖο συνιστᾶ γι᾽ αὐτὴν τὸ εἶδος καὶ προσδίδει στὴν ὕπαρξή της τὴν πληρότητα.

Γ΄ Ἐπέκταση τῆς ἀναλογίας: ἡ ροπή (τοῦ θήλεος πρὸς τὸ ἄρρεν)

Ὁ Σταγειρήτης ὁλοκληρώνει τὴν ἀναλογία ὕλη-μήτηρ, ἰσχυριζόμενος ὅτι ἡ ὕλη ἐπιθυμεῖ τὸεἶδος ὅπως τὸ θῆλυ ἕλκεται[12] ἀπὸ τὸ ἄρρεν καὶ ὅπως τὸ ἄμορφο ἢ τὸ ἄσχημο ἕλκεται ἀπὸ τὸ ὄμορφο καὶ τὸ εὔσχημο. Ὁ Θωμᾶς ὁ Ἀκινάτης θὰ τροποποιήσει τὸ κείμενο καὶ τὴν σκέψη τοῦ Φιλοσόφου, προσθέτοντας ὅτι ἐὰν τὸ θῆλυ ἐπιθυμεῖ τὸ ἄρρεν καὶ ἐὰν τὸ ἄσεμνο ἐπιθυμεῖ τὸ καλὸ καὶ ἀγαθό, αὐτὸ δὲν σημαίνει ὅτι τὸ κακὸ κατὰ κανόνα τείνει πρὸς τὸ καλὸ ὡς τὸ ἀντίθετό του, ἀλλὰ μόνο ὡς ἀτύχημα -secundum accidens: ἔτσι, ἐκεῖνο τὸ ὂν ποὺἔτυχε νὰ εἶναι κακό, τείνει πρὸς τὸ καλό. Ὁμοίως, τὸ ἀπόλυτο θῆλυ δὲν ἐπιθυμεῖ ἢ ἕλκεται φυσικὰ ἀπὸ τὸ ἀντίθετό του, τὸ ἄρρεν, ἀλλὰ τὸ συγκεκριμένο ὂν ποὺ τυγχάνει νὰ εἶναι θῆλυτείνει πρὸς τὴν ἀντίθετη κατάστασή του, δηλαδὴ τείνει νὰ γίνει ἄρρεν[13].

Ἐὰν τὸ θῆλυ, ὡς ἡ πρώτη ὕλη, παραμένει ταυτισμένο μὲ τὸ ὀντολογικὰ ἀτελές, τὸ ἄμορφο καὶ τὸ ἀπρεπές, τότε τὸ ἄρρεν, προσωποποιημένο ὡς εἶδος, παραμένει ταυτισμένο μὲ τὸ ἐν ἐνεργείᾳ εἶναι, μὲ τὴν πληρότητα τῆς ὕπαρξης, μὲ τὸ καλὸ καὶ ἐπιθυμητό. Ὁ Σχολαστικὸς προχωρᾶ ἀκόμη περισσότερο, τονίζοντας ὅτι τὸ εἶδος ἔχει θεϊκό χαρακτῆρα. Θεῖο χαρακτῆρα ἐπειδή τὸ οὐσιαστικὸ εἶδος, τὸ ὁποῖο εἶναι ἡ μοναδικὴ αἰτία ὅλων τῶν ἐν ἐνεργείᾳ ὄντων, συμμετέχει στὴν ὁμοιότητα τοῦ Θείου Ὄντως Ὄντος , τὸ ὁποῖο εἶναι actus purus. Τὸ εἶδος εἶναι ἐπίσης θεῖο καὶ βέλτιστο, ἐφόσον εἶναι ἡ τελείωση τῆς δυναμικότητας ποὺ ἐνυπάρχει στὴν πρώτη ὕλη. Ὡς ἐκ τούτου, εἶναι ἐπίσης ἐπιθυμητό, ἐπειδὴ τὸ πᾶν ἐπιθυμεῖ τὴν τελείωσή του[14].

Δ΄ Ἐπέκταση τῆς ἀναλογίας: ἡ ὑποταγή (τοῦ θήλεος στὸ ἄρρεν)

Ἡ γυνή-μήτηρ αἰσθάνεται τὴν ἀνάγκη καὶ ἐπιθυμία νὰ ἑνωθεῖ μὲ τὸ ἄρρεν, ἀναζητῶντας νὰ καλυφθεῖ ἡ ὀντολογική της ἔλλειψη μὲ τὴν πληρότητα τοῦ εἶναι τοῦ ἄρρενος-ἀνδρός. Χωρὶς τὸ εἶδος της, δηλαδὴ χωρὶς τὸν ἄνδρα, ἡ γυνή, σύμφωνα μὲ τὴν ἀναλογία μὲ τὴν πρώτη ὕλη, παραμένει ἀνύπανδρος, στὰ ὅρια τῆς ἀνεπαρκείας καὶ ἀτελείας τῆς ὀντικῆς της καταστάσεως. Γι᾽ αὐτὸ πρέπει νὰ ἑνωθεῖ μὲ τὸν ἄνδρα στὴν κοινωνία τοῦ γάμου. Σὲ αὐτὴ τὴν κοινωνικὴ ἕνωση, ὡστόσο, δεδομένης τῆς μεγαλύτερης ἀξίας τοῦ ἀνδρός, ἡ γυνὴ πρέπει νὰ ὑποτάσσεται στὸν ἄνδρα, δεδομένου ὅτι αὐτὴ δημιουργήθηκε ἀπὸ τὸ πλευρὸ τοῦ ἄνδρα, λεπτομέρεια, ἡ ὁποία, γιὰ τὸν Ἀκινάτη, εἶναι ὑψίστης σημασίας ἀπὸ θεολογικῆς ἀπόψεως: “ὅτι ἐκ τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς ἐλήφθη αὕτη΄.

Σύμφωνα μὲ τὴν ἑρμηνεία καὶ τὸν συμβολισμὸ ποὺ ὁ Ἀκινάτης δίδει στὴ βιβλικὴ μαρτυρία, ἡ γυνὴ δὲν πρέπει νὰ προσπαθεῖ νὰ κυριαρχήσει ἐπὶ τοῦ ἀνδρός, δεδομένου ὅτι δὲν ἐπλάσθη ἀπὸ τὴν κεφαλή, ἀλλ᾽ ἐκ τῆς πλευρᾶς του. Οὔτε ὁ ἄνδρας πρέπει νὰ τὴν ὑποτιμήσει ἢ νὰ τὴν ἀντιμετωπίζει ὡς δούλη, σὰν νὰ εἶχεδημιουργηθεῖ μονάχα γιὰ νὰ τὸν ὑπηρετεῖ, διότι σὲ αὐτὴ τὴν περίπτωση, λέει ὁ Σχολαστικός, θὰ εἶχε δημιουργηθεῖ ἀπὸ τὰ πόδιατου[15].

Ὁ Ἀκινάτης διακρίνει σὲ αὐτὴ τὴ σχέση ὑποταγῆς τῶν γυναικῶν μία ὀρθὴ καὶ μία ἐσφαλμένη. Στὴν ἐσφαλμένη ἔκδοση, ποὺ ἰσχύει μετὰ τὴν πτώση, ὁ ἰσχυρότερος χρησιμοποιεῖ τὸν ἀσθενέστερο, δηλ. τὴν γυναίκα, γιὰ τὸ συμφέρον του. Αὐτὸ θεωρεῖται ἁμαρτία. Ὡστόσο, στὴν ἄλλη ἔκδοση τῆς ὑποταγῆς, τὴν ὀρθή, ποὺ ἔχει ὀντολογικὸ ὑπόβαθρο, ὁ προεστώς – ὁ ἀνήρ – χρησιμοποιεῖ τοὺς ὑφισταμένους του – τὶς γυναῖκες – μὲ ἀπώτερο σκοπὸ τὸ καλὸ καὶ τὴν εὐημερία τους. Αὐτὸ τὸ εἶδος ὑποταγῆς ὁ Ἀκινάτης τὸ ὀνομάζει πολιτικὸ ἢ ἀστικό. Εἶναι μία φυσικὴ ὑποταγὴ καὶ ἀπαιτεῖ νὰ κυβερνοῦν οἱ σοφώτεροι. Κατὰ τὸν Ἀκινάτη, αὐτὴ ἡ φυσικὴ ὑποταγὴ γίνεται πάντα καὶ παντοῦ, ἀκόμη καὶ στὸν παράδεισο, πρὶν ἀπὸ τὴν πτώση, διότι ἂν δὲν ὑφίστατο, θὰ ἔλειπε ἀπὸ τὴν ἀνθρώπινη κοινωνία ἡ εὐταξία. Ἡ γυναῖκα, λοιπόν, σύμφωνα μὲ τὴν ἀστικὴ ἢ οἰκονομικὴὑποταγή, πρέπει νὰ ἐξαρτᾶται καὶ νὰ κυβερνᾶται ἀπὸ τὸν ἄνδρα, ἐπειδὴ ἀπὸ τὴ φύση του ὁ ἄνδρας ἔχει περισσότερη σύνεση καὶ διάκριση στὴ λειτουργία τῆς λογικῆς[16].

Αὐτὴ ἡ κοινότητα ποὺ ἀποτελεῖται ἀπὸ τὸν ἄνδρα καὶ τὴ γυναίκα ἔχει διάφορους στόχους ποὺ πρέπει νὰ πληροῦνται ὑπὸ τὴν ἡγεσία καὶ τὴν κυβέρνηση τοῦ ἄνδρα, ὡς κεφαλῆς τῆς γυναίκας. Σὲ αὐτὸ τὸ πλαίσιο, δὲν ἀπαριθμεῖται μόνο ἡ ἀνάγκη ἀναπαραγωγῆς γιὰ τὴ διατήρηση τοῦ γένους, ἀλλὰ καὶ ἡ ὀργάνωση τῆς οἰκογενειακῆς ζωῆς, ὅπου ὁ ἀνδρικὸς ρόλος εἶναι διαφορετικὸς ἀπὸ ἐκεῖνον τῆς γυναίκας, καὶ ἡ ἀγάπη τοῦ ἄνδρα πρὸς τὴν γυναῖκα σὲ μία σταθερὴ σχέση γάμου [17].

Ἡ γυναῖκα γεννήθηκε ἀκριβῶς γιὰ νὰ βοηθήσει τὸν ἄνθρωπο στὴν παραγωγὴ παιδιῶν καὶ ἀκόμα καὶ σὲ αὐτὴ τὴ λειτουργία, λόγῳ τῆς φύσης της, τὸ θῆλυ δὲν δύναται νὰ διαδραματίσει ἐνεργὸ ρόλο, ἀλλὰ μόνο παθητικό[18]. Ἡ γυναῖκα, κατ᾽ ἀναλογία μὲ τὴν πρώτη ὕλη ποὺ εἶναι ἀρχὴ ἐξατομίκευσης, θὰ παραμείνει στὸν οἰκεῖο περιορισμένο καὶ ἰδιαίτερο τομέα. Ὡστόσο, ἀκόμη καὶ στὴ σαρκικὴ ἀναπαραγωγή, τόσο οἱ ἄνδρες ὅσο καὶ οἱ γυναῖκες πρέπει νὰ ἐνεργήσουν σύμφωνα μὲ τὴ δική τους γεννητικὴ ἱκανότητα: ἔτσι, ἡ γυναῖκα ἑτοιμάζει τὴν ὕλη – παθητικά –, ἐνῷ ἡ ἐνεργὸς δύναμη τοῦ ἄνδρα πληροῖ τὴν ὕλημὲ ἕνα συγκεκριμένο εἶναι, δηλαδὴ μὲ τὸ νὰ εἶναι ἄνθρωπος[19]. Ἡ ὑλική αἰτία αὐτῆς τῆς λειτουργίας εἶναι τὸ αἷμα τῆς γυναικείας περιόδου πού, στὴ συνέχεια, μετασχηματίζεται μὲ μία διαδικασία συνεχοῦς τελειότητας μὲ τὴ δράση διαδοχικῶν ζωτικῶν καὶ φυσικῶν μορφῶν ποὺ δέχεται ἀπὸ τὴν ἐνεργὸ δύναμη τοῦ ἀνδρικοῦ σπέρματος καί, μέχρι πού, μὲ τὴ βοήθεια ἑνὸς οὐρανίου σώματος, εἶναι ἕτοιμο νὰ δεχτεῖ τὴν τελευταία καὶ ὑψηλότερη εἰδικὴ μορφή, δηλαδή, τὴν νοητική, ποὺ τὴν καθιστᾶ ἄνθρωπο[20]. Σὲ αὐτὸ τὸ πλαίσιο, εἶναι πλέον προφανὲς τὸ γεγονὸς ὅτι μόνο ὁ ἄνδρας γεννᾶ ἕνα νέο πλάσμα. Συνεπῶς, ὁ ἄνδρας, κατὰ τὸν Ἀκινάτη, τυγχάνει αἰτία μορφικὴ καὶ τελική. Ἡ γυναῖκα βοηθᾶ στὴν παραγωγή, ἀλλὰ μόνο ὡς παθητικὴ δύναμη ἢ αἰτία ὑλική[21].

Ε΄ Ἐπέκταση τῆς ἀναλογίας: ἡ ὑπεροχή (τῆς ἀνδρικῆς ἐνεργείας καὶ ἀποστολῆς ἔναντι τῆς γυναικείας)

Ὁ ἄνδρας, ἐκτὸς τοῦ ὅτι δρᾷ ὡς ἐνεργὸς δύναμη κατὰ τὴ διαδικασία τῆς παραγωγῆς, ἔχει ἄλλο σκοπὸ στὴ ζωή, πιὸ σημαντικό, μία ἀνώτερη λειτουργία: νὰ κατανοεῖ,δηλαδή, καὶ νὰγνωρίζει τὸ σύμπαν – τὸ καθολικό – καὶ νὰ παράγει ἐπιστήμη[22].

Ὅπως ἤδη σημειώθηκε, ὁ ἄνδρας, ταυτισμένος ἀπὸ τὸν Ἀκινάτη μὲ τὸ εἶδος, δίνει στὴν ὕλητὸ συγκεκριμένο εἶναι. Τὸ ἄρσεν, λοιπόν, εἶναι τὸ στοιχεῖο ποὺ «ἐγκοσμιοποιεῖ» τὴν ὕλη καὶ τὴν καθορίζει» νὰ ἀνήκει σὲ ἕνα συγκεκριμένο εἶδοςἐφόσον γίνεται ἡ μετάβαση ἁπὸ τὸδυνάμει στὸ ἐνεργείᾳ. Οὕτως, ἐὰν τὸ περιβᾶλλον τῆς γυναίκας ὁριοθετεῖται στὸν τομέα τοῦ ἀτομικοῦ, τοῦ ἰδιωτικοῦ, τοῦ οἰκιακοῦ, ἐκεῖνο τοῦ ἀνδρός – ὅπως τὸ εἶδος – περιλαμβάνει τὸ καθολικό.

Τὸ ἀρσενικό-ἀνδρικό, λοιπόν, θὰ πρέπει νὰ ἀσχολεῖται μὲ τὴν παραγωγὴ τῆς γνώσης καὶ τὴν πολιτικὴ δράση στὸ περιβᾶλλον τῆς πόλης. Τοιουτοτρόπως, ὁ Ἀκινάτης δέχεται καὶ κληρονομεῖ τὸ πρότυπο τῆς κοινωνικο-πολιτικῆς διάστασης τῶν γυναικῶν ποὺ κυριαρχοῦσε στὴν ἑλληνορωμαϊκὴ ἀρχαιότητα. Τὸ πρότυπο αὐτὸ ὑλοποιεῖται γιὰ τὴν γυναίκα πρῶτα μέσῳ τοῦ πατέρα καί, ἀργότερα, μέσῳ τοῦ συζύγου καὶ τῶν υἱῶν (ἀρσενικῶν).

Στ΄ Ἐπέκταση τῆς ἀναλογίας: ἀδυναμία ἤθους (τοῦ θήλεος-γυναίκας)

Κατὰ τὸν Ἀκινάτη, ἡ ὀλιγότερη φυσιολογικὴ καὶ λογικὴ ἱκανότητα τῶν γυναικῶν συνδέεται ἄμεσα καὶ ἀναλογικὰ μὲ μία μεγαλύτερη ἠθικὴ ἀδυναμία κατὰ τὴν ἐκπλήρωση τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ. Γι ᾽αὐτό, ὅταν ὁ Διάβολος, στὸν Παράδεισο τῆς τρυφῆς, ὑπέβαλε σὲ πειρασμὸ τὸν Ἀδάμ, τὸ ἔκανε μέσῳ τῆς Εὔας. Ἡ ἠθική της ἀδυναμία τὴν κατέστησε εὐκολότερο θῦμα τῆς διαβολικῆς ἀποπλάνησης. Διὰ τῆς στενῆς σχέσης της μὲ τὸν ἄνδρα καὶ τῆς ἄμεσης διαμεσολάβησης τῆς γυναίκας, ὁ Διάβολος κατόρθωσε νὰ δελεάσει καὶ τὸν ἄνδρα[23]. Σὲ αὐτὸ τὸ πλαίσιο, ἡ γυναίκα εἶχε τὰ φυσικὰ χαρακτηριστικὰ γιὰ νὰ χρησιμοποιεῖται ὡς μέσο ἀποπλάνησης καὶ κατάκτησης. Ποιὰ ἦταν αὐτὰ τὰ χαρακτηριστικά; Ἁπλό: δὲν κατεῖχε τὴν ἴδια λογικὴ δύναμη τοῦ διαβόλου – ἀλλ᾽ οὔτε τοῦ ἄνδρα –, καὶ διὰ τοῦτο ἦταν τὸ ἰδανικὸ μέσο γιὰ νὰ ἀποπλανήσει τὸν Ἀδάμ. Ἡ γυναῖκα παρουσιάζεται στὴν ἑρμηνεία τοῦ βιβλικοῦ κειμένου τῆς Γενέσεως ποὺ πραγματοποιεῖ ὁ Ἀκινάτης, ὡς δελεαστικὸ μέσο, ὄργανο ἀποπλάνησης τοῦ Ἀδάμ.

Σὲ ἄλλη συνάφεια, ὁ Ἀκινάτης μᾶς πληροφορεῖ ὅτι μεταξὺ τῶν ἐπιβλαβῶν πτυχῶν ποὺ ἐνδέχεται νὰ ἔχει ἡ γνώση διαμέσου τῶν αἰσθήσεων, βρίσκεται τὸ βλέμμα ἐπιθυμίας (τοῦ ἀνδρὸς πρὸς τὴν γυναῖκα) ποὺ ὁδηγεῖ στὴ λαγνεία[24]. Ἀκόμα καὶ τὸ σῶμα τῆς γυναίκας ἔχει ἕναν εἰδικὸ δελεαστικὸ χαρακτῆρα[25]. Ὡς ἐκ τούτου, εἶναι ἀπαραίτητο ὁ σώφρων ἄνδρας νὰ ἀποφύγει νὰ τὸ κοιτάζει μὲ προσοχὴ καὶ πάθος, ὥστε νὰ μὴ πέσει σὲ πειρασμὸ μὲ τὴν σκέψη καὶ τὴν ἐπιθυμία.

Τόσο ἡ γυναῖκα ὅσο καὶ οἱ νεαροί, μᾶς πληροφορεῖ ὁ «Ἀγγελικὸς Διδάσκαλος» (Doctor Angelicus, ὅπως τὸν ἀποκαλεῖ ἡ Ρωμαιοκαθολικὴ Ἐκκλησία) σὲ ἄλλο κείμενο[26], ἔχουν μία μεγαλύτερη τάση πρὸς τὴν ἐπιθυμία καὶ τὴν ἠδονή. Ἡ τάση αὐτὴ στοὺς νεαροὺς ἐξηγεῖται λόγῳ τῆς θερμότητος τῆς ἡλικίας, ἐνῷ στὴ γυναῖκα λόγῳ τῆς ἠθικῆς ἀδυναμίας νὰ ἀντισταθεῖ στὴν ἁμαρτία. Ἡ ἠθικὴ ἀδυναμία ποὺ παρουσιάζεται στὶς γυναῖκες καὶ στὰ νέα παιδιά, ἐκφράζεται στὴν ἀδυναμία ἀντιμετώπισης καὶ ἀντίστασης τῆς φυσικῆς τάσης πρὸς τὴν ἠδονὴ καὶ ἁμαρτία, καί, ὡς ἐκ τούτου, θὰ πρέπει νὰ ἐλέγχονται καὶ νὰ διορθώνονται διὰ τῆς ἀρετῆς.

Διαβάστε το πλήρες κείμενο του Μητροπολίτη Προύσης σε μορφή pdf εδώ.

Πηγή: ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ

Η αφήγηση της συνάντησης του Ιησού με τον Ζακχαίο: Λκ 19,1-10 / Lk 19:1-10

της Αικατερίνης Τσαλαμπούνη

Το αυριανό ευαγγελικό ανάγνωσμα είναι η γνωστή αφήγηση της συνάντησης του Ιησού με τον αρχιτελώνη Ζακχαίο. Ανήκει στο λεγόμενο ιδιαίτερο υλικό του Λουκά και διακόπτει τη ροή της αφήγησης σχετικά με την πορεία του Ιησού προς τα Ιεροσόλυμα, την οποία ο ευαγγελιστής δανείζεται από τον Μάρκο.

Στην ιστορία της ερμηνείας η περικοπή ερμηνεύεται παραδοσιακά ως η έκφραση της χάριτος και της σωτηρίας που παρέχει ο Θεός απλόχερα σε όλους τους ανθρώπους. Μία μικρή μερίδα, ωστόσο, θεωρεί ότι η βαρύτητα εδώ βρίσκεται στο ίδιο το πρόσωπο του Ζακχαίου και στην αξιοποίηση από μέρους του της ευκαιρίας που του προσφέρεται με την άφιξη του Ιησού. Αφήνοντας κατά μέρος την δογματική συζήτηση που κρύβεται πίσω από τον σχολαστικό τονισμό της μίας ή της άλλης ερμηνευτικής θέσης (σωτηρία διά της χάριτος - σωτηρίας μέσω των έργων) στη συνέχεια θα δώσουμε μερικά στοιχεία από την ενδοκειμενική ανάγνωση του κειμένου, οι οποίες αναδεικνύουν ιδιαίτερες θεολογικές της συγκεκριμένης περικοπής. Με τον όρο ενδοκειμενικότητα εδώ εννοούμε τη συγχρονική ανάγνωση του κειμένου κατά την οποία αναζητούμε τους πιθανούς δεσμούς (φραστικούς και ιδεολογικούς) μεταξύ διαφορετικών σημείων του ίδιου κειμένου με σκοπό να κατανοήσουμε πώς τα επιμέρους αυτά τμήματα του κειμένου συγκροτούν το κείμενο / έργο στο σύνολό του καθώς και ποιο είναι το νόημα του καθενός από αυτά τα μέρη. 

Μία τέτοια ανάγνωση δεν ακυρώνει τη διαχρονική ανάλυση του κειμένου. Αντίθετα θα πρέπει να θεωρηθούν ως αλληλοσυμπληρούμενες. Για παράδειγμα, η παρατήρηση ότι εδώ συνδυάζονται πιθανόν δύο διαφορετικές ιστορίες, αυτή του Ζακχαίου (στ. 2-6. 8) κι εκείνη της αντιπαράθεσης του Ιησού με όσους τον κατηγορούσαν για τη συναναστροφή του με τους τελώνες κι άλλους αμαρτωλούς (στ. 7.9-10), συμπληρώνει τα όσα προκύπτουν από τη συγχρονική ανάγνωση της περικοπής σχετικά με το κέντρο βάρους και το νόημά της. 

Οι εξής ενδοκειμενικές συνδέσεις φαίνονται σημαντικές:

- η ιστορία του Ζακχαίου συνδέεται άμεσα τα όσα λέει ο Ιησούς στο Λκ 18, όπου και πάλι η συνάφεια είναι εκείνη της αντιπαράθεσης του Ιησού με όσους τον κατακρίνουν για τις σχέσεις του με τους τελώνες και τους αμαρτωλούς. Οι αντίπαλοι του Ιησού (εκεί δεν είναι όλοι οι παρευρισκόμενοι αλλά οι Φαρισαίοι κι οι γραμματείς) στο 15,2 "διεγόγγυζον" όπως κι εδώ (στ. 7· βλ, επίσης την ιστορία του Λευί στο 5,27-32, όπου χρησιμοποιείται παρόμοια έκφραση). Και το θέμα εκεί είναι πάλι οι "αμαρτωλοί". Στο Λκ 15 ο Ιησούς, ωστόσο, χαρακτηρίζει όλους αυτούς τους αμαρτωλούς ως "χαμένους" (και λέει τις τρεις γνωστές παραβολές για χαμένα πράγματα, μία δραχμή, ένα πρόβατο κι ένα γιο) τα οποία όμως στο τέλος βρίσκονται (15,4-6.8-9.24.32). Κι εδώ, στον στ. 10, ο Ιησούς έρχεται να βρει το "ἀπολωλός" (βλ. επίσης ότι ο Ζακχαίος δεν προλαβαίνει να πει ή να κάνει κάτι κι ο Ιησούς αναλαμβάνει την πρωτοβουλία να έρθει στο σπίτι του).

- η λέξη "σήμερον", η οποία χρησιμοποιείται στην περικοπή δύο φορές. Πρόκειται για τη δεύτερη φορά που συναντούμε στο Λκ τη λέξη. Η πρώτη ήταν στο κήρυγμα του Ιησού στη Ναζαρέτ (4,21), όπου ο Ιησούς χρησιμοποιεί για να δηλώσει ότι στο πρόσωπό του εκπληρώνεται η προφητεία του Ησαΐα την οποία προηγουμένως διάβασε. Αυτό το κήρυγμα έχει προγραμματική θέση μέσα στο κατά Λουκάν ευαγγέλιο (δηλ. προετοιμάζει και περιέχει συμπυκνωμένα βασικά θέματα της μετέπειτα αφήγησης). Από τον τρόπο που χρησιμοποιείται, λοιπόν, στην περικοπή του Ζακχαίου η λέξη ξανά (και μάλιστα στην πρώτη περίπτωση μαζί με το ρ. "δεῖ", το οποίο ο Λκ χρησιμοποιεί για δηλώσει ότι εκπληρώνονται οι προφητείες) υποδηλώνεται ότι η αποδοχή του αμαρτωλού Ζακχαίου είναι εκπλήρωση της αποστολής του Ιησού στον κόσμο και της προφητείας για τη λύτρωση όσων την έχουν ανάγκη. Η σωτηριολογική ανάγνωση της λ. "σήμερον" επιβεβαιώνεται και με τα όσα λέει ο Ιησούς στο στ. 10 (ἦλθεν γὰρ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ζητῆσαι καὶ σῶσαι τὸ ἀπωλολός). 

- το θέμα της συναναστροφής του Ιησού με τους τελώνες απαντά σε διάφορα σημεία του Λκ (στα κεφ. 5 και 15). Εξίσου χαρακτηριστικό στο Λκ είναι το θέμα της σωτηρίας, η οποία προσφέρεται σε όλους αδιάκριτα και ιδιαίτερα στους αμαρτωλούς. Η περικοπή του Ζακχαίου συνδέεται άμεσα και με την παραβολή του Τελώνη και του Φαρισαίου (18,9-14). Για την ακρίβεια, η ιστορία του Ζακχαίου ερμηνεύει με τη μορφή της αφήγησης την παραβολή. Ένας ενδιαφέρον σύνδεσμος είναι τα ρήματα "ἀνέβη" και "κατέβη", τα οποία και στις δύο περιπτώσεις χρησιμοποιούνται σε σχέση με τον τελώνη και συνδέονται άμεσα και με την πνευματική/ψυχική τους κατάσταση. Ο Φαρισαίος της παραβολής ανεβαίνει στο Ναό να συναντήσει τον Θεό και να δηλώσει τη μετάνοιά του και κατεβαίνει δικαιωμένος. Ο Ζακχαίος ανεβαίνει στο δένδρο για να δει τον Ιησού και κατεβαίνει με τη σειρά του δικαιωμένος, αφού ο Ιησούς έρχεται στο σπίτι του.

- ο τρόπος που εκδηλώνει ο Ζακχαίος τη μετάνοιά του θυμίζει τον τρόπο που ο Ιωάννης ο Βαπτιστής στο Λκ προτρέπει τους στρατιώτες και τους τελώνες στο 3,11 εξ. Κι ο Ζακχαίος φέρει καρπούς μετανοίας, είναι επομένως έτοιμος να δεχτεί την βασιλεία του Θεού που έρχεται στο πρόσωπο του Ιησού.

- Ο Ιησούς χαρακτηρίζει τον Ζακχαίο ως "υἱὸ Ἀβραάμ". Εκτός από την ιστορική διάσταση (ο Ζακχαίος φέρει ιουδαϊκό όνομα, τον εξελληνισμένο τύπο του εβρ. Ζακκάι που θα πει αυτός που είναι καθαρός, αθώος) η αναφορά στον Αβραάμ έχει κι ένα βαθύτερο σωτηριολογικό περιεχόμενο. Ήδη στα 1,54-55.73-74 η σωτηρία συνδέεται άμεσα με την υπόσχεση που δόθηκε στον Αβραάμ κι η ιστορία του Ζακχαίου είναι μία πτυχή της εκπλήρωσης αυτής της υπόσχεσης. Ότι η προφητεία εκπληρώνεται στο πρόσωπο του Ιησού είναι μία έμμεση αλλά σαφής μαρτυρία για την ταυτότητά του (βλ. ιδιαίτερα 7,22). 

Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω φαίνεται ότι ο σκοπός του ευαγγελιστή δεν ήταν να αφηγηθεί απλά την ιστορία ενός αμαρτωλού που συνάντησε τον Ιησού (δεν έχει δηλ. καθαρά βιογραφικό χαρακτήρα), αλλά να υπογραμμίσει μέσα από ένα παράδειγμα, του Ζακχαίου, αυτό που λέγεται στον τελευταίο στίχο της περικοπής για τη σωτηρία του αμαρτωλού. Μέσα από τον συνδυασμό των δύο διαφορετικών ιστοριών και με τις ενδοκειμενικές συνδέσεις που αναφέρθηκαν παραπάνω υπογραμμίζεται ένα σημαντικό θέμα του Λκ, εκείνο της γενναιόδωρης προσφοράς της σωτηρίας προς όλους όσους την επιζητούν. Ο τελευταίος στίχος καθιστά σαφές ότι το κέντρο της ιστορίας δεν είναι ο Ζακχαίος αλλά ο ίδιος ο Ιησούς κι η σωτηρία κι η άφεση που χαρίζει στον Ζακχαίο είναι δική του πρωτοβουλία και δωρεά.

Πηγή: Ιστολόγιο Βιβλικών Σπουδών

Φαινόμενα και πραγματικότητα Κυριακή ΙΕ΄Λουκά

του Ιωάννη Καραβιδόπουλου, Ομότ.Καθηγητή Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ.

«Ο Ιησούς μπήκε στην Ιεριχώ και περνούσε μέσα από την πόλη. Εκεί υπήρχε κάποιος, που το όνομά του ήταν Ζακχαίος. 'Ηταν αρχιτελώνης και πλούσιος. Αυτός προσπαθούσε να δει ποιος είναι ο Ιησούς· δεν μπορούσε όμως εξαιτίας του πλήθους και γιατί ήταν μικρόσωμος. 'Ετρεξε λοιπόν μπροστά πριν από το πλήθος κι ανέβηκε σε μια συκομουριά για να τον δει, γιατί θα περνούσε από 'κει. 'Οταν έφτασε ο Ιησούς στο σημείο εκείνο, κοίταξε προς τα πάνω, τον είδε και του είπε: «Ζακχαίε, κατέβα γρήγορα, γιατί σήμερα πρέπει να μείνω στο σπίτι σου». Εκείνος κατέβηκε γρήγορα και τον υποδέχτηκε με χαρά. 'Ολοι όσοι τα είδαν αυτά διαμαρτύρονταν κι έλεγαν ότι πήγε να μείνει στο σπίτι ενός αμαρτωλού. Τότε σηκώθηκε ο Ζακχαίος και είπε στον Κύριο: «Κύριε, υπόσχομαι να δώσω τα μισά από τα υπάρχοντά μου στους φτωχούς και ν' ανταποδώσω στο τετραπλάσιο όσα έχω πάρει με απάτη». Ο Ιησούς, απευθυνόμενος σ' αυτόν, είπε: «Σήμερα αυτή η οικογένεια σώθηκε· γιατί κι αυτός ο τελώνης είναι απόγονος του Αβραάμ. Ο Υιος του Ανθρώπου ήρθε για ν' αναζητήσει και να σώσει αυτούς που έχουν χάσει το δρόμο τους» (Λουκ. 19, 1-10)

Τα κριτήρια που χρησιμοποιούν συνήθως οι άνθρω­ποι για να διακρίνουν τους συνανθρώπους τους σε καλούς και σε κακούς, σε ευσεβείς και σε αμαρτωλούς, είναι εξωτερικά κι έχουν σχέση με τις εκδηλώσεις και πράξεις που φαίνονται. Συνήθως μάλιστα οι ευσεβείς ενασμενίζουν στο να κατακρίνουν και να κατακεραυνώνουν τους αμαρτω­λούς, να περιγράφουν τις μελλοντικές τιμωρίες που ο Θεός ετοίμασε γι’ αυτούς. Τα εσώτερα βάθη όμως της καρδιάς γνωρίζει μόνο ο Θεός. Μπορεϊ οι άνθρωποι, ιδίως οι καλοί και ευσεβεΐς, να καταδικάζουν κάποιον σαν α­μαρτωλό αλλά μέσα στην ψυχή αυτού να συντελείται μια αδιόρατη αλλαγή, μια πάλη που τον οδηγεί στην υπερνίκηση του κακού εαυτού του.

Ένας τέτοιος άνθρωπος, αμαρτωλός και κακός κατά την κρίση των πολλών, αλλά που μέσα του συντελέσθηκε μια βαθιά τομή, είναι ο Ζακχαίος του σημερινού ευαγγε­λικού αναγνώσματος. Ήταν αρχιτελώνης και πλούσιος· πράγμα που σημαίνει ότι είχε νοικιάσει τους φόρους και δασμούς της περιοχής, από την οποία κέρδιζε πολλά χρήματα απομυζώντας τον λαό, δεδομένου ότι δεν ήταν καθορισμένο με νόμο το υψος των φόρων. Για να λάβει λοιπόν το ρωμαϊκό κράτος το μεγάλο ποσό που συνήθως απαιτούσε, για να ικανοποιηθούν όλοι οι τελώνες και φυ­σικά πολύ περισσότερο ο αρχιτελώνης, έπρεπε σε τελευ­ταία ανάλυση ο κάθε άνθρωπος να μοιρασθεΐ το εισόδημά του με τους τελώνες, οι όποιοι συνήθως ήταν άδικοι, άρ­παγες και σκληροί. Να γιατί στη συνείδηση των κατοίκων της Παλαιστίνης οι λέξεις αμαρτωλός και τελώνης ήταν τελικά συνώνυμες.

Ωστόσο, στα αυτιά του Ζακχαίου - που κατ’ αντίθε­ση προς το επάγγελμά του το όνομά του σημαίνει: καθα­ρός, δίκαιος - είχε φτάσει το κήρυγμα του Ιησού περί μετανοίας και βασιλείας του Θεού. Έτσι, όταν ο γνωστός πλέον σε όλους διδάσκαλος βρισκόταν στην Ιεριχώ και επρόκειτο να περάσει από τον κεντρικό δρόμο της, σπεύ­δει ο Ζακχαίος ανάμεσα στο πλήθος για να τον δει. Η επιθυμία του αυτή είναι ήδη πολύ εύγλωττη. Ένας αδιόρ­θωτα κακός άνθρωπος ποτέ δεν έρχεται προς το φως αποφεύγοντας έτσι τον έλεγχο· ο Ζακχαίος «προσπαθούσε να δει ποιος είναι ο Ιησούς» και μη μπορώντας να ικανοποιήσει την επιθυμία του, γιατί ήταν βραχύσωμος και είχε ήδη συγ­κεντρωθεί πολύς κόσμος, σκαρφαλώνει σ’ ένα δένδρο, ώ­στε από εκεί να βλέπει καλύτερα, καταπατώντας έτσι κάθε εμπόδιο που θα έθετε η κοινωνική του αξιοπρέπεια. Πρό­κειται απλώς για μια ανθρώπινη περιέργεια; Όχι. Διότι η συνέχεια της διηγήσεως δεν μας επιτρέπει να δεχτούμε κάτι τέτοιο.

Ο Ιησούς σταματά μπροστά στον αρχιτελώνη και του απευθύνει τον λόγο: «Ζακχαίε, κατέβα γρήγορα, γιατί σήμερα πρέπει να μείνω στο σπίτι σου». Η αντίδρασή του υπήρξε άμεση: «έσπευσε να κατεβεί και τον υποδέχτηκε με χαρά». Η αρχική επιθυμία του Ζακχαίου μεταβάλ­λεται τώρα σε χαρά για τη συνάντηση με τον Ιησού. Και σε λίγο η χαρά αυτή εκδηλώνεται όχι με λόγια αλλά με μιά έμπρακτη μετάνοια: «Κύριε, υπόσχομαι να δώσω τα μισά από τα υπάρχοντά μου στους φτωχούς και ν' ανταποδώσω στο τετραπλάσιο όσα έχω πάρει με απάτη».

Το μέτρο της αληθινής μετάνοιας φαίνεται από το πόσο είναι πρόθυμος ο άνθρωπος να αποχωριστεί από αυτά που τον κρατούν σφιχτά στη γη, είτε αυτά είναι χρήματα, είτε είναι δύναμη και εξουσία, είτε είναι κάποια σχέση και γνωριμία. Μόνο όποιος βρει κάτι καλύτερο απ’ όλα αυτά, συνειδητοποιεί τη σχετικότητά τους και τα αποχωρίζεται. Ό Ζακχαίος βρήκε τον Χριστό και τη σωτηρία που εκείνος προσφέρει. Τη στιγμή που όλος ο κόσμος δυσανασχετεί για το γεγονός ότι ο Χριστός δέχτηκε να μπει στο σπίτι ενός αμαρτωλού αρχιτελώνη, ακριβώς αυτή τη στιγμή ένας άνθρωπος αρνείται τον προηγούμενο εαυτό του, μετανοεί και αρχίζει κανούργια ζωή. Για τους πολ­λούς αυτό υπήρξε αφορμή σκανδάλου, κριτικής, σχολίων, δυσανασχετήσεως. Παρά τα σχόλια και την κατακραυγή, η χάρη του Θεοϋ άγγισε βαθιά τον μετανιωμένο αμαρτω­λό.

Πριν από μερικές Κυριακές η Εκκλησία μας πρόβαλε το κήρυγμα του Ιησού για τη μετάνοια, σήμερα - εν όψει μάλιστα και του γεγονότος ότι πλησιάζει η περίοδος του Τριωδίου - μας προβάλλει ένα παράδειγμα έμπρακτης μετάνοιας, θέλοντας να υπογραμμίσει ότι η σωστή πίστη μας, η ορθοδοξία μας, τότε μόνο είναι πειστική και αληθινή, όταν συνοδεύεται και από τη σωστή πράξη.

Πηγή: ΑΜΕΝ

Ευαγγέλιο της Κυριακής 25-1-2015 (Ζακχαίου)

ΤΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΝ Κατά Λουκάν (ιθ΄ 1-10) [Ζακχαίου]

Τῷ καιρῷ εκείνω, διήρχετο ὁ Ἰησοῦς τὴν Ἱεριχώ· καὶ ἰδοὺ ἀνὴρ ὀνόματι καλούμενος Ζακχαῖος, καὶ αὐτὸς ἦν ἀρχιτελώνης, καὶ οὗτος ἦν πλούσιος, καὶ ἐζήτει ἰδεῖν τὸν Ἰησοῦν τίς ἐστι, καὶ οὐκ ἠδύνατο ἀπὸ τοῦ ὄχλου, ὅτι τῇ ἡλικίᾳ μικρὸς ἦν. Καὶ προδραμὼν ἔμπροσθεν ἀνέβη ἐπὶ συκομορέαν, ἵνα ἴδῃ αὐτόν, ὅτι ἐκείνης ἤμελλε διέρχεσθαι. Καὶ ὡς ἦλθεν ἐπὶ τὸν τόπον, ἀναβλέψας ὁ Ἰησοῦς εἶδεν αὐτὸν καὶ εἶπε πρὸς αὐτόν· Ζακχαῖε, σπεύσας κατάβηθι· σήμερον γὰρ ἐν τῷ οἴκῳ σου δεῖ με μεῖναι. Καὶ σπεύσας κατέβη, καὶ ὑπεδέξατο αὐτὸν χαίρων.

Καὶ ἰδόντες πάντες διεγόγγυζον λέγοντες ὅτι παρὰ ἁμαρτωλῷ ἀνδρὶ εἰσῆλθε καταλῦσαι. Σταθεὶς δὲ Ζακχαῖος εἶπε πρὸς τὸν Κύριον· ἰδοὺ τὰ ἡμίση τῶν ὑπαρχόντων μου, Κύριε, δίδωμι τοῖς πτωχοῖς, καὶ εἴ τινός τι ἐσυκοφάντησα, ἀποδίδωμι τετραπλοῦν. Εἶπε δὲ πρὸς αὐτὸν ὁ Ἰησοῦς ὅτι σήμερον σωτηρία τῷ οἴκῳ τούτῳ ἐγένετο, καθότι καὶ αὐτὸς υἱὸς Ἀβραάμ ἐστιν. Ἦλθε γὰρ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ζητῆσαι καὶ σῶσαι τὸ ἀπολωλός.

Ἀπόδοση στη νεοελληνική:

Τον καιρό εκείνο, ἐπερνοῦσε ὁ Ἰησοῦς διὰ μέσου τῆς πόλεως τῆς Ἱεριχοῦς. Ἐκεῖ ἦτο κάποιος ποὺ ὀνωμάζετο Ζακχαῖος· ἦτο ἀρχιτελώνης καὶ πλούσιος, καὶ ζητοῦσε νὰ ἰδῇ ποιός εἶναι ὁ Ἰησοῦς ἀλλὰ δὲν μποροῦσε ἀπὸ τὸ πλῆθος διότι ἦτο κοντὸς τὸ ἀνάστημα. Ἔτρεξε λοιπὸν ἐμπρὸς καὶ ἀνέβηκε ἐπάνω σὲ μιὰ μουριά, διὰ νὰ τὸν ἰδῇ, διότι ἀπὸ ἐκεῖ ἐπρόκειτο νὰ περάσῃ. Ὅταν ἔφθασε ὁ Ἰησοῦς εἰς τὸ μέρος αὐτό, ἀσήκωσε τὰ μάτια του καὶ τὸν εἶδε καὶ τοῦ εἶπε, «Ζακχαῖε, κατέβα γρήγορα, διότι πρέπει νὰ μείνω στὸ σπίτι σου σήμερα». Καὶ κατέβηκε γρήγορα καὶ τὸν ὑποδέχθηκε μὲ χαράν.

Ὅταν εἶδαν αὐτό, ὅλοι παρεπονοῦντο καὶ ἔλεγαν, «Εἰς τὸ σπίτι ἁμαρτωλοῦ ἀνθρώπου πηγαίνει νὰ μείνῃ». Ὁ Ζακχαῖος ἐστάθηκε καὶ εἶπε εἰς τὸν Κύριον, «Τὸ ἥμισυ τῆς περιουσίας μου δίνω, Κύριε, εἰς τοὺς πτωχοὺς καὶ ἐὰν μὲ δόλιον τρόπον ἐπῆρα ἀπὸ κάποιον τίποτε, θὰ τοῦ τὸ ἀποδώσω τέσσερις φορὲς περισσότερον». Ὁ Ἰησοῦς τοῦ εἶπε, «Σήμερα ἔγινε σωτηρία σὲ τοῦτο τὸ σπίτι, διότι καὶ ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς εἶναι ἀπόγονος τοῦ Ἀβραάμ, καὶ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἦλθε νὰ ἀναζητήσῃ καὶ νὰ σώσῃ τὸ ἀπολωλός».

Ο χαιρετισμός του Προέδρου του Τμήματος Θεολογίας του ΑΠΘ καθηγητή Χρυσόστομου Σταμούλη στο διεθνές συνέδριο με θέμα: «Διακόνισσες, Χειροτονία των Γυναικών και Ορθόδοξη Θεολογία»

Θεοφιλέστατε,

Κύριοι κοσμήτορες,

κύριοι πρόεδροι,

κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

φίλες και φίλοι,

Το 1988 πραγματοποιήθηκε στη Ρόδο, υπό την αιγίδα του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως, Πανορθόδοξο Συνέδριο για το θέμα της χειροτονίας των γυναικών. Στον απόηχο αυτού του Συνεδρίου μια ομάδα φοιτητών είχαμε συναντήσει τον μακαριστό καθηγητή Ιωάννη Φουντούλη προκειμένου να τον ρωτήσουμε για τα συμπεράσματα του Συνεδρίου και τις προσωπικές του θέσεις. Σαν τώρα θυμάμαι την απάντησή του στο κεντρικό μας ερώτημα για τους λόγους που η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν προχώρησε στο παρελθόν και δεν προχωρά και σήμερα στη χειροτονία γυναικών: «Κοιτάξτε να δείτε», μας είπε, «οι λόγοι δεν είναι θεολογικοί, κανένας δογματικός λόγος δεν υπάρχει. Ο μόνος λόγος είναι ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία είναι μια παραδοσιακή Εκκλησία και η μη χειροτονία των γυναικών είναι μια πραγματικότητα που στηρίζεται στην παράδοση. Και στα πλαίσια λειτουργίας της παράδοσης δεν αλλάζει κάτι εάν η θεολογική αρχή της ανάγκης δεν το απαιτεί».

Θυμάμαι, βέβαια, και μια δεύτερη ιστορία που συνδέεται με το θέμα. Τον Ιούνιο του 2003, στα πλαίσια Διεθνούς Συνεδρίου που πραγματοποιήθηκε στη Θεσσαλονίκη και διοργανώθηκε από τη Θεολογική Σχολή, ο μακαριστός καθηγητής Νίκος Ματσούκας, κλήθηκε να μιλήσει για το θέμα της χειροτονίας των γυναικών. Στη μέση της εισηγήσεώς του, στην οποία λίγο πολύ υποστήριζε περίπου όλα όσα υποστήριζε και ο Ιωάννης Φουντούλης, η αντιπροσωπεία των προχαλκηδονίων Εκκλησιών, η οποία συμμετείχε στο Συνέδριο, σηκώθηκε επιδεικτικά και αποχώρησε από την αίθουσα.

Κυρίες και κύριοι,

Ο ρόλος των γυναικών στην Εκκλησία συνδέεται με την ανθρωπολογία και ως εκ τούτου με την περί Χριστού διδασκαλία, όπως αυτή εξαιρέτως αποκαλύπτεται στην 4ηΟικουμενική Σύνοδο της Χαλκηδόνας. Η Εκκλησιολογία με τη σειρά της, που συνδέεται πλήρως με την Χριστολογία και την ανθρωπολογία, κινείται στα όρια της ανθρώπινης φυσιολογίας που αποκαλύπτει τη λειτουργική και εξάπαντος χαρισματική σχέση των μελών του εκκκλησιαστικού σώματος. Μια σχέση δυναμική και χωρητική που με το όνομα άνθρωπος κατανοεί και αποδέχεται πλήρως «άρρεν και θήλυ», ως συστατικά του μυστηρίου της ανθρωπινότητας. Στα πλαίσια αυτής της οντολογικής αρχής έχω την αίσθηση ότι οφείλει να διαβαστεί και το θέμα των διακονισσών, για το οποίο η σημερινή Εκκλησία χρειάζεται να αντλήσει τρόπο υπάρξεως από την τόλμη της αρχαίας Εκκλησίας∙ μια τόλμη που στηρίζονταν στην εμπειρική σχέση με τα πράγματα, τη γνώση και οπωσδήποτε τη βαθιά συνείδηση της αντιεξουσιαστικότητάς της που αντλεί απευθείας από το πρόσωπο του σαρκωμένου Λόγου του Χριστού. Μια τέτοια αντιεξουσιαστικότητα είναι ικανή να γιατρέψει τα τραύματα της ανθρωπολογίας που οι καιροί επισώρευσαν στο σώμα της Εκκλησίας. Και είναι αλήθεια πως εσχάτως, αργόσυρτα και σταδιακά, η γυναίκα φαίνεται να αποκτά δυναμικότερο και ουσιαστικότερο ρόλο στο χώρο της εκκλησιαστικής ζωής και της θεολογίας. Πραγματικότητα που επιτρέπει τόσο σε Εκκλησία όσο και σε θεολογία να αποκαλύψουν τον βαθύτερο, αλλά σε πολλές περιπτώσεις κεκρυμμένο τους εαυτό, που αναγνωρίζει στο πρόσωπο της κάθε γυναίκας τον Χριστό ή καλύτερα και σαφέστερα στο πρόσωπο του Χριστού την κάθε γυναίκα∙ αλήθεια που καθαρογράφεται υπαινικτικά και δηκτικά στο «ευαγγελικό» ποίημα της Ζωής Καρέλλη, με τον εξαιρετικό τίτλο: Η άνθρωπος. Ένας τίτλος σήμα, καθώς ένα και μόνο γράμμα, μία και μόνη λέξη, αυτό το θηλυκό η αρκεί για να σημανθεί και εν προκειμένω να μεταβληθεί η σκληρή βεβαιότητα των πραγμάτων και να αποκαλυφθεί το αιώνιο παράπονο της αδυναμίας κατανόησης της οικουμενικής διάστασης του ανθρώπου, στον οποίο χωράνε μαζί γυναίκα και άνδρας. Γράφει, λοιπόν, η ποιήτρια:

Εγώ γυναίκα, η άνθρωπος,

ζητούσα το πρόσωπό Σου πάντοτε,

ήταν ως τώρα του ανδρός

και δεν μπορώ αλλιώς να το γνωρίσω.

Και επιτρέψτε μου να τελειώσω όπως ακριβώς ξεκίνησα. Πριν από αρκετά χρόνια, σε συζήτηση μας η κ. Ελένη Γλύκατζη Αρβελέρ, επισημαίνοντάς μου το γεγονός, ότι στα δημοτικά σχολεία της Γαλλίας για πολλά χρόνια δεν δίδασκαν άνδρες, δεν υπήρχαν δηλαδή δάσκαλοι, μου περιέγραψε την εξής ιστορία: Ένας πιτσιρικάς γυρνάει μια μέρα από το σχολείο στο σπίτι και χαρούμενος λέει στους γονείς του: «Μπαμπά και μαμά έχω ένα σπουδαίο νέο να σας πω, η δασκάλα μας είναι άνδρας».

Για περισσότερα στο: ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ

Ο χαιρετισμός του Κοσμήτορα της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ καθηγητή Μιλτιάδη Κωνσταντίνου στο διεθνές συνέδριο με θέμα: «Διακόνισσες, Χειροτονία των Γυναικών και Ορθόδοξη Θεολογία»

Ο αρχιμανδρίτης Νεόφυτος Βάμβας, από τους πρώτους καθηγητές του Πανεπιστημίου Αθηνών και μεταφραστής της Βίβλου, αποδίδει ως εξής στα ιδιότυπα ελληνικά του την προσπάθεια του συντάκτη της ιστορίας του παραδείσου να περιγράψει παραστατικά την ισότητα άνδρα και γυναίκας: «Καὶ εἶπεν ὁ Ἀδάμ, Τοῦτο εἶναι τώρα ὀστοῦν ἐκ τῶν ὀστέων μου καὶ σὰρξ ἐκ τῆς σαρκὸς μου· αὕτη θέλει ὀνομασθῆ ἀνδρίς, διότι ἐκ τοῦ ἀνδρὸς αὕτη ἐλήφθη» (Γεν 2:23). Όπως είναι ίσως γνωστό, ο νεολογισμός «ἀνδρίς» αποτελεί προσπάθεια κατά λέξη απόδοσης της εβραϊκής λέξης «ισά», που είναι θηλυκή μορφή της λέξης «ις» (= άνδρας) ενώ η φράση «θέλει ὀνομασθῆ», απόδοση της εβραϊκής παθητικής που, καθώς στερείται υποκειμένου, υποδηλώνει, σύμφωνα με τις βιβλικές αντιλήψεις, την αδυναμία του άνδρα να ονοματοδοτίσει τη γυναίκα και επομένως την ισότητά του προς αυτήν. Αυτή η από τον Θεό δημιουργηθείσα ισότητα όμως δεν θα κρατήσει για πολύ, καθώς στο αμέσως επόμενο κεφάλαιο αναφέρεται: «Καὶ ἐκάλεσεν ὁ Ἀδὰμ τὸ ὄνομα τῆς γυναικὸς αὑτοῦ, Εὔαν (= Ζωή)· διότι αὐτὴ ᾖτο μήτηρ πάντων τῶν ζώντων» (Γεν 3:20).

Από το σημείο αυτό, που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί η απαρχή της ιστορίας της θείας οικονομίας, και εξής, το ζήτημα της σχέσης των δύο φύλων καθίσταται βασικό θέμα της ιουδαϊκής και της χριστιανικής πνευματικότητας, αλλά δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι όποιες τοποθετήσεις των διάφορων χριστιανικών πνευματικών κύκλων και τάσεων πάνω στο θέμα αυτό αποτελούν μόνιμο σημείο τριβής τόσο στις σχέσεις των κύκλων αυτών μεταξύ τους όσο και με τη σύγχρονη κοινωνία. Είναι εντούτοις αξιοσημείωτο ότι η βιβλική βάση στήριξης των διάφορων τοποθετήσεων είναι στις περισσότερες περιπτώσεις ασθενής έως ανύπαρκτη.

Η απουσία μεταφυσικής διάστασης στη θεώρηση της σεξουαλικότητας από τη Βίβλο σχετίζεται προφανώς με τη μονοθεϊστική πίστη, καθώς δεν υπάρχει σεξουαλικότητα στη σφαίρα του ενός και μοναδικού Θεού. Αν και ο Θεός περιγράφεται ως αρσενικός, δεν εμφανίζεται ποτέ να εκπροσωπεί την αρρενοπρέπεια με τη σεξουαλική κατανόηση του όρου, ούτε ταυτίζεται ποτέ με φαλλικά σύμβολα. Ακόμη και στην περίπτωση που για την περιγραφή των σχέσεων του Θεού με τον Ισραήλ χρησιμοποιείται από τους προφήτες η εικόνα του γάμου, απουσιάζει από τη γλώσσα η ερωτική ορολογία. Συνέπεια της έλλειψης σεξουαλικότητας στον χώρο του θείου είναι ο πλήρης διαχωρισμός της ερωτικής από τη λατρευτική ζωή, όπως και η απουσία κάποιου αντίστοιχου προς τις ιέρειες των γειτονικών με τον Ισραήλ λαών θεσμού.

Για περισσότερα στο : ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ

Το μήνυμα του Οικουμενικού Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίου στο διεθνές συνέδριο με θέμα: «Διακόνισσες, Χειροτονία των Γυναικών και Ορθόδοξη Θεολογία»

Πηγή: ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ

Διδασκαλία της τοπικής ιστορίας στα Γυμνάσια (Μέχρι δέκα (10) διδακτικές ώρες)

Μετά από εισήγηση του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Πράξη 74/15-12-2014 του ΔΣ) , το υπουργείο Παιδείας αποφάσισε:

Για το σχολικό έτος 2014-15 οι διδάσκοντες, εφόσον ολοκληρώσουν την ύλη του μαθήματος της Ιστορίας της Γ Γυμνασίου, μπορούν να αφιερώσουν μέχρι δέκα (10) διδακτικές ώρες για τη διδασκαλία της Τοπικής Ιστορίας, σύμφωνα με την σχετική υπουργική απόφαση του 2003  (ανοίξτε τη εδώ).

Πηγή: ESOS

ΑΓΙΟΣ ΠΑΪΣΙΟΣ: "Ο ακαταπόνητος ασκητής του 20ού αιώνα"

Άγιος Παΐσιος, ο ακαταπόνητος ασκητής του 20ού αιώνα

ΣΤΗΝ ΖΩΗ ΤΟΥ ΒΙΩΝΕ ΜΕ ΤΑΠΕΙΝΩΣΗ ΤΟ ΘΕΛΗΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ

Του ΑΡΙΣΤΕΙΔΗ ΒΙΚΕΤΟΥ* 

Άλλο ένα αστέρι της καθ’ημάς Ανατολής, ο Γέροντας Παΐσιος ο Αγιορείτης από τα Φάρασα της Καππαδοκίας, κοσμεί από την περασμένη Τρίτη, 13 Ιανουαρίου 2015, το Αγιολόγιο της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Η ομόφωνη απόφαση της Ιεράς Συνόδου του Οικουμενικού Πατριαρχείου επισφράγισε την τιμή, που αποδιδόταν από κλήρο και λαό εδώ και χρόνια στον όσιο Γέροντα, για τον οποίο ο Μητροπολίτης Εδέσσης (Εκκλησία Ελλάδος), Ιωήλ έχει συγγράψει ασματική ακολουθία. 

Σε όλη του την ζωή ο νέος Άγιος της Εκκλησίας και ακαταπόνητος ασκητής του 20ου αιώνα Παΐσιος, αγωνίστηκε με πολλή ταπείνωση, διαρκή νηστεία, ακατάπαυστη αγρυπνία, αδιάλειπτη προσευχή και αγάπη προς τους ανθρώπους, τους οποίους πολλαπλά ευεργέτησε. 

Ο Άγιος Παΐσιος γεννήθηκε το 1924 και κοιμήθηκε στις 12 Ιουλίου του 1994. Λίγο πριν οι Φαρασιώτες φύγουν πρόσφυγες για την Ελλάδα ο ιερομόναχος Αρσένιος βάφτισε το παιδάκι της οικογένειας Εζνεπίδη, στον οποίο έδωσε το όνομα του. Το 1986 το Οικουμενικό Πατριαρχείο ανέγραψε στο Αγιολόγιο τον ιερομόναχο Αρσένιο τον Καππαδόκη. Ο τάφος του Αγίου Παΐσίου βρίσκεται στην Γυναικεία Μονή «Ευαγγελιστής Ιωάννης Θεολόγος» στην Σουρωτή, 30χλμ από την Θεσσαλονίκη. Πάνω στον τάφο σε μαρμαρινή πλάκα είναι χαραγμένη επιγραφή, την οποία είχε συντάξει ο Άγιος, στις 24 Ιουνίου 1994, και έχει ως εξής: 

«Εδώ τελείωσε η ζωή, εδώ και η πνοή μου, 

εδώ το σώμα θα θαφτεί, θα χαίρει η ψυχή μου. 

Ο Άγιος μου κατοικεί, 

αυτό είναι η τιμή μου. 

Πιστεύω Αυτός θα λυπηθεί 

την άθλια ψυχή μου. 

Θα εύχεται στον Λυτρωτή 

νάχω την Παναγιά μαζί μου. 

Μοναχός Παΐσιος Αγιορείτης». 

Ο Κασσανδρείας Νικόδημος 

Η Μονή στη Σουρωτή υπάγεται στην Μητρόπολη Κασσανδρείας, της οποίας από το 2001 Μητροπολίτης είναι ο κ. Νικόδημος. Σε δήλωση στον «Φ» ανέφερε: «προσωπικά δεν αξιώθηκα να γνωρίσω τον Άγιο Παΐσιο, αλλά έχω την ευλογία να είμαι ποιμενάρχης στην επαρχία, που βρίσκεται η Μονή με τον τάφο, στον οποίο αναπαύεται το σεπτό σκήνωμά του». Μας είπε ότι, μόλις έγινε γνωστή η απόφαση του Οικουμενικού Πατριαρχείου, πήγε στη Μονή όπου μέσα σε κλίμα συγκίνησης και κατάνυξης εψάλη δέηση προς τον Άγιο. Κάθε βράδυ, πρόσθεσε, γίνεται αγρυπνία. «Η απόφαση του Οικουμενικού Πατριαρχείου συνέπεσε με την 13η επέτειο της εις επίσκοπο χειροτονίας μου, αυτό είναι για μένα θαυμαστό γεγονός», τόνισε ο Μητροπολίτης Νικόδημος. 

Το μοναστήρι της Σουρωτής βρίσκεται σε μια εξαιρετική τοποθεσία και είναι χτισμένο σε πλαγιά του όρους Κάλαβρος. Την τοποθεσία, όπου χτίστηκε, ενέκρινε ο Άγιος Παΐσιος, ο οποίος όσο ζούσε ήταν ο πνευματικός καθοδηγητής της αδελφότητας των μοναζουσών. Ο αρχικός ναός στα τέλη της δεκαετίας του 1960 ήταν μικρός και αφιερωμένος στον Ευαγγελιστή Ιωάννη το Θεολόγο. Χάρη στον Άγιο Παΐσιο το μοναστήρι έχει από τις αρχές της δεκαετίας του '70 τα λείψανα του Αγίου Αρσενίου του Καππαδόκη, ο οποίος είχε ταφεί στην Κέρκυρα. Το 1958 ο Παΐσιος έκανε την ανακομιδή των λειψάνων, τα οποία αρχικά μετέφερε στην Κόνιτσα. Λόγω των λειψάνων στην Μονή της Σουρωτής κτίστηκε νέος μεγάλος ναός, αφιερωμένος στον Άγιο Αρσένιο τον Καππαδόκη. 

Λεμεσού Αθανάσιος: «Συνάντησα έναν άνθρωπο με αγάπη και, κυρίως, ταπείνωση». 

Ο Μητροπολίτης Λεμεσού Αθανάσιος δήλωσε στον «Φ» ότι γνώρισε τον Άγιο Παΐσιο, όταν ασκήτευε στο κελί του Τιμίου Σταυρού στην Καψάλα του Αγίου Όρους. Ο κ. Αθανάσιος μόλις είχε χειροτονηθεί διάκονος. «Για μένα ήταν κάτι το πρωτόγνωρο. Η πρώτη εντύπωση, που σχημάτισα ήταν παράξενη, διότι δεν μπορούσα να τον καταλάβω. Ήδη διαδιδόταν ότι επρόκειτο περί ενός αγίου ανθρώπου. Περίμενα να δω έναν Άγιο, όπως τον φανταζόμουν, και αντί τούτου συνάντησα έναν άνθρωπο με συγκατάβαση, γεμάτο αγάπη και κυρίως με ταπείνωση». Σε σχετική ερώτηση μας ο Μητροπολίτης Λεμεσού απάντησε ότι τόσο ο Άγιος Παΐσιος όσο και ο σύγχρονος του Άγιος Πορφύριος ο Καυσοκαλυβίτης ήταν άνθρωποι με χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος. «Ο Γέροντας Παΐσιος έλεγε ότι ο Γέροντας Πορφύριος είναι μια έγχρωμη πνευματική τηλεόραση, ενώ ο ίδιος ήταν μια ασπρόμαυρη», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Μητροπολίτης Λεμεσού, ο οποίος πρόσθεσε ότι και ο Γέροντας Πορφύριος μιλούσε με μεγάλο σεβασμό για τον Παΐσιο και απέδιδε μεγάλη σημασία στις απόψεις και στις γνώμες του. Ο κ. Αθανάσιος μας είπε ότι τελευταία φορά συνάντησε τον Άγιο Παΐσιο το 1992, πριν έλθει στην Κύπρο. «Πέρασα από το κελί του τον αποχαιρέτησα και πήρα την ευχή του», κατέληξε. 

Μόρφου Νεόφυτος: «Ένας ασκητής για τον κόσμο» 

Τον Άγιο Παΐσιο γνώρισε το 1982, όταν ήταν φοιτητής Νομικής, ο Μητροπολίτης Μόρφου Νεόφυτος. «Ήταν ο άνθρωπος που περίμενε ν’ ακούσει κάτι πονεμένο για να έχει καρδιακή προσευχή, κι ήταν πάντοτε εν αναμονή στο ακουστικό του σύγχρονου κόσμου. Ένας ασκητής για τον κόσμο. Του άνοιγες την καρδιά σου και σου άνοιγε τον νου. Φως Χριστού φαίνει πάσι», δήλωσε στον «Φ» ο Μητροπολίτης Νεόφυτος. Επέμενε ο Άγιος, λέει ο κ. Νεόφυτος, να μην πάω στο Άγιο Όρος για μοναχός, αλλά στην Κύπρο. «Να κάνετε βάσεις πνευματικές, κι αυτές οι βάσεις θα διώξουν τις βάσεις», τον συμβούλευσε. Όταν ο σημερινός Μητροπολίτης Μόρφου, είπε στον Άγιο ότι δεν κατάλαβε, εκείνος, σύμφωνα με τον κ. Νεόφυτο του απάντησε χαριτολογώντας: «Αμερικανάκι είσαι και δεν καταλαβαίνεις. Ελληνικά μιλώ... Το πρόβλημα της Κύπρου είναι πνευματικό. Τώρα εφαρμόζεται ο πνευματικός νόμος. Όταν φτιάξετε μοναστήρια, ενορίες, οικογένειες ορθόδοξες, τότε οι βάσεις της αμαρτίας και της κατοχής θα εξαφανιστούν». Ο Μόρφου Νεόφυτος, μιλώντας μας για την εμπειρία του από τον Άγιο Παΐσιο, συνέχισε: "Με έβγαλε έξω στην αυλή του κελιού του και σχημάτισε στο χώμα ένα μεγάλο ορθογώνιο σχήμα. Το μοίρασε σε δύο τετράγωνα και μου είπε: Θα ‘ρθει καιρός που θα φτιάξεις μοναστήρια, δύο αυλές να κάνεις. Μία για τους λαϊκούς και μία δεύτερη μόνο για μοναχούς". Εγώ απόρησα για αυτά, που μου είπε, γιατί ήμουν ένας απλός φοιτητής και, συμπλήρωσε, "αργότερα θα τα κάνεις αυτά". Πράγματι αργότερα ως ιερομόναχος και Επίσκοπος κτίσαμε την Ιερά Μονή Αγίου Γεωργίου Μαυροβουνίου και την Ιερά Μονή Αγίου Νικολάου παρά την Ορούντα με τον τρόπο που μας υπέδειξε ο Άγιος Παΐσιος. Έκτοτε, όποτε πήγαινα στο Άγιο Όρος, τον έβλεπα και μου είπε πολλά, τα οποία δεν είναι του παρόντος". 

Ο Άγιος Παΐσιος, τόνισε στον «Φ» ο Μόρφου Νεόφυτος, «είναι ο Καππαδόκης, που έγινε Αγιορείτης και τώρα πια οικουμενικός διδάσκαλος της Ορθοδοξίας, θαυμαστός προφήτης του Γένους μας, που δοκιμάζει την πίστη και την απιστία πολλών!». Τόσο στο Άγιο Όρος όσο και στο μοναστήρι της Σουρωτής μέχρι το τέλος της ζωής του ο Άγιος Παΐσιος βοήθησε πλήθος κόσμου. Σ’ αυτούς, που τον επισκέπτονταν και ζητούσαν τη συμβουλή του έλεγε: «Δεν νιώθεις τον ουρανό, γιατί δεν δοξολογείς το Θεό. Όταν ο άνθρωπος κινείται στο χώρο της δοξολογίας χαίρεται με όλα.» Σύμφωνα με όσα αναφέρουν οι μοναχές της Μονής στην έκδοση για το Ησυχαστήριο «Ευαγγελιστής Ιωάννης ο Θεολόγος» ο Άγιος Παΐσιος επέμενε ιδιαίτερα να καλλιεργήσουν την αγάπη, το φιλότιμο και την θυσία, την ευλάβεια και την πνευματική ευαισθησία. Επίσης, τόνιζε: «Αν εμείς οι μοναχοί δεν κάνουμε προσευχή ποιοι θα κάνουν; Να θυμάστε πάντοτε την μεγάλη ανάγκη που έχει ο κόσμος σήμερα, και την μεγάλη απαίτηση που έχει ο Θεός για προσευχή…. Όταν ο μοναχός πονάει για τη σημερινή κατάσταση, που επικρατεί στον κόσμο και κάνει καρδιακή προσευχή, τότε βοηθιούνται οι άνθρωποι.» 

*Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα "Ο Φιλελεύθερος" της Κύπρου στις 18.01.2015

Για περισσότερα στο: ΦΩΣ ΦΑΝΑΡΙΟΥ

Η εισαγωγική ομιλία στο θέμα του συνεδρίου «Διακόνισσες, Χειροτονία των Γυναικών και Ορθόδοξη Θεολογία» από τον Ομότιμο Καθηγητή Πέτρο Βασιλειάδη

Παναγιώτατε, Σεβαστοί πατέρες, Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, 

Dear friends from all over the world, more than 200 registered attendees plus many others who have been informed through the social media, and are able to watch our conference live, 

Tο συνέδριο που αρχίζει απόψε σε συνεργασία με τη Θεολογική Σχολή του ΑΠΘ και τη Θεολογική Σχολή του Τιμίου Σταυρού της Βοστώνης, με θέμα: «Διακόνισσες, χειροτονία των γυναικών και Ορθόδοξη θεολογία», είναι οφειλετικώς αφιερωμένο στον πολιό ομότιμο καθηγητή και τέως Πρύτανη του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Ευάγγελο Θεοδώρου, αλλά και τέως κοσμήτορα της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ, για τη συμπλήρωση 60 και πλέον χρόνων από τη δημοσίευση της διεθνώς αναγνωρισμένης επιστημονικής του συμβολής επί του θέματος του συνεδρίου. Αποτελεί το πρώτο τμήμα ενός διεθνούς διετούς ερευνητικού προγράμματος του Κέντρου Οικουμενικών, Ιεραποστολικών και Περιβαλλοντικών Μελετών «Μητροπολίτης Παντελεήμων Παπαγεωργίου», ως ελάχιστη θεολογική συμβολή στην πορεία του Οικουμενικού θρόνου προς την Πανορθόδοξη Σύνοδο του 2016, με τον γενικό τίτλο: «Ταπεινή θεολογική συμβολή στην Ορθόδοξη Εκκλησία μας καθ΄ οδόν προς την Πανορθόδοξη Σύνοδο του 2016» (Ηumble Theological Contribution to our Orthodox Church on her Way towards the 2016 Pan-Orthodox Council). Το Κέντρο «Μητρ. Παντελεήμων Παπαπαγεωργίου», έχοντας ασχοληθεί την προ-προηγούμενη ακαδημαϊκή χρονιά με θέμα ιεραποστολικού ενδιαφέροντος (και αναφέρομαι στο διεθνές διαθρησκειακό συμπόσιο «Μία Ορθόδοξη προσέγγιση στη Θεολογία των Θρησκειών», πάλι με τους ίδιους συνδιοργανωτές), και την προηγούμενη χρονιά με θέμα οικουμενικού ενδιαφέροντος (αναφέρομαι στο ομότιτλο σεμινάριο), είχε αρχικά προγραμματίσει την ερευνητική του ενασχόληση τούτη την ακαδημαϊκή (και εκκλησιαστική) χρονιά με περιβαλλοντολογικά ζητήματα. Η περσινή όμως απόφαση των Προκαθημένων των Ορθοδόξων Εκκλησιών να συγκληθεί επί τέλους Πανορθόδοξη Σύνοδος το 2016, μας ανάγκασε να επαναπροσδιορίσουμε τις προτεραιότητές μας. Αν και το θέμα των διακονισσών και εμμέσως της χειροτονίας των γυναικών, δεν βρίσκεται στην Η.Δ. της σημαντικότατης αυτής Πανορθοδόξου Συνόδου, η επίσημη τοποθέτηση του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Κύπρου κ. Χρυσοστόμου κατά την τελευταία σύνοδο των Προκαθημένων πέρσι τον Μάρτιο: «Πιστεύω, ακόμα, πως θα πρέπει να μας απασχολήσει και το θέμα της θέσης των γυναικών στην Εκκλησία. Μεγάλες χριστιανικές ομολογίες, όπως οι Αγγλικανοί, έχουν εισαγάγει τη χειροτονία γυναικών. Θα πρέπει Αγιογραφικά και Πατερικά να κατοχυρώσουμε τη θέση μας και να μελετήσουμε σοβαρά, λαμβάνοντας υπόψη όλες τις παραμέτρους του θέματος, την επαναφορά του θεσμού των διακονισσών στην Εκκλησία», μας ανάγκασε να επιχειρήσουμε μια πρώτη θεολογική – αλλά και γενικότερη επιστημονική – προσέγγιση του θέματος. Άλλωστε, το μέλλον της μαρτυρίας της Εκκλησίας και της θεολογίας περιστρέφεται κατά κύριο λόγο στην αντιμετώπιση των γυναικών στην εκκλησιαστική και ευρύτερη κοινωνική ζωή. 

Πριν από 60 χρόνια ο ομότιμος καθ. Ευάγγελος Θεοδώρου, 94 ετών σήμερα, άνοιξε τη συζήτηση στους Ορθόδοξους θεολογικούς κύκλους πάνω στο ακανθώδες ζήτημα της χειροτονίας γυναικών στην μυστηριακή ιερωσύνη με την διδακτορική του διατριβή για τις διακόνισσες. Τιμώντας τον πρωτεργάτη αυτόν της νεότερης ελληνο-Ορθόδοξης θεολογίας το Κέντρο Οικουμενικών, Ιεραποστολικών και Περιβαλλοντικών Μελετών «Μητρ. Παντελεήμων Παπαγεωργίου» (CEMES) αποφάσισε να του αφιερώσει το παρόν συνέδριο, μετά και την προσωπική δήλωση του Οικουμενικού Πατριάρχη κ. Βαρθολομαίου – όταν αντιπροσωπία του Δ.Σ. του Κέντρου τον επισκέφτηκε για να τον ενημερώσει για τον μελλοντικό ερευνητικό προγραμματισμό του – ότι «πραγματικά το αξίζει».

Το σκεπτικό του Συνεδρίου είναι όχι η επικοινωνιακή προώθηση της μιας ή της άλλης άποψης στον συνεχιζόμενο διάλογο, τόσο σε διαχριστιανικό επίπεδο όσο τον τελευταίο καιρό και εντός της Ορθόδοξης θεολογίας, ούτε και η αυστηρά αντικειμενική επιστημονική τοποθέτηση χωρίς εκκλησιαστική αναφορά, αλλά η συστηματική ανάλυση του όλου προβλήματος και η υποβολή των προκαταρτικών συμπερασμάτων και προτάσεων στις αρμόδιες κανονικές επιτροπές και συνόδους της ανά την οικουμένη Ορθοδοξίας, και κυρίως στο συντονιστικό της κέντρο, το Οικουμενικό μας Πατριαρχείο.

H Ορθόδοξη Εκκλησία, βέβαια, εδώ και αρκετές δεκαετίες έχει διατυπώσει – όχι βέβαια συνοδικά, αλλά μέσα από τα πορίσματα του περίφημου διορθόδοξου συνεδρίου της Ρόδου το 1988 – μια συγκεκριμένη θεολογική θέση γύρω από το ζήτημα της χειροτονίας των γυναικών. Προσφάτως, όμως, η αναθεώρηση των απόψεων του Μητροπολίτου Διοκλείας Καλλίστου Ware, του πρώτου σύγχρονου Ορθόδοξου θεολόγου που διατύπωσε συστηματικά θεολογικές απόψεις για το θέμα αυτό, οι μελέτες της αείμνηστης Elizabeth Behr-Sigel, αλλά και του Ορθοδόξου δογματολόγου αυτού εδώ του ιδρύματος (ΑΠΘ), αειμνήστου συναδέλφου Νικολάου Ματσούκα, όπως και ορισμένες πρόσφατες διδακτορικές διατριβές και μεταδιδακτορικές μονογραφίες Ορθοδόξων επιστημόνων, κυρίως όμως η τρομακτική εξέλιξη στις βιβλικές, λειτουργικές, ιστορικές, πατερικές, ακόμη και κοινωνιολογικές, σπουδές, έχουν κάνει επιτακτική την ανάγκη καλύτερης θεολογικής τεκμηρίωσης της επίσημης θέσης της Ορθόδοξης Εκκλησίας, αλλά και άλλων χριστιανικών ομολογιών, και κυρίως της Ρωμαιο-Καθολικής Εκκλησίας, γιατί όχι και χριστιανικών ομολογιών που έχουν ήδη υιοθετήσει την γυναικεία ιερωσύνη, όπως η Αγγλικανική, αλλά και συντηρητικών ευαγγελικαλικών που σταθερά την αρνούνται. Στο πρόγραμμα του συνεδρίου περιλαμβάνονται τόσο νηφάλιες Ορθόδοξες θεολογικές απόψεις, κριτικές της επικρατούσας επιχειρηματολογίας, αλλά και υποστηρικτικές αυτής αλλά με άλλο θεολογικό και επιστημονικό σκεπτικό. Όπως επίσης υπάρχουν και εισηγήσεις περιγραφικές των άλλων εκκλησιών και χριστιανικών ομολογιών, αλλά και ορισμένες επιστημονικές απόψεις φιλο-Ορθοδόξων ετεροδόξων ερευνητών με βιβλικά και θεολογικά επιχειρήματα.

Για περισσότερα στο: ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ

Το Πρόγραμμα του Διεθνούς Συνεδρίου: ΔΙΑΚΟΝΙΣΣΕΣ, ΧΕΙΡΟΤΟΝΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

Τιμητικές διακρίσεις σε καθηγητές από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας

Τιμητικές διακρίσεις, μεταξύ άλλων , και σε καθηγητές επέδωσε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, σε ειδική τελετή που έγινε στην αίθουσα Διαπιστευτηρίων του Προεδρικού Μεγάρου.

Ειδικότερα τιμητικές διακρίσεις, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, επέδωσε στους:

Ιωάννη Κωστόπουλο Πρόεδρο Ιδρύματος Ιωάννη Φ. Κωστόπουλου Ανώτερο Ταξιάρχη του Τάγματος του Φοίνικος

Δημήτριο Παντερμαλή Ομότιμο Καθηγητή Αρχαιολογίας Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Ανώτερο Ταξιάρχη του Τάγματος του Φοίνικος

Θεόδωρο Παπαγιάννη Ομότιμο Καθηγητή της Σχολής Καλών Τεχνών και Ιδρυτή του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης «Θεόδωρος Παπαγιάννης» Ανώτερο Ταξιάρχη του Τάγματος του Φοίνικος

Σοφία Στάικου Πρόεδρο του Πολιτιστικού Ιδρύματος του Ομίλου της Τράπεζας Πειραιώς Ανώτερο Ταξιάρχη του Τάγματος του Φοίνικος

Κωνσταντίνο Στεφανή Ακαδημαϊκό, Ομότιμο Καθηγητή Ψυχιατρικής Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Ανώτερο Ταξιάρχη του Τάγματος του Φοίνικος

Νικόλαο Τζαβάρα Καθηγητή Ψυχιατρικής Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης Ανώτερο Ταξιάρχη του Τάγματος του Φοίνικος

Νικόλαο Γκάλη Αθλητή Ταξιάρχη του Τάγματος της Τιμής

Ρήγα Ευσταθιάδη Αθλητή Ταξιάρχη του Τάγματος της Τιμής

Πασχάλη Κιτρομηλίδη Καθηγητή Πολιτικής Επιστήμης Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Ταξιάρχη του Τάγματος της Τιμής

Χρύσα Κουβελιώτου Αστροφυσικό στην NASA Ταξιάρχη του Τάγματος της Τιμής

Παναγιώτη Μαχαίρα Ομότιμο Καθηγητή της Φαρμακευτικής Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Ταξιάρχη του Τάγματος της Τιμής

Αριστείδη Ρουμπάνη Αθλητή Ταξιάρχη του Τάγματος της Τιμής

Γεώργιο Ρωμαίο Δημοσιογράφο, Συγγραφέα Ταξιάρχη του Τάγματος της Τιμής

Γεώργιο Αρμένη Ηθοποιό, Σκηνοθέτη, Συγγραφέα Ταξιάρχη του Τάγματος του Φοίνικος

Θεόδωρο Βασιλάκη Πρόεδρο της AEGEAN AIRLINES Ταξιάρχη του Τάγματος του Φοίνικος

Μυρτώ Δραγώνα-Μονάχου Ομότιμη Καθηγήτρια Μεθοδολογίας, Ιστορίας και Θεωρίας της Επιστήμης Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Ταξιάρχη του Τάγματος του Φοίνικος

Ιωάννα Παπαδοπούλου Πρόεδρο και Διευθύνουσα Σύμβουλο της Βιομηχανίας Μπισκότων και Ειδών Διατροφής Ε.Ι. Παπαδόπουλος Α.Ε Ταξιάρχη του Τάγματος του Φοίνικος

Στέφανο Τραχανά Συγγραφέα, Πρόεδρο της Εκδοτικής Επιτροπής των Πανεπιστημιακών Εκδόσεων Κρήτης Ταξιάρχη του Τάγματος του Φοίνικος

Mohamed Awad Καθηγητή Αρχιτεκτονικής Πανεπιστημίου Αλεξανδρείας Αιγύπτου Χρυσό Σταυρό του Τάγματος της Τιμής

Stéphane Bern Δημοσιογράφο Χρυσό Σταυρό του Τάγματος της Τιμής

Λάζαρο Αρσενίου Δημοσιογράφο, Συγγραφέα Χρυσό Σταυρό του Τάγματος της Τιμής

Βασίλειο Αρχιμανδρίτη Αντισυνταγματάρχη (Π.Ζ.) ε.α. Χρυσό Σταυρό του Τάγματος της Τιμής

Άλκη Ζέη Συγγραφέα Χρυσό Σταυρό του Τάγματος της Τιμής

Απόστολο Καβαλιώτη Αρχιμανδρίτη, Εκπαιδευτικό Χρυσό Σταυρό του Τάγματος της Τιμής

Πέτρο Μάρκαρη Συγγραφέα Χρυσό Σταυρό του Τάγματος της Τιμής

Αναστασία Τούρτα Επίτιμη Διευθύντρια του Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού Χρυσό Σταυρό του Τάγματος της Τιμής

Κωνσταντίνο Ιωάννου Ειδικό Φρουρό Ελληνικής Αστυνομίας Χρυσό Σταυρό του Τάγματος του Φοίνικος

Κωνσταντίνο Σαραφίδη Ειδικό Φρουρό Ελληνικής Αστυνομίας Χρυσό Σταυρό του Τάγματος του Φοίνικος

Πηγή: ESOS

Παρουσίαση βιβλίου της Όλγας Κοτσιρέα: Ο Μυρεψός

Μάρτιος, 612 μ. Χ.

Ο Ζήνωνας έχει όλα όσα θα μπορούσε να επιθυμεί, εκτός από ένα γιο. Η γέννηση ωστόσο του γιου του και το συμπόσιο που θα παραθέσει προς τιμή του, θα  σταθεί η απαρχή για έρωτες, ραδιουργίες και προδοσίες αγαπημένων του προσώπων και ανθρώπων που τον περιβάλλουν.
 Τα γεγονότα που κρυφά διαπλέκονταν θα κορυφωθούν με τη δολοφονία του αδελφού του. Αποφασισμένος να ανακαλύψει την αλήθεια που κρύβεται πίσω από το έγκλημα, ο Ζήνωνας θα αντικρίσει τον κραταιό, όπως πίστευε έως τότε, κόσμο του να κλονίζεται…

Με φόντο την Κωνσταντινούπολη στα πρώτα χρόνια της βασιλείας του Ηράκλειου,  οι  έρευνες του Ζήνωνα εναλλάσσονται με τα γεγονότα του παρελθόντος, αποκαλύπτοντας  με το σταδιακό ξεδίπλωμα της αλήθειας τα πάθη, τις αδυναμίες αλλά και τις αξίες που χαρακτηρίζουν τους ανθρώπους.

Συγγραφέας: Όλγα Κοτσιρέα

Εξώφυλλο: Μαλακό

Οίκος: Τσουκάτου

ISBN: 978-960-7922-78-6

Σελίδες: 680

Πηγή:  ΤΣΟΥΚΑΤΟΣ

ΣΗΛΥΒΡΙΑΣ ΜΑΞΙΜΟΣ: "Σέ μιά ἐποχή παγκοσμιοποίησης, πρέπει, ὡς χριστιανοί, νά δίδουμε κοινή μαρτυρία περί τοῦ μηνύματος τοῦ Εὐαγγελίου στόν σύγχρονο κόσμο"

Ὁμιλία Μητροπολίτου Σηλυβρίας Μαξίμου 

(Ἱερός Ναός Ἁγίου Δημητρίου Ταταούλων, 17-1-2015) 

«ἐν τούτῳ γνώσονται πάντες ὅτι ἐμοί μαθηταί ἐστε, ἐάν ἀγάπην ἔχητε ἐν ἀλλήλοις» 

(Ἰωάν. 13,35). 

Σεβαστοί Πατέρες, 

Ἀγαπητοί μου ἀδελφοί, 

Ἐντός τῶν πλαισίων τῶν κατά τόν μῆνα Ἰανουάριο διοργανουμένων ἐκδηλώσεων γιά τήν ἑνότητα τῶν χριστιανῶν, ἡ ἀποψινή ἐκδήλωση ἀποτελεῖ τήν ἁπαρχή αὐτῶν, οἱ ὁποῖες, ὡς γνωστό, θά συνεχισθοῦν καί σέ ἄλλες χριστιανικές Κοινότητες τῆς Πόλεώς μας. 

Ἐν πρώτοις, διαβιβάζω πρός ὅλους σας, τίς πατρικές εὐχές καί τόν θερμό χαιρετισμό τοῦ Παναγιωτάτου Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου, ὁ Ὁποῖος, ὡς γνωστό, εἶναι ἐκεῖνος ὁ ἐκκλησιαστικός ἡγέτης πού μεριμνᾶ ὄχι μόνο γιά τήν ἑνότητα μεταξύ τῶν χριστιανῶν, ἀλλά ταυτόχρονα καί γιά τήν ἐπικράτηση τῆς εἰρήνης, τῆς ἀγάπης καί τῆς καταλλαγῆς μεταξύ τῶν ἀνθρώπων ἀνεξάρτητα ἀπό θρησκεία, φυλή καί ἐθνικότητα. Αὐτό ἄλλωστε ἐπιβάλλει τό ὀρθόδοξο ἐκκλησιαστικό ἦθος καί γενικά τό ἦθος τοῦ γνήσιου χριστιανοῦ. 

Ξεκίνησα τήν ταπεινή μου ὁμιλία μέ ἕνα εὐαγγελικό ρητό τοῦ Κυρίου μας. Τό ρητό αὐτό ἀποτελεῖ τήν πυξίδα μέ τήν ὁποία πρέπει νά πορευόμεθα σέ μιά ἐποχή, ὅπου ἐπικρατεῖ ὁ ἀτομισμός, ὁ φανατισμός, ἡ ἔλλειψη ἀγάπης καί ὁ φόβος ἀποδοχῆς τοῦ ἄλλου καί τοῦ διαφορετικοῦ. Σέ μιά ἐποχή παγκοσμιοποίησης, πρέπει, ὡς χριστιανοί, νά δίδουμε κοινή μαρτυρία περί τοῦ μηνύματος τοῦ Εὐαγγελίου στόν σύγχρονο κόσμο. Ἀλλά ἡ κοινή μαρτυρία προϋποθέτει τήν ἀγάπη μεταξύ τῶν Χριστιανῶν καί ἐκδηλώσεις, ὅπως ἡ σημερινή, δείχνουν μέ ὁρατό τρόπο τήν μεταξύ μας ἀγάπη. 

Ἡ χριστιανική πίστη δέν εἶναι μία ἰδεολογία ἤ μιά ὁμολογία, ἀλλά ὀφείλει νά εἶναι Ἐκκλησία, γεγονός ἀγαπητικῶν κοινοτήτων, τό ὁποῖο πραγματοποιεῖται μέ τήν χάρη τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ, ὁ Ὁποῖος εἶναι ἡ ὄντως ἀγάπη. Καί πρός αὐτό πρέπει νά ἀποσκοπεῖ ἡ Οἰκουμενική Κίνηση καί γενικά οἱ ὅποιες πρωτοβουλίες γιά τήν ἀποκατάσταση τῆς χριστιανικῆς ἑνότητας. Στήν χριστιανική πίστη δέν ἔχει θέση ὁ φανατισμός, οἱ ἀκρότητες καί ὁ ἀρρωστημένος ζῆλος, ὁ ὁποῖος καταδικάζεται ἀπό τήν χριστιανική διδασκαλία. Ὅπως λέγει σύγχρονος Ὀρθόδοξος Ἅγιος, ὁ Νεκτάριος, Ἐπίσκοπος Πενταπόλεως, γέννημα τῆς Σηλυβρίας: «ὅπου ὑπάρχει ἀγάπη ἐκεῖ εἶναι ἡ ἀλήθεια καί τό φῶς. Οἱ διδάσκαλοι τοῦ μίσους εἶναι μαθηταί τοῦ πονηροῦ». 

Δέν χωρεῖ, λοιπόν, ἀμφιβολία, ὅτι ἡ πίστη μας εἶναι ἡ ἀγάπη, ἡ ὁποία εἶναι ὁ τρόπος τῆς χριστιανικῆς μας ὕπαρξης. Ἐάν ἀπομονωθεῖ ἡ πίστη ἀπό τήν ἀγάπη καταντᾶ μία ἰδεολογία, ὅμοια μέ τίς πολιτικές ἰδεολογίες, στίς ὁποῖες κυριαρχεῖ ὁ φανατισμός καί ἡ ἀντιπαλότητα. Ὁ ἀληθινός Χριστιανός πρέπει νά ἀγαπᾶ τόν ἄλλο καί νά μεριμνᾶ γι’ αὐτόν καί νά δείχνει πάντοτε τήν ἀγάπη του πρός τούς ἐχθρούς του καί σ’ αὐτούς πού τόν μισοῦν. Εἶναι τελικά μία ἀγάπη δυσκολοκατόρθωτη, ἀλλ΄ὅμως ὁ Κύριός μας αὐτήν τήν ἀγάπη ἀπαιτεῖ νά ἔχουμε! Ἡ ἀγάπη τελικά θά εἶναι τό μέτρο τῆς κρίσης τοῦ Θεοῦ κατά τήν Δευτέρα Αὐτοῦ παρουσία. Γιά νά παραφράσω τά λόγια τοῦ σύγχρονου φιλοσόφου Σάρτρ: «ὁ ἄλλος θά εἶναι ἡ κόλαση ἤ ὁ Παράδεισός μας».

Για περισσότερα στο: ΦΩΣ ΦΑΝΑΡΙΟΥ

ΕΟΡΤΑΣΤΙΚΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΤΡΕΙΣ ΙΕΡΑΡΧΕΣ: "Ουράνια μυστήρια, ανθρώπινα μαθήματα"

Τα Αρσάκεια Σχολεία Θεσσαλονίκης οργανώνουν εορταστική εκδήλωση για τους Τρεις Ιεράρχες

την Παρασκευή 30 Ιανουαρίου 2015, στισ 11.30 π.μ. στο Θέατρο των Αρσακείων Σχολείων Θεσσαλονίκης. Στην εκδήλωση θα μιλήσει ο Πρόεδρος της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας καθηγητής κ. Γεώργιος Μπαμπινιώτης με θέμα: «Η συμβολή των Τριών Ιεραρχών στα γράμματα, στην παιδεία και στη γλώσσα».

Το «ευχαριστώ» της ευγνωμοσύνης

του Ιωάννη Καραβιδόπουλου, Ομότ.Καθηγητή της Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ.

«Εκείνο τον καιρό καθώς έμπαινε ο Ιησούς σ' ένα χωριό, τον συνάντησαν δέκα λεπροί· στάθηκαν λοιπόν από μακριά και του φώναζαν δυνατά: ‘Ιησού, Δάσκαλε, ελέησέ μας!’ Βλέποντάς τους εκείνος τους είπε: ‘Πηγαίνετε να σας εξετάσουν οι ιερείς’. Και καθώς πήγαιναν, καθαρίστηκαν από τη λέπρα. 'Ενας απ' αυτούς, όταν είδε ότι θεραπεύτηκε, γύρισε δοξάζοντας με δυνατή φωνή τον Θεό, έπεσε με το πρόσωπο στα πόδια του Ιησού και τον ευχαριστούσε. Κι αυτός ήταν μάλιστα Σαμαρείτης. Τότε ο Ιησούς είπε: ‘Δεν θεραπεύτηκαν και οι δέκα; Οι άλλοι εννιά πού είναι; Κανένας τους δεν βρέθηκε να γυρίσει να δοξάσει τον Θεό παρά μόνο τούτος εδώ ο αλλοεθνής;’ Και σ' αυτόν είπε: ‘Σήκω και πήγαινε στο καλό· η πίστη σου σε έσωσε’» (Λουκ. 17, 12-19).

Είναι τρομερό να φανταστούμε για μια στιγμή τον εαυτό μας απομακρυσμένο από όλους τους άλλους ανθρώπους, με απαγόρευση κάθε δυνατότητα επαφής καί συναντήσεως, με άρρωστο και συνεχώς φθειρόμενο κορμί από κάποια μεταδοτική αρρώστια και επί πλέον συνοδευμένο με τη μόνιμη καταφρόνια της κοινωνίας ότι η αρρώστια που έχουμε αποτελεί τιμωρία για την αμαρτωλή ζωή μας. Και ξαφνικά κάποιος μας πλησιάζει αψηφώντας τους κιν­δύνους, καταπατώντας τις επικρατούσες κοινωνικές προ­καταλήψεις, δείχνοντας άφοβα και απεριόριστα την αγά­πη του. Δεν θα αισθανθούμε άπειρη ευγνωμοσύνη γι’ αυ­τόν;

Μιά τέτοια περίπτωση δέκα τραγικών ασθενών μας παρουσιάζει η διήγηση του ευαγγελιστή Λουκά (την Κυριακή ΙΒ΄Λουκά), τους οποίους άγγισε η σωστική χάρη και η θεραπευτική δύναμη του Χριστού. Η αγάπη του Θεού που σαρκώνει μέσα στον κόσμο και αποκαλύπτει με τη ζωή και τον θά­νατό του ο Χριστός δεν περιορίζεται στους ολίγους, στους εκλεκτούς, στους δικούς του. Εκτείνεται σε όλους, ακόμη - ή μάλλον ιδιαίτερα - σε αυτούς που οι «σοβαροί» και «ευσεβείς» άνθρωποι της εποχής του θεωρούν μολυσμένους και αμαρτωλούς. Δεν γνωρίζει όρια κοινωνικά, πολιτικά ή θρησκευτι­κά. Εκδηλώνεται κατά τη διήγησή μας σε δέκα ανθρώπους που τους ένωσε ο πόνος της μολυσματικής αρρώ­στιας, της λέπρας. Ο Ιησούς τους συναντά και διαλέγεται μαζί τους, ξεπερνώντας τον Μωσαϊκό Νόμο που απαγορεύει τη συνάντηση με λεπρό. Ο ένας μάλιστα από αυτούς ήταν αλλοεθνής, ήταν Σαμαρείτης.

Και όμως, αυτού του τελευταίου η στάση είναι που κάνει εντύπωση και υπογραμμίζεται από τον ευαγγελιστή. Οι εννέα θεραπευμένοι, πλημμυρισμένοι από τη χαρά της υγείας και της συναντήσεως με τους συγγενείς και φίλους, βλέποντας δυνατό και καθαρό το σώμα τους, ξέχασαν να εκφράσουν την ευγνωμοσύνη τους στον ευεργέτη Χριστό - τυπικό παράδειγμα των ανθρώπων που επικαλούνται τον Θεό στη θλίψη και τον πόνο αλλά τον παραθεωρούν στη χαρά, που νομίζουν ότι ο Θεός είναι το τελευταίο κατα­φύγιο στην άσθένεια όταν εξαντληθούν όλες οι άλλες αν­θρώπινες δυνάμεις και όχι ο πρώτος φίλος στην υγεία και στη χαρά. Ασφαλώς οι εναγώνιες κραυγές βοήθειας που απευθύνονται στον Θεό καθημερινά είναι περισσότερες από τις προσευ­χές ευχαριστίας και ευγνωμοσύνης!

Πολλά πράγματα τα θεωρούμε αυτονόητα μέσα στη ζωή, χωρίς να αισθανόμαστε την ανάγκη να ευχαριστήσουμε κανένα για τις καθημερινές δωρεές. Η αυτοτέλεια και η αυτοπεποίθηση δεν αφήνουν περιθώρια ευγνωμοσύ­νης προς τον ευεργέτη Θεό. Τα χείλη μας δύσκολα κι­νούνται για να πουν ένα ευχαριστώ, ενώ πολύ εύκολα, σχεδόν αυθόρμητα, απευθύνουν κραυγές και επικλήσεις βοήθειας στον καιρό της ανάγκης. Και εδώ συμβαίνει το εξής χαρακτηριστικό: Όταν περάσει η ανάγκη, όχι μόνο ξεχνούμε τη στιγμή της αδυναμίας ή ντρεπόμαστε γι’ αυτή, αλλά προσπαθούμε με εκδηλώσεις λεονταρισμού ή αυτοπεποιθήσεως να ισοσταθμίσουμε την επιδειχθείσα αδυναμία.

Η στάση αυτή είναι καθαρά ανθρώπινη και δείχνει την παγίδευσή μας μέσα στα οχυρωματικά έργα του εγωιστικά σκεπτόμενου εαυτού μας. Κι όμως, η λυτρωτική αγάπη του Θεού μας περιβάλλει καθημερινά. Ό σταυρός του Χριστού δεν σημαίνει μόνο το αποκορύφωμα μιας σειράς σωστικών ενεργειών που έκανε ο Θεός για τα πλά­σματά του, αλλ’ είναι η αρχή ατέλειωτων δωρεών που πλημμυρίζουν την ανθρωπότητα. Η σπουδαιότερη δε από αυτές συνίσταται στην κατανίκηση του φόβου τοϋ θανά­του και στην άνθηση της ελπίδας της αναστάσεως.

Όταν η οσμή του θανάτου απειλεί να μεταβάλει τα πάντα σ’ ένα νεκροταφείο γύρω μας, δεν αποτελεΐ βασικό λόγο ευγνωμοσύνης προς τον Θεό η ανατολή της ελπίδας για μια καινούργια ζωή, χωρίς πόνο, χωρίς θλίψη, χωρίς τρόμο θανάτου; Το κλείσιμο στον εαυτό μας, η φαρισαϊκή αυτάρκεια, η φαινομενικά δυναμική αυτοπεποίθηση, φέ­ρουν τη σφραγίδα της απειλής του θανάτου. Το άνοιγμα της καρδιάς μας στον Θεό είναι η απάντησή μας στις άπει­ρες δωρεές του Θεού, στο δώρο της ζωής που γενναιόδωρα μας προσφέρει, είναι το μεγάλο «ευχαριστώ». Ένα «ευχα­ριστώ» ευγνωμοσύνης που θα συνοδεύεται ασφαλώς από συμπεριφορά αντάξια της θείας δωρεάς.Στη διήγηση που σχολιάζουμε το ευχαριστώ προς τον Ιησού προήλθε από ένα αλλοεθνή, ένα Σαμαρείτη, που περιφρονούσε ο καθαρός Ιουδαίος. Ο πόνος της αρρώστιας ένωσε τους δέκα λεπρούς, η ευγνωμοσύνη του ενός, του Σαμαρείτη, προκαλεί τον έπαινο του Χριστού και την αναγνώριση της πίστης του στο τέλος της διηγήσεως.

Πηγή: ΑΜΕΝ

Ευαγγέλιο της Κυριακής 18 Ιανουαρίου 2015 (Κυριακή ΙΒ´ Λουκά)

Το Ευαγγελικό Ανάγνωσμα

(Λουκ. ιζ´ 12-19)

Τῷ καιρῷ ἐκείνῳ, εἰσερχομένου τοῦ ᾿Ιησοῦ εἴς τινα κώμην ἀπήντησαν αὐτῷ δέκα λεπροὶ ἄνδρες, οἳ ἔστησαν πόρρωθεν, καὶ αὐτοὶ ἦραν φωνὴν λέγοντες· ᾿Ιησοῦ ἐπιστάτα, ἐλέησον ἡμᾶς. Καὶ ἰδὼν εἶπεν αὐτοῖς· Πορευθέντες ἐπιδείξατε ἑαυτοὺς τοῖς ἱερεῦσι. Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ ὑπάγειν αὐτοὺς ἐκαθαρίσθησαν. Εἷς δὲ ἐξ αὐτῶν, ἰδὼν ὅτι ἰάθη, ὑπέστρεψε μετὰ φωνῆς μεγάλης δοξάζων τὸν Θεόν, καὶ ἔπεσεν ἐπὶ πρόσωπον παρὰ τοὺς πόδας αὐτοῦ εὐχαριστῶν αὐτῷ· καὶ αὐτὸς ἦν Σαμαρείτης. ᾿Αποκριθεὶς δὲ ὁ ᾿Ιησοῦς εἶπεν· Οὐχὶ οἱ δέκα ἐκαθαρίσθησαν; οἱ δὲ ἐννέα ποῦ; οὐχ εὑρέθησαν ὑποστρέψαντες δοῦναι δόξαν τῷ Θεῷ εἰ μὴ ὁ ἀλλογενὴς οὗτος; Καὶ εἶπεν αὐτῷ· ᾿Αναστὰς πορεύου· ἡ πίστις σου σέσωκέ σε.

Απόδοση:

Εκεῖνο τὸν καιρό, καθὼς ἔμπαινε ὁ ᾿Ιησοῦς σ’ ἕνα χωριό, τὸν συνάντησαν δέκα λεπροί· στάθηκαν λοιπὸν ἀπὸ μακριὰ καὶ τοῦ φώναζαν δυνατά· «᾿Ιησοῦ, ἀφέντη, ἐλέησέ μας!» Βλέποντάς τους ἐκεῖνος τοὺς εἶπε· «Πηγαίνετε νὰ σᾶς ἐξετάσουν οἱ ἱερεῖς». Καὶ καθὼς πήγαιναν, καθαρίστηκαν ἀπὸ τὴ λέπρα. ῞Ενας ἀπ’ αὐτούς, ὅταν εἶδε ὅτι θεραπεύτηκε, γύρισε δοξάζοντας μὲ δυνατὴ φωνὴ τὸν Θεό, ἔπεσε μὲ τὸ πρόσωπο στὰ πόδια τοῦ ᾿Ιησοῦ καὶ τὸν εὐχαριστοῦσε. Κι αὐτὸς ἦταν Σαμαρείτης. Τότε ὁ ᾿Ιησοῦς εἶπε· «Δὲν θεραπεύτηκαν καὶ οἱ δέκα; Οἱ ἄλλοι ἐννιὰ ποῦ εἶναι; Κανένας τους δὲν βρέθηκε νὰ γυρίσει νὰ δοξάσει τὸν Θεὸ παρὰ μόνο τοῦτος ἐδῶ ὁ ἀλλοεθνής;» Καὶ σ’ αὐτὸν εἶπε· «Σήκω καὶ πήγαινε στὸ καλό· ἡ πίστη σου σὲ ἔσωσε».

Η θεραπεία των δέκα λεπρών και η εξάλειψη των κοινωνικών διακρίσεων

Μιλτιάδης Κωνσταντίνου, Καθηγητής Παλαιάς Διαθήκης, Κοσμήτορας Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ.

Κυριακή ΙΒ΄ Λουκά: Η θεραπεία των δέκα λεπρών (Λου 17:12-19)

Η εξάλειψη των κοινωνικών διακρίσεων

Αντιμέτωπο με τον ανθρώπινο πόνο και τη δυστυχία παρουσιάζει η ευαγγελική περικοπή Λου 17:12-19 τον Ιησού. Πλησιάζοντας σε κάποιο χωριό, συναντήθηκε με μια ομάδα δέκα ανθρώπων, οι οποίοι έπασχαν από τη φοβερότερη αρρώστια της εποχής, τη λέπρα. Ρακένδυτοι, με το σώμα τους γεμάτο επώδυνες πληγές, ζούσαν οι άνθρωποι αυτοί στα όρια του χωριού, αποκομμένοι από τους υπόλοιπους κατοίκους. Αιτία της απομόνωσής τους όχι μόνον ο, ως ένα βαθμό δικαιολογημένος, φόβος μετάδοσης της ασθένειας, αλλά και οι προκαταλήψεις της εποχής, σύμφωνα με τις οποίες κάθε αρρώστια θεωρείτο τιμωρία από τον Θεό για κάποια αμαρτία. Γνωρίζοντας οι λεπροί την κατάστασή τους, δεν τολμούν να πλησιάσουν τον Ιησού, παρά τα όσα προφανώς είχαν ακούσει για αυτόν, αλλά στέκονται σε κάποια απόσταση και του ζητούν να τους βοηθήσει. Η αντίδραση του Ιησού είναι άμεση. Γνωρίζοντας τον πόνο και την αγωνία των ανθρώπων αυτών, δεν χρονοτριβεί, δεν τους απευθύνει ούτε τη συνηθισμένη σε άλλες περιπτώσεις ερώτηση για το αν πιστεύουν στη δύναμή του ή αν μετανοούν για τις αμαρτίες τους, αλλά τους στέλνει αμέσως στους αρμόδιους της εποχής, στους ιερείς, για να πιστοποιήσουν τη θεραπεία τους. Και οι λεπροί, γεμάτοι εμπιστοσύνη στα λόγια του Ιησού, χωρίς δεύτερη ερώτηση που θα μαρτυρούσε το παραμικρό ίχνος αμφιβολίας, τρέχουν προς το χωριό, για να διαπιστώσουν στον δρόμο ότι γιατρεύτηκαν. Εκείνο όμως που κάνει εντύπωση στην αφήγηση αυτήν και υπογραμμίζεται από τον ευαγγελιστή δεν είναι τόσο η θαυματουργική θεραπεία των δέκα λεπρών, όσο η στάση τους μετά από αυτήν. Από τους δέκα θεραπευμένους ένας μόνον, και μάλιστα ξένος και αιρετικός, γύρισε για να ευχαριστήσει τον Ιησού και να δοξάσει τον Θεό για την ευεργεσία του. Οι άλλοι εννιά, πλημμυρισμένοι από τη χαρά της θεραπείας και της συνάντησης με τους συγγενείς και φίλους τους, με δυνατό και καθαρό πια σώμα, ξέχασαν να εκφράσουν την ευγνωμοσύνη τους στον ευεργέτη τους. Πρόκειται για την τυπική στάση πολλών ανθρώπων, που, όταν βρίσκονται στην ανάγκη, απευθύνουν κραυγές βοήθειας και επικαλούνται Θεό και ανθρώπους, αλλά, όταν περάσουν οι δυσκολίες, δύσκολα θυμούνται να πουν ένα “ευχαριστώ”. Το παράπονο όμως του Ιησού Χριστού για την απουσία των υπόλοιπων εννέα θεραπευμένων, δεν προκύπτει από την απογοήτευση που γεννά η αγνωμοσύνη αλλά από τη διαπίστωση της αδυναμίας του ανθρώπου να δει την παρουσία του Θεού στη ζωή του. Η αναφορά του ανθρώπου προς τον Θεό είναι αυτό ακριβώς που διαφοροποιεί τον άνθρωπο από τα ζώα. Ως ‘‘κατ’ εἰκόνα καὶ καθ᾽ ὁμοίωσιν’’ Θεού δημιούργημα ο άνθρωπος δεν είναι απλώς ένα εξελιγμένο ον που διαθέτει νοημοσύνη, αλλά είναι πρόσωπο, ένα ον δηλαδή που δεν αντιδρά απλώς (έστω και από ευγνωμοσύνη) αλλά σκέφτεται ελεύθερα και διαμορφώνει σχέσεις αγάπης με άλλα όντα. Η ευχαριστία προς τον Θεό είναι η αναγνώριση ότι κάθε δωρεά πηγάζει από τον Θεό και επιστρέφει σ’ αυτόν ως αναφορά και δοξολογία. Το ευαγγελικό αίτημα της αγάπης προς τον Θεό, δεν είναι όρος ανταπόδοσης σε μια συμβατική σχέση, αλλά είναι ακριβώς η ελεύθερη ανταπόκριση του ανθρώπου που όταν γεύεται το έλεος και την αγάπη του Θεού αβίαστα του επιστρέφει το πλεόνασμα της χαράς και της δωρεάς που δέχθηκε.

Αναμφίβολα αγανακτεί κανείς με τη συμπεριφορά των εννιά θεραπευθέντων λεπρών, αλλά θέμα της περικοπής δεν είναι να καταδείξει το μέγεθος της αγνωμοσύνης τους, ούτε ίσως και να προβάλει την ευγνωμοσύνη του ενός. Άλλωστε, δύσκολα θα μπορούσε κανείς να βρει άνθρωπο που δεν έχει βιώσει κατά τη διάρκεια της ζωής του ανάλογες καταστάσεις, όπου άνθρωποι, που κάποτε ευεργετήθηκαν, γύρισαν έπειτα την πλάτη στον ευεργέτη τους, και όλοι ξέρουν τι σημαίνει αχαριστία και πόσο πόνο προκαλεί. Προσφέρει όμως το περιεχόμενο της περικοπής μια θαυμάσια ευκαιρία στους ακροατές της, για να αναλογιστούν τι πραγματικά ζητά ο Θεός από τους χριστιανούς, από όλους εκείνους που αναγνωρίζουν ότι ο Θεός έγινε άνθρωπος και πέθανε για χάρη της ανθρωπότητας, από όλους εκείνους που πιστεύουν ότι ο Ιησούς Χριστός τους έχει ανοίξει νέες δυνατότητες συνεργασίας με τον Θεό για τη σωτηρία ολόκληρου του κόσμου. Και αν η εύκολη απάντηση σε μια τέτοια ερώτηση θα ήταν «Ο Θεός ζητά από τους χριστιανούς αγάπη», οι δυσκολίες αρχίζουν από τη στιγμή που θα επιχειρήσει κανείς να συγκεκριμενοποιήσει το περιεχόμενο της έννοιας “αγάπη”.

Σήμερα η λέπρα δεν αποτελεί πια μάστιγα για την ανθρωπότητα. Οι πρόοδοι στην ιατρική επιστήμη και η ανάπτυξη συνθηκών υγιεινής διαβίωσης κατάφεραν να εκμηδενίσουν σχεδόν τις συνέπειες της αρρώστιας. Όμως ο πόνος και η δυστυχία δεν εξαλείφθηκαν από τη ζωή των ανθρώπων. Τη θέση της λέπρας έχει καταλάβει σήμερα μια άλλη μάστιγα, πολύ πιο φοβερή και ολέθρια, το AIDS. Όπως η λέπρα στην εποχή του Χριστού, έτσι και το AIDS σήμερα θερίζει χιλιάδες ανθρώπους, οδηγώντας τους σε έναν εξαιρετικά επώδυνο θάνατο. Όπως η λέπρα στην εποχή του Χριστού, έτσι και το AIDS σήμερα αναγκάζει τα θύματά του σε κοινωνική απομόνωση. Και είναι ίσως αυτή η απομόνωση περισσότερο επώδυνη και πιο αφόρητη και από την ίδια την αρρώστια. Όπως η λέπρα στην εποχή του Χριστού, έτσι και το AIDS σήμερα συνοδεύεται από κοινωνικές προκαταλήψεις, που κάνουν τους “σοβαρούς” και “ευσεβείς” ανθρώπους να βλέπουν τους ασθενείς σαν μολυσμένους και αμαρτωλούς και να τους αποφεύγουν.

Όμως δεν είναι μόνον οι φορείς του AIDS σήμερα αυτοί που βιώνουν την απομόνωση από την κοινωνία. Οι σύγχρονες κοινωνίες έχουν άπειρους τρόπους για να διαχωρίζουν τους ανθρώπους σε κατηγορίες. Η φυλή και η θρησκεία είναι τα δυο βασικά χαρακτηριστικά, αλλά συχνά διαχωρίζονται οι άνθρωποι και με βάση το επάγγελμά τους, την πολιτική τους τοποθέτηση, τον τρόπο ενδυμασίας τους, το προτιμώμενο από αυτούς είδος ψυχαγωγίας και ένα σωρό άλλα. Κάθε ομάδα με διαφορετικό από τον παραδεκτό σε μια κοινωνία τρόπο ζωής τίθεται στο στόχαστρο των “υγιώς σκεπτομένων και συμπεριφερομένων πολιτών”, των “κανονικών και φυσιολογικών” ανθρώπων, οπότε θεωρείται υποδεέστερη και περιφρονείται. Όποιος διαφέρει απορρίπτεται, απομονώνεται από τους υπόλοιπους και αντιμετωπίζεται ως εχθρός. Οι Έλληνες γνωρίζουν ίσως καλύτερα από όλους τους άλλους ευρωπαϊκούς λαούς τι σημαίνει αυτή η απομόνωση και η περιφρόνηση από τον κοινωνικό περίγυρο. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που έχουν ακόμη μνήμες του ξεριζωμού και της προσφυγιάς και είναι πολλοί περισσότεροι εκείνοι που θυμούνται τα δύσκολα χρόνια κατά τη δεκαετία του 1960, που αναγκάστηκαν να ξενιτευτούν για να αναζητήσουν δουλειά ως αλλοδαποί εργάτες κάτω από συχνά άθλιες συνθήκες στα εργοστάσια της Γερμανίας, του Βελγίου και αλλού. Σήμερα οι συνθήκες άλλαξαν. Σήμερα είναι οι Αλβανοί, οι Κούρδοι, οι Πακιστανοί αυτοί που αναζητούν στην Ελλάδα την ελπίδα για καλύτερη ζωή. Σήμερα είναι οι Έλληνες οι “ανώτεροι” και αυτοί οι “κατώτεροι”.

Αν θα ήθελε να αναζητήσει κανείς μια ψυχολογική ερμηνεία του φαινομένου των κοινωνικών διακρίσεων, θα μπορούσε να υποστηρίξει ότι αυτές συναρτώνται με την εγωιστική τάση του ατόμου για διάκριση και υπεροχή. Ο πιο εύκολος δρόμος για να φανεί κάποιος ανώτερος είναι να υποτιμήσει τους άλλους, τοποθετώντας τους σε μια ομάδα υποδεέστερη. Τα συνηθέστερο λογικό σφάλμα στην προκειμένη περίπτωση είναι η γενίκευση του μερικού και η συναγωγή αυθαίρετων συμπερασμάτων από επιμέρους διαπιστώσεις. Με την απόδοση στους άλλους κάποιων μειωτικών χαρακτηριστικών, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για μειονοτικές ομάδες, αυτοεπιβεβαιώνεται το άτομο και αποκτά την αναγκαία για τη ζωή του αυτοεκτίμηση. Δεν χρειάζονται, ασφαλώς, ιδιαίτερες αναλύσεις για να αντιληφθεί κανείς ότι μια τέτοια στάση κάθε άλλο παρά συμβατή με το μήνυμα του ευαγγελίου μπορεί να θεωρηθεί.

Ίσως το πιο εντυπωσιακό στοιχείο στη συγκεκριμένη ευαγγελική περικοπή δεν είναι η θεραπεία των λεπρών, ούτε ακόμη η αγνωμοσύνη των εννιά και η ευγνωμοσύνη του ενός. Πολύ πιο εντυπωσιακό από τα παραπάνω είναι η στάση του Ιησού, ο οποίος καταπατώντας τις κοινωνικές προκαταλήψεις της εποχής του, πλησιάζει τους λεπρούς και τους δείχνει την αγάπη του, φροντίζοντας για την επανένταξή τους στην κοινωνία. Αυτό που προκύπτει ως συμπέρασμα από τη συγκεκριμένη ευαγγελική περικοπή είναι ότι η αγάπη του Θεού, που ενσαρκώνει μέσα στον κόσμο και αποκαλύπτει με τη ζωή και τον θάνατό του ο Χριστός, δεν περιορίζεται στους λίγους, στους εκλεκτούς, στους δικούς του. Εκτείνεται σε όλους, ακόμη και σ’ αυτούς -ή μάλλον ιδιαίτερα σ’ αυτούς- που οι υπόλοιποι θεωρούν περιθωριακούς και απορριπτέους. Μια τέτοια αγάπη και μια τέτοια στάση ζητάει από τους χριστιανούς ο Χριστός σήμερα ως ένδειξη ευγνωμοσύνης για τις δωρεές του.

Πηγή: ΠΕΜΠΤΟΥΣΙΑ