π. Βασίλειος Ι. Καλλιακμάνης, Ο άγιος και τα είδωλα

α) «Τα είδωλα των εθνών», λέει ο ψαλμωδός, «είναι ανθρώπινα κατασκευάσματα, ασήμι και χρυσάφι. Στόμα έχουν αλλά δεν μιλούν, μάτια έχουν μα δεν βλέπουν. Έχουν αυτιά μα δεν ακούν κι ούτε έχουν πνοή στο στόμα τους.Αυτοί που τα κατασκευάζουνε κι όσοι σε κείνα ελπίζουν, όμοιοι μ’ αυτά να γίνουνε» (Ψαλμ. 135, 15-18). Τα λόγια αυτά, περιγραφικά για τα παλαιά είδωλα, είναι συνάμα προφητικά για τα νέα είδωλα που φιλοτέχνησαν και λατρεύουν με θρησκευτική ευλάβεια οι σύγχρονοι άνθρωποι.

β) Στην εποχή μας μπορεί οι πολιτισμένες κοινωνίες να μη στήνουν ξόανα και αγάλματα φανταστικών θεών, αλλά το ενδιαφέρον τους είναι στραμμένο προς νέες μορφές ειδώλων. Κι αυτά, όπως και τα παλαιά βρίσκονται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος των ανθρώπων που έχασαν την πίστη τους και την ελπίδα τους στον αληθινό Θεό κι έγιναν όμοιοι με αυτά. Το παράδοξο είναι ότι και οι χριστιανοί που καλούνται να είναι «το φως του κόσμου» (βλ. Ματθ. 5, 13-14), ενώ με τα χείλη τους ομολογούν πίστη στον Τριαδικό Θεό, η ψυχή τους σύρεται πίσω από τα οικονομικά δεδομένα της εποχής.

γ) Στις μέρες μας λατρεύονται νέα είδωλα που στήνονται στους ναούς των χρηματιστηρίων και των αγορών, των μεγάλων τραπεζών και των ανώνυμων εταιρειών, στους άυλους τίτλους και τις κερδοφόρες επενδύσεις. Το ανθρώπινο πρόσωπο θυσιάζεται στο βωμό του κέρδους και κυριαρχεί ο homo economikus. Οι οικονομολόγοι ωστόσο, αποδέχονται πλέον την αδυναμία τους να προβλέψουν τις οικονομικές κρίσεις και ομολογούν ότι για την κατανόηση των κοινωνικών δεδομένων χρειάζονται και οι ανθρωπιστικές επιστήμες.

δ) Όμως, μένουν αμετανόητοι, παρόλο που υποστηρίζουν ότι η επικρατούσα οικονομική αντίληψη που στηρίζεται στην απόλυτη ελευθερία της αγοράς και στην ορθολογικότητα του ανθρώπου τούς έχει απομακρύνει απ’ την πραγματικότητα. Μπορεί οι θεωρίες των οικονομολόγων να εμφανίζονται κομψές, αλλά στην πράξη είναι ολέθριες. Θυσιάζουν ανθρώπινα πρόσωπα και λαούς σε κάθε γωνιά της Γης.

ε) Παλαιότερα στις μικροκοινωνίες που εμπνέονταν από το μήνυμα της Εκκλησίας υπήρχε προσπάθεια χαλιναγώγησης της πλεονεξίας και της απληστίας. Στην πατερική παράδοση γίνεται έντονη κριτική του έντοκου δανεισμού, καταγγέλλεται ως αιτία οικονομικής εξαθλίωσης η βαριά φορολογία και η τοκογλυφία, και απαγορεύεται στους κληρικούς να αποδέχονται χορηγίες για τις ανάγκες της Εκκλησίας, οι οποίες προέρχονται από εκμετάλλευση και αδικία.

στ) Και γράφονται τα παραπάνω με αφορμή το μαρτύριο του θαυματουργού Αγίου Χαραλάμπους, ο οποίος περιφρόνησε τα είδωλα της εποχής του και δέχθηκε τον αμαράντινο της δόξης στέφανο (βλ. Α’ Πέτρ. 5,4). Γράφει ο όσιος Νικόδημος: «O Άγιος Ιερομάρτυς Xαραλάμπης ήτον κατά τους χρόνους του βασιλέως Σεβήρου, και Λουκιανού ηγεμόνος, εν έτει ρϟη΄ (198), Iερεύς των Xριστιανών εν Mαγνησία τη πόλει. Oύτος λοιπόν διδάσκων την στράταν της αληθείας, και κηρύττων την εις Xριστόν πίστιν, κατεδικάσθη υπό των άνωθεν τυράννων, και εκδύθη την ιερατικήν στολήν, έπειτα εξέδαραν το δέρμα όλου του σώματός του».

ζ) Η αιτία το μαρτυρίου του ήταν ότι αρνήθηκε να θυσιάσει στα είδωλα. Τοποθέτησε την πίστη στον Χριστό πάνω από αξιώματα, τιμές, πλούτη αλλά κι αυτή ακόμη τη ζωή του. Ακολούθησε τον σωτήριο λόγο: «Ζητείτε πρώτον την βασιλείαν του Θεού και την δικαιοσύνην αυτού, και ταύτα πάντα προστεθήσεται υμίν» (Ματθ. 6, 33). Τον έγδαραν, του κάρφωσαν καρφιά στην πλάτη, τον έβαλαν στη φωτιά, αλλά ο ιερομάρτυς υπέμεινε καρτερικά τα μαρτύρια. Το γεγονός ότι στις μέρες μας, άμεσα ή έμμεσα, στρέφουμε την ελπίδα μας στα νέα είδωλα των εθνών, μήπως πρέπει να μας εμβάλλει σε σκέψεις για την ποιότητα της πίστης και του ορθοδόξου φρονήματός μας;

 

Πηγή: http://www.makthes.gr/news/opinions/100071/

ΑΠΟ ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ

 



Από τα Προσωπικά Προβλήματα στα Προβλήματα του Προσώπου

Πρόσκληση σε Σειρα συναντησεων με Θεμα το Διαλογο Θεολογιασ και Ψυχολογιασ

 

Η Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών σε συνεργασία με την Κοινωφελή Εταιρεία Ψυχοκοινωνικών Παρεμβάσεων «Πορεία Υγείας» και με τον Σύνδεσμο Νέων της Ιεράς Μητροπόλεως Δημητριάδος διοργανώνουν σειρά συναντήσεων, με το γενικό θέμα «διάλογοι θεολογίας και ψυχολογίας». Με αυτή την προσπάθεια η Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών αναζητά τρόπο να απευθυνθεί στο «πρόσωπο» και με την συνδρομή της ψυχολογίας να βοηθήσει όλους μας να προσεγγίσουμε βαθύτερα, ουσιαστικότερα και με μεγαλύτερη ειλικρίνεια τα κοινά μας προβλήματα.

Σε μια εποχή κατά την οποία κατακλυζόμαστε από την απρόσωπη υπερ-πληροφόρηση, που ανάγει την γνώση σε αυτοσκοπό, η ανάγκη για διάλογο και κατανόηση αναδύεται έντονη. Γι’ αυτό και η σειρά συναντήσεων που προγραμματίζεται  σκοπεύει να αγγίξει σύγχρονα ψυχοκοινωνικά προβλήματα με στόχο να αναδείξει έναν εναλλακτικό λόγο και να δημιουργήσει τον τόπο συνάντησης της επιστημονικής κοινότητας  με το ευρύ κοινό. 

Προβλήματα ψυχοκοινωνικά, προβλήματα ψυχολογικά, προβλήματα υπαρξιακά. Όπως και αν τα ονοματίσουμε, τα «προβλήματα ζωής» είναι πολλά και κοινά σε όλους, ανεξάρτητα από την ηλικία, το φύλο ή την κοινωνικο-οικονομική κατάσταση. Εντούτοις, ο πόνος που αυτά τα προβλήματα επιφέρουν και η αγωνία για την υπέρβασή τους βιώνεται ως κάτι το ατομικό, ως ο προσωπικός Γολγοθάς του καθενός. Συμβαίνει ωστόσο κάτι παράδοξο: όσο αντιμετωπίζουμε το προσωπικό πρόβλημα περιορισμένοι στην ατομικότητά μας ο καθένας, τόσο η δύναμή του πολλαπλασιάζεται, τόσο η δυσκολία του γιγαντώνεται.

Η θεολογία και η ψυχολογία, επιστήμες άλλοτε σε απόσταση και άλλοτε σε διάλογο, δεν μπορούν παρά να διατυπώνουν ουσιαστικό λόγο για τα προβλήματα ζωής, για τα προβλήματα των προσώπων.

Το «πρόσωπο», όπως το ορίζουν με τις επιμέρους διαφορές τους οι επιστήμες αυτές, συνιστά μια ολότητα, ένα κράμα από συστατικά βιολογικά, κοινωνικά, πολιτικά, πολιτισμικά και πνευματικά που συνταιριάζονται πολλές φορές με τους πιο παράδοξους και απροσδιόριστους τρόπους. Αυτή η ανεπανάληπτη μοναδικότητα, συνδυασμός προδιαθέσεων και περιβαλλοντικών επιδράσεων, πραγματώνεται και ορίζεται μόνο εντός της σχέσης. Ακόμη και αν γνωρίζουμε όλα του τα χαρακτηριστικά, μορφολογικά, ψυχολογικά και πνευματικά, δε θα γνωρίσουμε ποτέ το πρόσωπο, παρά μόνο εάν σχετιστούμε μαζί του, σε μια σχέση αγαπητική και εν ελευθερία.

Άλλωστε, η έως σήμερα προσέγγιση των προβλημάτων ζωής από το κυρίαρχο επιστημονικό μοντέλο, που εστίαζε στο άτομο το αποπλαισιωμένο από τα συστήματα αναφοράς του, ήρθε αντιμέτωπη με τα εγγενή της ελλείμματα. Από την άλλη πλευρά, η θεώρησή τους μέσα από ένα πρίσμα ψυχοκοινωνικό και πνευματικό, στα πλαίσια μιας κοινωνίας σχέσεων που υπερβαίνει την αλλοτρίωση και τον ατομοκεντρισμό, καλλιεργεί αισιοδοξία για αναθεώρηση και επίλυση.

Δύο θεματικές, δύο συναντήσεις προσώπων, δύο διάλογοι θεολογίας και ψυχολογίας. Συμμέτοχοι και συνομιλητές όλοι εμείς, με τη βοήθεια διακεκριμένων θεολόγων, ψυχολόγων και ψυχιάτρων / ψυχοθεραπευτών.

1) Ο πόνος. Ο πόνος που μας προκαλεί το εξωτερικό περιβάλλον.

2) Η βία. Ο πόνος που προκαλούμε ο ένας στον άλλον.

1^η Συνάντηση: Σάββατο 16-2-2013, 7.00 μ.μ., Δημαρχείο Βόλου  

«Ο πόνος, υπαρξιακός και κοινωνικός ως ευκαιρία αλλαγής»

Ποιος ο σκοπός να σηκωνόμαστε αν είναι να ξαναπέσουμε; Ποιος ο λόγος να προσδοκούμε το καλύτερο όταν ζούμε το χειρότερο; Ποιος ο τρόπος να αντιστεκόμαστε στον πόνο εφόσον δεν μπορούμε να τον αποφύγουμε;

Ο πόνος που μας προκαλεί μια δυσάρεστη κοινωνική και οικονομική συνθήκη, ο πόνος που μας προξενεί μια οικογενειακή και προσωπική απώλεια, μοιάζει κάθε φορά με τερματισμό σε έναν αποτυχημένο αγώνα δρόμου. Μήπως όμως είναι ευκαιρία για επανεκκίνηση;

•      Ιάκωβος Μαρτίδης, Ψυχίατρος, Ψυχοθεραπευτής, Συγγραφέας

•      π. Βαρνάβας Γιάγκου, Υπεύθυνος Γραφείου Νεότητος Ι. Μητροπόλεως Θεσσαλονίκης

2^η Συνάντηση Σάββατο 9-3-2013, 7.00 μ.μ., Δημαρχείο Βόλου

«Από την οργή στην βία»

Μέσα στο φαύλο κύκλο της βίας οι ρόλοι εναλλάσσονται μεταξύ του θύματος, του θύτη και του παρατηρητή. Περιστατικά βίας σε διάφορες πτυχές της κοινωνικής ζωής δημιουργούν αμηχανία στους θεσμικούς παράγοντες. Σκηνές επιθετικότητας και φοβικές συμπεριφορές δηλητηριάζουν τον οικογενειακό και σχολικό βίο πληθαίνοντας ανησυχητικά.

•      Ελένη Διδασκάλου, Επ. Καθηγήτρια του Παιδαγωγικού Τμήματος Ειδικής Αγωγής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

•      π. Αδαμάντιος Αυγουστίδης, Αν. Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών, Διευθυντής Ιδρύματος Ποιμαντικής Επιμορφώσεως Ι. Αρχιεπισκοπής Αθηνών

 Η Είσοδος είναι ελεύθερη για το κοινό.

Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών

Συνδιοργάνωση:  Κοινωφελής εταιρεία ψυχοκοινωνικών παρεμβάσεων «Πορεία Υγείας»

                                    Σύνδεσμος Νέων Ι. Μητροπόλεως Δημητριάδος

9η Επιστημονική Ημερίδα Θεολόγων Καθηγητών Γυμνασίων - Λυκείων της Ι. Μητροπόλεως Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως

 

Πρόσκληση συμμετοχής εκπαιδευτικών στη δράση «Αριστεία και Καινοτομία στην Εκπαίδευση» για τη σχολική χρονιά 2012-2013

Πηγή: http://excellence.sch.gr/Files/aristeia2013.pdf
 

π. Βασίλειος Ι. Καλλιακμάνης, Υπάρχει χριστιανική ευθανασία;

α) Τα τελευταία χρόνια, τόσο στη χώρα μας όσο και σε άλλες χώρες, γίνεται λόγος για την ευθανασία. Σε ορισμένες μάλιστα από αυτές η ευθανασία έχει νομιμοποιηθεί. Τα ερωτήματα που συχνά θέτονται είναι: Έχει ο σύγχρονος άνθρωπος, που πάσχει από κάποια ανίατη ασθένεια, το δικαίωμα να αποφασίσει πότε και πώς θα πεθάνει; Έχει το δικαίωμα να επιλέξει έναν ήρεμο θάνατο χωρίς βάσανα και πόνους; Έχουν οι γιατροί το δικαίωμα να «απαλλάξουν» τους ασθενείς που το επιθυμούν από μια ζωή γεμάτη οδύνη;
β) Αν κάνουμε μια σύντομη αναδρομή, θα δούμε ότι στην αρχαία ελληνική σκέψη η ευθανασία συνδέεται με τον ευτυχισμένο και ένδοξο θάνατο, κι όχι με τη βίαιη διακοπή του. Ο Διαγόρας ο Ρόδιος σε βαθιά γεράματα εξέπνευσε δοξασμένος και χαρούμενος, όταν τα παιδιά του, που μόλις είχαν στεφθεί ολυμπιονίκες, τον περιέφεραν στους ώμους τους στο ολυμπιακό στάδιο κάτω από τις επευφημίες του πλήθους.
γ) Επίσης, η Εκκλησία εύχεται, τα τέλη της ζωής να είναι «χριστιανά», ανώδυνα, ανεπαίσχυντα και ειρηνικά. Οι μάρτυρες της Εκκλησίας αντιμετώπιζαν με καρτερία τον θάνατο και προσεύχονταν για τους δημίους τους (βλ. Πραξ. 7, 54-59). Η κοινωνία με το πρόσωπο του Σταυρωθέντος Χριστού συμβάλλει στην υπέρβαση του φόβου του θανάτου και γεννά εσωτερική πληρότητα. Γι’ αυτό και ο Άγιος Συμεών ο Θεοδόχος όταν συνάντησε τον Κύριο, πλήρης χάριτος ζήτησε να πεθάνει.
δ) Γράφει ο Όσιος Νικόδημος Αγιορείτης: «O Άγιος Συμεών ο Θεοδόχος έλαβε μακράν και πολυχρόνιον ζωήν εις τον κόσμον τούτον. Eπειδή και εχρηματίσθη, ήτοι απεκαλύφθη εις αυτόν από το Πνεύμα το Άγιον, ότι να μην ιδή θάνατον, προ του να θεωρήση με τους οφθαλμούς του τον Δεσπότην Xριστόν. Όθεν, όταν ο Kύριος ημών επροσφέρθη εις τον Nαόν τεσσαράκοντα ημερών νήπιον, τότε εδέχθη αυτόν εις τας αγκάλας του. Kαι πληροφορηθείς από το Πνεύμα το Άγιον τα περί αυτού μέλλοντα, έλαβε το τέλος της ζωής του, κατά τον ανωτέρω χρηματισμόν και την αποκάλυψιν του Aγίου Πνεύματος». Εδώ έχουμε δείγμα χριστιανικής ευθανασίας.
ε) Όμως, η έννοια αυτή μεταφέρθηκε στη Δύση με διαφο-ρετικό νόημα. Ο άγγλος φιλόσοφος R. Bacon (13ος αι.), κατ’ άλλους ο Fr. Bacon (16ος -17ος αι.) τη μετέφρασαν στα αγγλικά ως euthanasia με την έννοια της επίσπευσης του θανάτου, προκειμένου να τεθεί τέρμα σε μια ζωή γεμάτη πόνο και ταλαιπωρίες. Η μεταφορά αυτή συνδέεται με τη δυτική θεολογική σκέψη, την ατομιστική θεώρηση της ζωής και τη σταδιακή εξατομίκευση του θανάτου, αφού εκεί χάθηκε βαθμηδόν ο κοινοτικός και κοινωνικός χαρακτήρας του και μεταβλήθηκε σε ταμπού.
στ) Όμως, ο θάνατος και η ευθανασία δεν είναι ατομικές υποθέσεις. Έχουν ευρύτερες κοινωνικές διαστάσεις. Αφορούν τον άνθρωπο ως αυτεξούσιο και ελεύθερο πρόσωπο σε σχέση και κοινωνία με τον Θεό και τον συνάνθρωπο. Πολύ περισσότερο ισχύει αυτό στον τόπο μας όπου οι οικογενειακοί δεσμοί είναι ισχυροί και διασώζεται κάποιο κοινοτικό πνεύμα. Είναι ενδεικτικό ότι ο Ευγένιος Βούλγαρης (18ος αι.) στη μελέτη του περί ευθανασίας διασώζει την ανατολική παράδοση, που στηρίζεται στην αρχαιοελληνική και τη χριστιανική σκέψη.
ζ) Όταν γίνεται λόγος για ευθανασία, δεν μπορεί να αγνοείται η επίγεια πορεία του ανθρώπου, κατά την οποία δημιουργούνται οι προϋποθέσεις και διαμορφώνονται τα κριτήρια για την αντιμετώπιση του πόνου, της ανίατης ασθένειας και του θανάτου. Η διαμορφωμένη αντίληψη για το ευ ζην οδηγεί και σε ανάλογη αντίληψη για το ευ θνήσκειν. Οπότε, ο άνθρωπος του Θεού ασκείται και ετοιμάζεται για τη χριστιανική ευθανασία, όπως ο Άγιος Συμεών. Ακούει τους λόγους της προφητείας, «έρχομαι ταχύ» και απαντά, «ναι έρχου, Κύριε Ιησού» (Αποκ. 22, 20).

 

Πηγή: http://www.makthes.gr/news/opinions/99718/

Τι αποκόμισα από το Συνέδριο της Θεσσαλονίκης «Εκκλησία και Αριστερά»

Του μητροπολίτη Αλεξανδρουπόλεως κ. Ανθίμου, από το ένθετο της εφημερίδας «δημοκρατία» για την Ορθοδοξία

Κάποιος σοφός είπε «αν κλείσεις την πόρτα σου σε κάθε πλάνη, στο τέλος θα μείνει απέξω και η αλήθεια».Πράγματι, ήταν ένα δύσκολο συνέδριο, ήταν ένα μετέωρο βήμα. Γνωρίζαμε από πριν ότι η Εκκλησία δεν είχε να ωφεληθεί τίποτε. Η Αριστερά θα έφτιαχνε το προφίλ της. Κάποιοι μας είπαν «θα ρίξετε νερό στον μύλο τους». Σεβαστός αδελφός,δημόσια, μας... συλλυπήθηκε! Ομως η ακαδημαϊκή θεολογική κοινότητα του ΑΠΘ και ο πρόεδρος του Τμήματος Θεολογίας καθηγητής Σταμούλης αποτελούσαν εγγύηση σοβαρότητος του εγχειρήματος. Και το συνέδριο άρχισε.

Το αρχικό μούδιασμα έδωσε τη θέση του σε ειλικρινείς διαλόγους, επιτηδευμένους στην αίθουσα, πιο χαλαρούς στα διαλείμματα και «εξομολογητικούς» στα κοινά γεύματα. Οι εκπρόσωποι των δύο αριστερών κομμάτων μάλλον δεν περίμεναν αυτή την αμεσότητα και την άνετη παραδοχή των δεδομένων. Ενας ηλικιωμένος ακροατής απηύθηνε τη σκληρότερη ερώτηση, «ποια είναι τα παράπονα της Αριστεράς από την Εκκλησία;». Κι ο διάλογος άνοιξε. Ποιες ήταν διαχρονικά οι σχέσεις των δύο χώρων; Τι σημαίνει δημόσιος χώρος και πώς πρέπει να γίνεται η διαχείριση των συμβόλων; Ποια είναι η αλήθεια για την εκκλησιαστική περιουσία;

Ειπώθηκαν πολλά για την Εκκλησία, που η Αριστερά φάνηκε ότι κακώς τα αγνοούσε. Ειπώθηκαν πολλά για την Αριστερά, που η Εκκλησία μάλλον είχε δαιμονοποιήσει. Ειδικότερα οι σύνεδροι ιεράρχες εμφανιστήκαμε όχι σαν μια συμπαγής αδιαπραγμάτευτη ομάδα, αλλά ως ένας δημοκρατικός χώρος όπου επιτρέπονται οι διαφωνίες, συμπληρώνονται οι απόψεις και περιχωρούνται οι αντιθέσεις. Τους ξαφνιάσαμε! Είχαμε συγκροτημένο λόγο,τεκμηριωμένο, ευέλικτο, αυτοκριτικό, ελεύθερο και συγκαταβατικό. Δεν επιτρέψαμε λαϊκισμούς, δεν χαριστήκαμε στη φιλοφρόνηση, δεν υποστείλαμε την αλήθεια μας.

Ομως ανοίξαμε έναν δρόμο.Οχι για να περπατήσει η Αριστερά, τάχα ανεβαίνοντας στην εξουσία, αλλά για να επανέλθουν τα πράγματα στη σωστή τους βάση. Τίποτε δεν θέλουμε να ξεχάσουμε αλλά και καμιά από τις θύμησες δεν αφήνουμε να στοιχειώσει. Υπήρξαν αριστεροί στην αίθουσα που εξέφρασαν με παρρησία την πίστη τους στον Χριστό και την αγάπη τους στην Εκκλησία. Υπήρξαν δεσμεύσεις επίσημες. Υπήρξαν θεωρητικές κομματικές«γραμμές» που ανέτρεπαν όσα μέχρι τώρα γνωρίζαμε. Μια καθηγήτρια ρώτησε: «Αυτά που μόλις είπατε είναι άποψη του κόμματός σας ή τα λέτε “ανώδυνα” εδώ μέσα, στο πλαίσιο ενός ακαδημαϊκού συνεδρίου;»

Χρειάζεται να μάθουμε να συζητούμε στην πατρίδα μας. Φτάνουν οι παράλληλοι μονόλογοι. Φτάνουν οι αυθαίρετες ερμηνείες και οι εξυπηρετούσες μεμονωμένες ατάκες. Οντως ο κ.Κουράκης εξέφρασε την αβασάνιστη άποψη για τη μέσω φορολογίας μισθοδότηση του Κλήρου. Αλλά όταν επισημάνθηκε ότι η πρόθεσή του αυτή έρχεται σε αντίθεση με τα λεγόμενα προσωπικά δεδομένα, τότε πολύ ειλικρινά το παραδέχτηκε και το ανέπεμψε σε κοινή συζήτηση. Αυτή είναι η δυναμική και η αλήθεια του διαλόγου, που για εμάς τουλάχιστον είναι και πρέπει να παραμείνει ιερή τακτική.

Οταν ο Πατριάρχης Αθηναγόρας έφτασε στο Τελ Αβίβ για να συναντηθεί το 1962 με τον Πάπα Παύλο ΣΤ´, οι δημοσιογράφοι τον ρώτησαν: «Τι περιμένετε από αυτήν τη συνάντηση;» Κι εκείνος απάντησε: «Ηρθα απλώς να πω μια καλημέρα στον αδελφό μου τον Πάπα». Οταν εκείνοι επέμειναν, «τι λένε οι θεολόγοι γι’ αυτό;», τότε ο μεγάλος Αθηναγόρας είπε «δεν ξέρω τι λένε αυτοί που είναι τόσο πολλοί, ξέρω τι λέει ο Χριστός που είναι ο Ενας».

 

Πηγή: http://www.amen.gr/article12285

 

Η Εκκλησία στη διαμόρφωση του Νεωτέρου Ελληνισμού

 

του Χάρη Ανδρεόπουλου

 

ΜΙΑ ΨΗΛΑΦΗΣΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

ΤΟΥ 19^ου ΑΙΩΝΟΣ ΣΤΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ - ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ  

Με τον συγγραφέα του παρουσιαζομένου βιβλίου με συνδέει πολύχρονη φιλία. Πρόκειται για έναν πολύτιμο για μένα εν Χριστώ αδελφό, με τον οποίο συμπορευθήκαμε στα θεολογικά γράμματα. Βίωσα δίπλα του την αγάπη για την θεολογική επιστήμη και από τη χαρισματική προσωπικότητά του κοινώνησα ήθος. Όταν εντάχθηκε στο ιερό κλήρο χάρηκα ιδιαιτέρως για το γεγονός ότι η αγιωτάτη Εκκλησία μας κέρδισε ένα λαμπρό επιστήμονα και έναν υπέροχο και εν ταυτώ σεμνό άνθρωπο. Ο εκλεκτός αυτός φίλος, προσφάτως, μας έδωσε μια νέα χαρά με την έκδοση του εξαιρετικής επιστημονικής σπουδαιότητας βιβλίου του το οποίο κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Αντ. Σταμούλη στη Θεσσαλονίκη, με τίτλο «Εθνικός Προσδιορισμός και Αιτούμενα στο Ελληνικό Κράτος: Τα καθ΄ εαυτόν Νικάνδρου Ζαννουβίου και η εποχή του (1828 – 1888)».

Πρόκειται για τον Τριτεύοντα των Πατριαρχικών Διακόνων π. Θεόδωρο Μεϊμάρη, το προαναφερθέν και ενταύθα παρουσιαζόμενο πόνημα του οποίου ασχολείται με τα σημαντικά εκκλησιαστικά, πολιτικά και κοινωνικά γεγονότα του 19ου αιώνος που διεμόρφωσαν την ιδιοπροσωπία του Νεωτέρου Ελληνισμού και σχημάτισαν διαχρονικά το ιστορικό και ιδεολογικο - πολιτικό πλαίσιο στις σχέσεις ελλαδικής Εκκλησίας – Πολιτείας

 

Για περισσότερα: Θεολογικός Σύνδεσμος Λάρισας

 

Ὁμιλία τῆς Α. Θ. Παναγιότητος τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου κ. κ. Βαρθολομαίου ἐπί τῇ Ἑορτῇ τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν

 

Ἱερώτατοι ἅγιοι ἀδελφοί,
Ἐλλογιμώτατε κύριε Ἀθανάσιε Κυριαζῆ, Γενικὲ Γραμματεῦ τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων, Πολιτισμοῦ καὶ Ἀθλητισμοῦ τῆς Ἑλλάδος,
Ἐντιμότατε κύριε Γενικὲ Πρόξενε τῆς Ἑλλάδος ἐνταῦθα,
Ἐλλόγιμοι ἐκπαιδευτικοί,
Τέκνα ἐν Κυρίῳ ἀγαπητά,

"Δοῦναι σεαυτὸν τῷ Θεῷ σπουδὴν ἔχοις,
ἥνπερ μόνην παίδευσιν οἴεσθαί σε χρή,
πρῶτον δὲ καὶ μέγιστον ἀνθρώποις καλόν".
(Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου,
Carminum Liber I, Theologica,
Sectio II Poemata Moralia, P.G. 37,682A, 20).

Δηλαδή:
«Φρόντισε νὰ παραδώσῃς τὸν ἑαυτόν σου εἰς τὸν Θεόν. Καὶ πρέπει νὰ θεωρῇς αὐτὸ ὡς τὴν μοναδικὴν παιδείαν. Καὶ διὰ τοὺς ἀνθρώπους πρῶτον καὶ μέγιστον καλόν».

Ἑώρτασε τὰς παρελθούσας ἡμέρας ἡ Μήτηρ ἡμῶν Ἁγία τοῦ Χριστοῦ Μεγάλη Ἐκκλησία κατὰ τὴν ἑορτολογικὴν αὐτῆς τάξιν κεχωρισμένως τὰς μνήμας τῶν τριῶν μεγάλων πατέρων καὶ διδασκάλων, Βασιλείου Καισαρείας, τοῦ Μεγάλου, Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου καί Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου, καί, συμμορφουμένη χρεωστικῶς πρὸς τὴν ἀποστολικὴν προτροπήν, ἀνεθεώρησε «τὴν ἔκβασιν τῆς ἀναστροφῆς αὐτῶν» εὐγνωμόνως, μιμνησκομένη τῆς πολυκάρπου προσφορᾶς αὐτῶν τῇ Ἐκκλησίᾳ, τῇ ἀμωμήτῳ ἡμῶν Ορθοδόξω πίστει καὶ τοῖς ἑλληνικοῖς γράμμασι.

Καὶ ἰδοὺ σήμερον τοὺς ἑορτάζει καὶ πάλιν, οὐχὶ κεχωρισμένως, ἀλλ᾽ ἡνωμένους τῷ πνεύματι καὶ τῇ ἀγάπῃ διὰ τὴν παιδείαν καὶ τοὺς γλυκεῖς αὐτῆς καρπούς, ἡνωμένους τῇ ἀγάπῃ διὰ τὴν μαθητιῶσαν καὶ σπουδάζουσαν νεολαίαν τοῦ Γένους ἡμῶν, καὶ ἰδιαιτέρως διὰ τὴν ἐν τοῖς σχολείοις ἡμῶν ἐκπαιδευτικὴν κοινότητα. Ἑορτάζει καὶ τιμᾷ τοὺς τρεῖς μεγίστους φωστῆρας ὡς προστάτας τῶν γραμμάτων καὶ τῆς παιδείας, ὡς ἐγκεντρίσαντας τὴν θύραθεν σοφίαν εἰς τὴν χριστιανικὴν πίστιν.

Δικαίως σεμνύνεται τὸ Γένος ἡμῶν διότι, διὰ τῶν ἔργων τῶν ἀριστέων τοῦ πνεύματος τοὺς ὁποίους ἀνέδειξεν, ἐμύησε τὴν ἀνθρωπότητα εἰς τὴν γνῶσιν τῆς φιλοσοφίας, τῆς ρητορικῆς, τῆς ἐπιστήμης καὶ τῆς ἠθικῆς, καὶ ἐθεμελίωσε διὰ τῶν φιλοσόφων, τῶν ρητόρων καὶ τῶν ποιητῶν αὐτοῦ τὰς ἀρχὰς καὶ τὰ ἰδεώδη τῆς παιδείας. Ἐδίδαξε δὲ πλέον τούτων ὅτι ἡ παιδεία δὲν περιορίζεται εἰς τὴν γνῶσιν, ἀλλὰ συνδυάζει ταύτην πρὸς τὴν ἀρετήν, καὶ τοιουτοτρόπως μεταποιεῖται ἀπὸ ἁπλοῦ ἐργαλείου διὰ τὴν ἐπιβίωσιν, ἔστω καὶ τὴν ἀνετωτέραν, τοῦ ἀνθρώπου, εἰς ὄχημα προάγoν αὐτὸν εἰς σφαίρας ὑψηλοτέρας καὶ πνευματικωτέρας, ἀποφεύγουσα τὴν κατάπτωσιν αὐτῆς εἰς «πανουργίαν καὶ οὐ σοφίαν», ὡς ὀρθῶς ὑποσημειώνει ὁ Πλάτων.

Ὅμως, ἡ τοιαύτη μεγίστη συμβολὴ καὶ συνεισφορὰ τῆς ἑλληνικῆς παιδείας εἰς τὸν κόσμον θὰ ἦτο καταδεδικασμένη εἰς ἀπώλειαν, ἐὰν ἐφηρμόζετο ἡ ἀποκλείουσα τοὺς εἰς Χριστὸν πιστεύοντας ἐκ τῆς σπουδῆς καὶ μελέτης αὐτῆς ἐντολὴ τοῦ αὐτοκράτορος Ἰουλιανοῦ, καὶ ἐὰν οἱ τρεῖς τιμώμενοι Ἱεράρχαι δὲν ὑπερησπίζοντο τὸ δικαίωμα τῆς μετοχῆς εἰς τὴν κοινὴν ρίζαν τῆς σοφίας τοῦ ἡμετέρου Γένους καὶ τῶν χριστιανῶν, οἱ ὁποῖοι ὡς μέλισσαι συνέλεξαν καὶ συλλέγουν ἐξ αὐτῆς "ὅσα ἐστὶν ἀληθῆ, ὅσα σεμνά, ὅσα δίκαια, ὅσα ἁγνά, ὅσα προσφιλῆ, ὅσα εὔφημα" (Φιλιπ. δ΄8) τὴν ἀρετὴν καὶ τὸν ἔπαινον, καὶ ἀξιοποιοῦν ταῦτα τόσον προαγόμενοι εἰς τὴν κατ᾽ἄνθρωπον σοφίαν, ὅσον καὶ ἐκφράζοντες «ὕψος ἐναρμόνιον θεολογίας».

Οὕτω πως διεσώθη ὑπὸ τῶν τριῶν μεγίστων Διδασκάλων καὶ Πατέρων ἡ παιδεία καὶ ἡ σοφία τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων καὶ ἀνεδείχθη «πολύτιμον ἐργαλεῖον» εἰς τὴν κατὰ Θεὸν παίδευσιν τῶν ἀνθρώπων εἴς τε τὴν Ἀνατολὴν καὶ εἰς τὴν Δύσιν. Ἰδίᾳ δὲ εἰς τὰ καθ᾽ ἡμᾶς, ἡ κατὰ Θεὸν ἀλήθεια καὶ ἡ ἀνθρωπίνη γνῶσις καὶ ἐπιστήμη ἀνεδείχθησαν διαρκεῖς καὶ σταθεροὶ συνοδῖται καὶ συνοδοιπόροι τοῦ εὐσεβοῦς ἡμῶν Γένους καθ᾽ ὅλην τὴν μακρὰν αὐτοῦ ἱστορικὴν διαδρομὴν καὶ τὰς ποικίλας αὐτοῦ περιπετείας, καὶ συνέβαλον μεγάλως εἰς τὴν διατήρησιν τῆς ταυτότητος καὶ τῆς ἰδιοπροσωπίας αὐτοῦ.

Διὰ τοῦτο καὶ οἱ πατέρες ἡμῶν κατέβαλον ἔκπαλαι προσπαθείας, ὥστε νὰ μὴ σβεσθῇ ὁ λύχνος τῆς παιδείας, ἀκόμη καὶ εἰς ἐποχὰς κατὰ τὰς ὁποίας ἄνεμοι ἀπειλοῦντες αὐτὸν ἔπνεον πανταχόθεν, ἀκόμη καὶ εἰς περιστάσεις κατὰ τὰς ὁποίας ἐστερεῖτο οὗτος τοῦ ἀπαραιτήτου ἐλαίου διὰ νὰ συνεχίσῃ καίων καὶ φωτίζων τὰς ψυχὰς καὶ τὰ ὄμματα τῶν ἀνθρώπων.

Διὰ τοῦτο καὶ ἡ Μήτηρ ἡμῶν Ἁγία τοῦ Χριστοῦ Μεγάλη Ἐκκλησία ἀνέκαθεν ἐμερίμνα διὰ τὴν παιδείαν τοῦ Γένους καὶ συνεισέφερε μεγάλως εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν, θέτουσα εἰς τὴν διακονίαν καὶ καλλιέργειαν αὐτῆς πλεῖστα ὅσα ἐκλεκτὰ αὐτῆς τέκνα καὶ ἀναριθμήτους ἀνωνύμους, κυρίως, ἀλλὰ καὶ ἐπωνύμους κληρικούς της. Ὑπὸ τὰς πτέρυγας αὐτῆς τῆς καθῃμαγμένης καὶ ἐσταυρωμένης Ἐκκλησίας καὶ τὴν ἔμπονον μέριμναν τοῦ ἑκάστοτε Οἱκουμενικοῦ Πατριάρχου ἐξελίσσεται ἡ Πατριαρχικὴ Μεγάλη τοῦ Γένους Σχολὴ εἰς τηλαυγῆ φάρον παιδείας, ἀπὸ τῆς Ἁλώσεως μέχρι καὶ σήμερον, φάρον, ἰδίᾳ κατὰ τὸ παρελθὸν διαπερῶντα τὰ σκότη καὶ φωτίζοντα τὴν οἰκουμένην διὰ τῶν μελιρρύτων ποταμῶν τῆς γνώσεως• καθίσταται «κῆπος ἄκλειστος σοφίας», ἐν τῷ ὁποίῳ διδάσκεται καὶ καλλιεργεῖται ἡ ἑλληνὶς φωνή, «πηγὴ λόγων ἀσφράγιστος», προχέουσα νάματα καὶ ἀρδεύουσα τοὺς ὡς ἐλάφους διψώσας προστρέχοντας εἰς αὐτὴν μαθητάς. Οἱ σχολάρχαι της ἀνύστακτοι φρυκτωροὶ τῆς ἑλληνικῆς γλώσσης καὶ παιδείας. Οἱ διδάσκαλοί της, λογάδες τοῦ Γένους. Οἱ εὐεργέται καὶ δωρηταί της προστάται καὶ στυλοβάται τῆς παιδείας, γίνονται πρότυπα τῶν μεγάλων εὐεργετῶν τοῦ Γένους, οἱ ὁποῖοι προσφέρουν τόν «πρόσκαιρον» πλοῦτον αὐτῶν πρὸς ἵδρυσιν σχολείων καὶ ἀνέγερσιν ἐκπαιδευτικῶν ἱδρυμάτων, καὶ μεριμνοῦν διὰ τὴν στελέχωσιν αὐτῶν μὲ διδασκάλους καὶ διὰ τὸν καταρτισμὸν κανονισμῶν τῆς λειτουργίας αὐτῶν.

Δι᾽ οὐδένα ἄλλον σκοπὸν ἐδαπάνησαν οἱ φιλογενεῖς εὐεργέται τόσον ἀφειδῶς τὰς περιουσίας αὐτῶν ὅσον διὰ τὴν παιδείαν, καὶ οὐδὲν ἄλλο Γένος σεμνύνεται διὰ τὰ τόσα πολλὰ πνευματικὰ καθιδρύματα τὰ ὁποῖα ἀνηγέρθησαν καὶ ἐλειτούργησαν προνοίᾳ καὶ μερίμνῃ καὶ ἀναλώμασι τῶν ἐκλεκτῶν αὐτοῦ τέκνων διὰ νὰ μεταδίδουν τὴν ἀληθῆ γνῶσιν καὶ παιδείαν εἰς τὰς ἐπερχομένας γενεάς. Καὶ ἐὰν ἡμεῖς σιωπήσωμεν, «οἱ λίθοι κεκράξονται»• καί «οἱ λίθοι» εἶναι τὰ περικαλλῆ καὶ ἐπιβλητικὰ τεμένη τῆς γνώσεως τὰ ὁποῖα κοσμοῦν αὐτὴν τὴν Πόλιν, ὡς ἡ ἐν Χάλκῃ Ἱερὰ Θεολογικὴ Σχολή, ἡ Πατριαρχικὴ Μεγάλη τοῦ Γένους Σχολή, τὰ Παρθεναγωγεῖα Ζάππειον, Ἰωακείμειον καὶ Κεντρικὸν, καὶ τὸ Ζωγράφειον, ἐξ ὧν τὰ τρία γνωστὰ συνεχίζουν νὰ προσφέρουν, ἢ δέον νὰ προσφέρουν, τὴν παιδείαν καὶ τὴν γνῶσιν εἰς τοὺς νεαροὺς βλαστοὺς τῆς Ὁμογενείας ὑπὸ τὸ φῶς τῶν διδαγμάτων τῶν Ἁγίων Τριῶν Ἱεραρχῶν καὶ τῆς Ὀρθοδόξου ἡμῶν παραδόσεως.

Ἀκριβῶς, φίλοι διδάσκαλοι καὶ ἀγαπητοὶ μαθηταί, τοῦ τοιούτου φωτὸς ἔχομεν σήμερον ἀπόλυτον ἀνάγκην, ζῶντες εἰς μίαν ἐποχὴν παγκοσμιοποιήσεως, ὡς ἦτο καὶ ἡ ἐποχὴ τῶν μεγάλων φωστήρων τοὺς ὁποίους τιμῶμεν σήμερον. Διότι ἡ παγκοσμιοποίησις προσφέρει μὲν ἀνεξαντλήτους δυνατότητας καὶ προοπτικὰς πρὸς ἐξέλιξιν καὶ ἐπικοινωνίαν τῶν ἀνθρώπων, προάγει μὲ ταχύτατον ρυθμὸν τὴν γνῶσιν καὶ τὴν ἐπιστήμην, ἀπαιτεῖ ὅμως καὶ προϋποθέτει καὶ συμφύρσεις καὶ ἀλλοιώσεις, μεταβολὰς καὶ μετασχηματισμούς, διὸ καὶ ἡ παιδεία σήμερον δὲν θὰ πρέπει νὰ περιορίζεται εἰς τὴν ἔρευναν καὶ τὴν μελέτην τῶν ἀριθμῶν ἢ εἰς τὴν κατάκτησιν τεχνικῶν καὶ μόνον γνώσεων, ἀλλὰ ὀφείλει νὰ καλλιεργῇ ὅλον τὸν ἄνθρωπον, νὰ σέβεται καὶ νὰ ὑπηρετῇ τὰς πνευματικὰς αὐτοῦ ἀνάγκας, νὰ διδάσκῃ τὴν ἀρετὴν καὶ τὰς ἀξίας τοῦ πολιτισμοῦ, τὸν ὁποῖον ἐκληρονόμησε.

Πολλοὶ εἰς τὰς ἡμέρας μας ὁμιλοῦν δι᾽ ἐπενδύσεις καὶ διὰ τὰ ἐξ αὐτῶν προκύπτοντα ὀφέλη• οὐδεμία ὅμως ἐπωφελεστέρα ἐπένδυσις ὑπάρχει ἀπὸ ἐκείνης τῆς παιδείας, ὡς εἶναι, καὶ ἐσχάτως γίνεται ὁλονὲν καὶ περισσότερον, εὐρέως ἀντιληπτόν. Διότι ἡ παιδεία τὴν ὁποίαν προσφέρομεν εἰς τοὺς νέους προκαθορίζει τὰς ἐξελίξεις τοῦ μέλλοντος καὶ διαμορφώνει τὰς προσωπικότητας αὐτῶν οἱ ὁποῖοι θὰ τὸ συνδιαμορφώσουν.

Πολλοὶ εἰς τὰς ἡμέρας μας ὁμιλοῦν διὰ τὴν ἀναγκαιότητα τῆς γλωσσομαθείας, καὶ δικαίως. Ὅμως ἡ οἱαδήτις γλωσσομάθεια δὲν ἔχει σημασίαν καὶ ἀξίαν, ἐὰν δὲν ἑδράζεται ἐπὶ τῆς λιπαρᾶς καὶ ὀρθῆς γνώσεως τῆς ἰδίας γλώσσης, πολλῷ δὲ μᾶλλον ἐὰν ἡ γλῶσσα αὕτη εἶναι ἡ ἡμετέρα, ἡ γλῶσσα εἰς τὴν ὁποίαν ἐξεφράσθησαν αἱ ὑψηλότεραι ἰδέαι καὶ διετυπώθησαν τὰ ἱερώτερα δόγματα, ἡ γλῶσσα εἰς τὴν ὁποίαν ἐκήρυξαν οἱ θεορρήμονες ἀπόστολοι καὶ ἐθεολόγησαν οἱ τῆς Ἐκκλησίας φωστῆρες, ἡ γλῶσσα ἡ ὁποία ὑπῆρξεν ἀνέκαθεν ὁ συνεκτικὸς ἱστὸς τοῦ ἡμετέρου Γένους καὶ συνετήρησε τοῦτο ὁμοῦ μετὰ τῆς πίστεως, εἰς καιροὺς δυσκόλους καὶ χαλεπούς. Ἡ γλῶσσα τῆς φιλοσοφίας καὶ τοῦ πνεύματος, τῆς ποιήσεως καὶ τῆς πεζογραφίας, τῆς "ἱστορίης" καὶ τῆς ρητορικῆς. Ἡ γλῶσσα τῆς ἐπιστήμης. Ἡ γλῶσσα τοῦ Εὐαγγελίου. Ἡ γλῶσσα τῆς διατυπώσεως τῶν δογμάτων τῆς Ὀρθοδόξου Πίστεως.

Ἐὰν θέλωμεν, λοιπόν, ἕν μέλλον ἀπὸ τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἀπουσιάζoυν οἱ καρποὶ τῆς παιδείας τὴν ὁποίαν μᾶς ἐδίδαξαν οἱ τρεῖς ἀειφεγγεῖς φωστῆρες τῆς τρισηλίου Θεότητος καὶ μᾶς ἐκληροδότησαν οἱ πατέρες ἡμῶν• ἐὰν θέλωμεν νὰ συνεχισθῇ ἡ ἀκατάλυτος ἅλυσις τῆς παιδείας τοῦ Γένους ἡμῶν διὰ τῆς μεταλαμπαδεύσεως τοῦ πυρσοῦ τῆς γνώσεως καὶ τῆς παιδείας ἀπὸ τοὺς μεγαλυτέρους εἰς τοὺς νεωτέρους ὥστε νὰ διατηρήσωμεν τὸν πλοῦτον τῆς γλώσσης, τῆς ἱστορίας, τοῦ πολιτισμοῦ, τῶν παραδόσεων καὶ τῆς πίστεως τοῦ Γένους ἡμῶν, ἄνευ τῶν ὁποίων δὲν νοεῖται ταυτότης καὶ ἰδιοπροσωπία, θὰ πρέπει νὰ ἐπενδύσωμεν παντοιοτρόπως εἰς τὴν παιδείαν, καλλιεργοῦντες αὐτὴν μετὰ ζήλου καὶ ἐπιμονῆς καὶ ἐμμένοντες εἰς τὰς ἀξίας καὶ τὰ ἰδεώδη αὐτῆς.

Tοιουτοτρόπως φρονοῦντες καὶ τιμῶντες τοὺς Τρεῖς Ἱεράρχας, καὶ ἀναλογιζόμενοι τὴν χαλεπότητα τῶν καιρῶν καὶ τὰς δυσχερείας δι' ἀληθῆ κατὰ Θεὸν παιδείαν καὶ γνῶσιν, κατακλείομεν, διδάσκοντες ἑαυτοὺς καὶ ἀλλήλους, διὰ τῶν λόγων τοῦ Μεγάλου Βασιλείου περὶ παιδείας «Ἔστι δὲ ἡ παιδεία ἀγωγή τις ὠφέλιμος τῇ ψυχῇ, ἐπιπόνως πολλάκις τῶν ἀπὸ κακίας κηλίδων αὐτὴν ἐκκαθαίρουσα, ἥτις πρὸς μὲν τὸ παρὸν οὐ δοκεῖ χαρᾶς εἶναι, ἀλλὰ λύπης∙ ὕστερον δὲ καρπὸν εἰρηνικὸν τοῖς δι' αὐτῆς γεγυμνασμένοις ἀποδίδωσιν εἰς σωτηρίαν. [...] Ἡ παιδεία νουθετεῖ τὸν ἄτακτον[...] Αὕτη ἡ παιδεία πολλῶν χρημάτων ἐστὶ τοῖς ὀρθῶς λογιζομένοις τιμιωτέρα. Διό φησιν ὁ Σολομών∙ λάβετε παιδείαν καὶ μὴ ἀργύριον∙ ἵνα ἐν καιρῷ περιστάσεων ἢ τοῦ σώματος κάμνοντος ἢ τῶν κατὰ τὸν οἶκον πεπονηκότων μή ποτε πονηρὰν ἔννοιαν λάβῃς περὶ Θεοῦ, ἀλλ' ἐν ὑπομονῇ πολλῇ δέχῃ αὐτοῦ τὰς πληγάς, παιδευόμενος ἐφ' οἷς ἥμαρτες[...] ∙[...]ἐπειδὴ δὲ καὶ ἡ τῶν μαθημάτων ἀνάληψις παιδεία λέγεται, [...] τὸ μὴ τοῖς τυχοῦσιν ἑαυτὸν μαθήμασιν ἐπιβάλλειν, ἀλλὰ γνῶναι τὴν χρησιμωτάτην παιδείαν, οὐ μικρὸν πρὸς σωτηρίαν» (Μ. Βασιλείου Ὁμιλία εἰς τὴν ἀρχὴν τῶν Παροιμιῶν, πρβλ. P.G. 31, 396A,C,D-397A,B).

Εὐχόμεθα καὶ προσευχόμεθα ἡ Χάρις τοῦ Πατρὸς τῶν Φώτων, διὰ τῶν πρεσβειῶν τῶν προστατῶν τῆς παιδείας ἡμῶν καὶ φωτοφόρων Ἁγίων Τριῶν Ἱεραρχῶν, νὰ καταλάμπῃ τὰς ψυχὰς καὶ τὸν νοῦν ἁπάντων ἡμῶν, ὥστε νὰ προαγώμεθα διὰ τῆς γνώσεως καὶ τῆς παιδείας εἰς τὴν κατὰ Θεὸν σοφίαν καὶ εἰς τὴν οἰκείωσιν τοῦ Θεοῦ «ἐν ᾧ εἰσιν πάντες οἱ θησαυροὶ τῆς σοφίας καὶ τῆς γνώσεως ἀπόκρυφοι» (Κολ. β΄ 3). Ἀμήν.

 

 

Πηγή: http://www.ec-patr.org/docdisplay.php?lang=gr&id=1616&tla=gr

ΘΕΟΛΟΓΙΑ, ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΤΡΕΙΣ ΙΕΡΑΡΧΕΣ

 

Η ομιλία του καθηγητή του Τμήματος Θεολογίας του Α.Π.Θ. Γεωργίου Μαρτζέλου στην τελετή εορτασμού των Τριών Ιεραρχών που πραγματοποιήθηκε την Τρίτη 29 Ιανουαρίου 2013 στην αίθουσα τελετών του Α.Π.Θ.

Εισαγωγή

Οι Τρεις Ιεράρχες που καθιερώθηκαν δικαίως στη νεώτερη ιστορία του Ελληνικού Έθνους ως οι προστάτες και στυλοβάτες της ελληνικής παιδείας αποτελούν για όλους μας, εκπαιδευτικούς και εκπαιδευομένους, πηγή εμπνεύσεως και ιδεώδη πρότυπα για την κριτική αποδοχή και αξιοποίηση των παρεχομένων γνώσεων επ’ αγαθώ του κοινωνικού συνόλου. Τους τιμούμε όχι μόνο για την τεράστια συμβολή τους στην ανάπτυξη των ελληνικών γραμμάτων σε μια εποχή μάλιστα παρακμής του γερασμένου Ελληνισμού, αλλά και για το γεγονός ότι κατόρθωσαν να συζεύξουν αρμονικά την ελληνική παιδεία με τη χριστιανική πίστη και ζωή, γεγονός που αποτελεί μοναδικό επίτευγμα στην ιστορία της ανθρωπότητας.

Ωστόσο όμως συνήθως διαφεύγει της προσοχής μας η καθοριστική συμβολή των Τριών Ιεραρχών στη σημαντικότατη διάκριση της θεολογίας από τη μια μεριά και της φιλοσοφίας και της επιστήμης από την άλλη, μια διάκριση που επιτρέπει τη δυνατότητα σχέσης ανάμεσά τους, χωρίς να συγχέονται και να χάνουν την ιδιαιτερότητά τους. Το πόσο σημαντική υπήρξε η διάκριση αυτή για το χώρο της ορθόδοξης Ανατολής γίνεται φανερό, αν αναλογιστούμε ότι στη Δύση, όπου δεν έγινε η σαφής αυτή διάκριση εκ μέρους των Σχολαστικών θεολόγων του Μεσαίωνα, υπήρξε είτε σύγχυση της θεολογίας με τη φιλοσοφία και σύγκρουσή της με την επιστήμη, όπως λ.χ. στην περίπτωση του Γαλιλαίου, είτε οξεία αντιπαράθεση μεταξύ θεολογίας και φιλοσοφίας, όπως συνέβη λ.χ. με το Λούθηρο και γενικότερα με τον Προτεσταντισμό.

Δυστυχώς, αν και υπάρχει μια τόσο ξεκάθαρη θέση εκ μέρους των Τριών Ιεραρχών, μια θέση που είναι, θα έλεγα, διάχυτη μέσα στην ορθόδοξη πατερική παράδοση, είμαστε πολλές φορές δέσμιοι δυτικών επιδράσεων και προκαταλήψεων, με αποτέλεσμα άλλοτε να συγχέουμε τη θεολογία με τη φιλοσοφία, άλλοτε να τις θεωρούμε διαμετρικά αντίθετες και άλλοτε να πιστεύουμε ότι θεολογία και επιστήμη είναι τελείως ασυμβίβαστες μεταξύ τους.

Για τους Τρεις Ιεράρχες η θεολογία ως χαρισματική λειτουργία στα πλαίσια του εκκλησιαστικού σώματος διακρίνεται σαφώς από τη φιλοσοφία και την επιστήμη. Κι’ αυτό γιατί η θεολογία σχετίζεται με την αποκάλυψη του Θεού στον κόσμο, που γίνεται αποδεκτή με την πίστη, ενώ η φιλοσοφία και η επιστήμη αποτελούν πτυχές του ανθρώπινου πολιτισμού που σχετίζονται με τη λογική και εμπειρική έρευνα της κτιστής πραγματικότητας.

Ας έλθουμε όμως να δούμε κάπως αναλυτικότερα το ζήτημα αυτό, αναφερόμενοι κατ’ αρχήν στις προϋποθέσεις που χαρακτηρίζουν κατά τους Τρεις Ιεράρχες τη σχέση της θεολογίας με τη φιλοσοφία και την επιστήμη, για να κατανοήσουμε στη συνέχεια τις συνέπειες, στις οποίες οδηγούνται με βάση αυτές τις προϋποθέσεις τους.

Μήνυμα του Περιφερειακού Διευθυντή Π.Ε. και Δ.Ε. Κεντρικής Μακεδονίας, Γ. Δ. Καρατάσιου

Παρουσίαση του βιβλίου "Νίκος Μαυράκης, Ο Δάσκαλος της Πόλης"

Την Τετάρτη 30 Ιανουαρίου 2013 στην Έδρα της Ένωσης Ομογενών εκ Κωνσταντινουπόλεως Βορείου Ελλάδας θα γίνει η παρουσίαση του βιβλίου του πατρός Γενναδίου (Νικολάου Μαυράκη) τ. Διευθυντή της Πατριαρχικής Μεγάλης του Γένους Σχολής με τίτλο "Νίκος Μαυράκης, Ο Δάσκαλος της Πόλης".

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηέί στο πλαίσιο της "Εορτής των Γραμμάτων" που διοργανώνει κάθε χρόνο η Ένωση  την ημέρα των Τριών Ιεραρχών.

 



 

Ημερίδα με θέμα "Η περιβαλλοντική ευαισθησία στο κήρυγμα των Τριών Ιεραρχών"

Την Δευτέρα 28 Ιανουαρίου, 10:30π.μ., θα πραγματοποιηθεί ημερίδα στη Μητρόπολη Λαγκαδά, παρουσία του Μητροπολίτη, με θέμα "Η περιβαλλοντική ευαισθησία στο κήρυγμα των Τριών Ιεραρχών", με αφορμή βέβαια την γιορτή για τους Τρεις Αγίους των Γραμμάτων.
Η εκδήλωση θα υλοποιηθεί σε συνεργασία με το Γραφείο Περιβαλλοντικής Αγωγής της Δ/νσης Δ/θμιας Εκπαίδευσης Δ. Θες/νίκης.

Το πρόγραμμα της εκδήλωσης:

10:30 – Προσέλευση

10:45 – Χαιρετισμός και υποδοχή από εκπρόσωπο του Φορέα Διαχείρισης και από εκπρόσωπο της Ιεράς Μητροπόλεως

11:00 – Χαιρετισμός της Προέδρου του Φορέα Διαχείρισης, κ. Μπόμπορη Δήμητρας

11:15 – Ομιλία και χαιρετισμός Σεβασμιότατου

11:30 – «Η περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση στο κήρυγμα των Τριών Ιεραρχών», ομιλία της Δέσποινας Μιχελάκη, Θεολόγος, Υπεύθυνη του Γραφείου Περιβαλλοντικής Αγωγής της Δ/νσης Δευτ/θμιας Εκπαίδευσης Δ. Θες/νίκης

11:45 – Παρουσίαση των δράσεων του Γραφείου Περιβαλλοντικής Αγωγής και των δράσεων του Φορέα Διαχείρισης

12:00 – Επίλογος, συζήτηση

π. Βασίλειος Καλλιακμάνης, Το μέτρο, η διάκριση και οι Τρεις Ιεράρχες

α) Οι άνθρωποι του Πνεύματος αναζητούν, σε κάθε εποχή, το μέτρο. Όμως, το μέτρο δεν έχει σχέση με τη μετριότητα, αλλά με την άριστη ποιότητα. Χρησιμοποιείται στην αρχιτεκτονική, τη μουσική, τη φιλοσοφία, την τέχνη, αλλά και άλλες επιστήμες. Στην παρούσα συνάφεια ενδιαφέρει περισσότερο η φιλοσοφική και θεολογική διάσταση του θέματος, που μπορεί να επηρεάσει την πολιτική σκέψη και ευρύτερα την κοινωνία.
β) Ο Αριστοτέλης ορίζει την αρετή ως μεσότητα. Εννοεί τη μεσότητα, όχι με τη μαθηματική έννοια του όρου -δηλαδή, το μισό του 100 είναι το 50- αλλά την πρακτική φιλοσοφία. Μεσότητα είναι η ισορροπία, που βρίσκεται ανάμεσα στις ακρότητες της υπερβολής και της έλλειψης. Λ.χ. η αλαζονεία και η μικροπρέπεια -ως ακρότητες- είναι κακίες, ενώ η μετριοφροσύνη είναι μεσότητα, δηλαδή αρετή. Ανάμεσα στο θράσος και τη δειλία βρίσκεται το θάρρος και η ανδρεία. Ανάμεσα στην παρόρμηση και την αδράνεια βρίσκεται η σύνεση.
γ) Η μεσότητα υιοθετείται από την αγιοπατερική παράδοση της Εκκλησίας ως αρετή και τελειότητα. Γράφει ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος: Ανάμεσα στις κακίες βρίσκεται η αρετή, όπως το τριαντάφυλλο μεταξύ στυγερών και οξύτατων αγκαθιών.. Ενώ αλλού τονίζει: «Μεσότητα όταν είπω, αλήθειαν λέγω». Ο Μ. Βασίλειος επίσης, ακολουθώντας την αριστοτελική σκέψη διδάσκει: «Η μεσότης και συμμετρία είναι αρετή, οι υπερβολές και ελλείψεις καταντούν αμετρία και αίσχος». Ενώ ο ιερός Χρυσόστομος, που θεωρούταν «ακραίος», υπολόγιζε πάντοτε χωρίς «ίδιον όφελος» και απέβλεπε στη σωτηρία ακόμη και των διωκτών του, διακρινόμενος από υπερβολή αγάπης και έλλειψη εκδικητικότητας!
δ) Συναφής όρος στη θεολογία και θεμελιώδης ποιμαντική αρχή είναι η «θεαυγεστάτη διάκρισις», η οποία ως διαυγής οφθαλμός της ψυχής συνδυάζει άριστα προσωπική και κοινωνική ευθύνη. Το ότι χάθηκε το μέτρο σε παγκόσμιο επίπεδο, διαπιστώνεται εύκολα από τις ετήσιες εκθέσεις Ανθρώπινης Ανάπτυξης του ΟΗΕ, όπου περιγράφονται τα δεινά της ανθρωπότητας. Και μπορεί στη χώρα μας να βιώνουμε έντονα την κρίση, αλλού όμως τα παιδιά πεθαίνουν από έλλειψη πόσιμου νερού, εμβολίων και γάλακτος!
ε) Είναι επίσης εμφανέστατο, ότι το μέτρο χάθηκε και σε εθνικό επίπεδο. Με τις ακρότητες που παρατηρούνται στο δημόσιο βίο και την εύκολη αναπαραγωγή τους από τα λεγόμενα Μέσα Ενημέρωσης, είναι δύσκολο να επικρατήσει η νηφαλιότητα, η κοινή λογική και το μέτρο. Αμετρία και ακρότητες παντού. Ακόμη και στον εκκλησιαστικό χώρο. Κι αυτό συμβαίνει, διότι ο ακραίος λόγος διεγείρει το θυμικό του ανθρώπου και θέλει να εντυπωσιάσει. Προκαλεί πρόσκαιρο ενδιαφέρον και δημιουργεί οπαδούς. Δεν έχει ουσία και δεν λειτουργεί παιδευτικά, αλλά ωφελιμιστικά και καταχρηστικά.
στ) Όταν το 1842 η Σύγκλητος του Πανεπιστημίου Αθηνών όριζε την τριακοστή Ιανουαρίου ως εορτή των γραμμάτων και της παιδείας, ήθελε προφανώς να αποτρέψει τις ακρότητες των νεότερων χρόνων. Διότι, στη συνέχεια και κάτω από δυσχερείς ιστορικές συγκυρίες, ο ελληνικός λαός βίωνε έναν ιδιότυπο πολιτιστικό διχασμό και αιωρούταν ανάμεσα στην αρχαία Ελλάδα και τη βυζαντινή Ελλάδα.
ζ) Κι επειδή -κατά κανόνα- η άρχουσα τάξη, αλλά και μεγάλο μέρος της ελληνικής διανόησης θέλησαν, αν όχι να διαγράψουν, αλλά να υποβαθμίσουν τη βαθιά ριζωμένη στο λαό μας χριστιανική παράδοση από την παιδεία και να θεωρήσουν τους Νεοέλληνες ως κατευθείαν απόγονους των αρχαίων Ελλήνων, οδηγηθήκαμε σε πολλά από τα σημερινά αδιέξοδα. Άραγε, σε ποια σχολεία μαθήτευσαν όσοι επαγγέλλονται σήμερα τον νεοπαγανισμό, το δωδεκαθεϊσμό και την τυφλή βία; Σε ποια σχολεία διδάχτηκαν ιστορία, όσοι πρεσβεύουν το νεο-μηδενισμό και απαξιώνουν τη χριστιανική παράδοση, που είναι συνυφασμένη με τη ζωή του λαού μας; Μήπως, τελικά, χρειάζεται να αναστοχασθούμε το μήνυμα της εορτής των Τριών Ιεραρχών, για να βρούμε το μέτρο;

 

Πηγή: http://www.makthes.gr/news/opinions/99324/

Μητροπολίτη Σισανίου και Σιατίστης Παύλου: ΤΟ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ

1. Το μεταναστευτικό πρόβλημα

Το θέμα της παρούσης εισηγήσεως αφορά το μεταναστευτικό πρόβλημα. Θέλω λοιπόν να δηλώσω από την αρχή ότι το Μεταναστευτικό Πρόβλημα δεν αφορά την Εκκλησία. Το μεταναστευτικό πρόβλημα αφορά την Πολιτεία και η επίλυσή του είναι δική της ευθύνη, πολλώ μάλλον γιατί είναι εκείνη κυρίως υπεύθυνη για την δημιουργία του και τον εκτροχιασμό του.

Εγώ σαν πολίτης αυτής της χώρας έχω την απαίτηση η Πολιτεία να είναι σοβαρή και υπεύθυνη. Να αντιμετωπίζει τα προβλήματα έγκαιρα, να τα προλαμβάνει και προ παντός να μην εκμεταλλεύεται τους ανθρώπους. Να μην χρησιμοποιεί τους ανθρώπους σήμερα και μάλιστα για λόγους ευτελείς, για να τους πετάξει αύριο, όταν δεν τους χρειάζεται, σε κάποιες χωματερές ανθρώπων. Σαν πολίτη με ενδιαφέρουν οι ευθύνες της Πολιτείας για την δημιουργία, εξέλιξη και σημερινή κατάσταση του Μεταναστευτικού Προβλήματος. Θέλω να ξέρω αν χρησιμοποίησε σε κάποια στιγμή τους μετανάστες σαν εκλογική πελατεία και σήμερα τους κυνηγάει. Θέλω να ξέρω αν πήρε χρήματα από την Ευρωπαϊκή Ένωση για να αντιμετωπίσει τα προβλήματα τους και τα χρησιμοποίησε αλλού. Δεν ξέρω, αλλά θέλω να ξέρω τι ακριβώς συμβαίνει.

2.Ο μετανάστης

Είπα στην αρχή ότι το μεταναστευτικό πρόβλημα είναι ευθύνη της Πολιτείας να το αντιμετωπίσει. Όμως πίσω από την ταμπέλα “μεταναστευτικό πρόβλημα” κρύβονται άνθρωποι. Και αν το πρόβλημα είναι ευθύνη της Πολιτείας να το αντιμετωπίσει, ο μετανάστης σαν πρόσωπο νοιώθω ότι είναι και δικό μου θέμα. Είναι θέμα της Εκκλησίας, γιατί η Εκκλησία είναι κοινωνία προσώπων, είναι θέμα δικό μου σαν ποιμένος μιας Εκκλησίας που τονίζει την μοναδικότητα του ανθρώπινου προσώπου, είναι θέμα δικό μου ως προσώπου, αφού το πρόσωπο είναι γεγονός σχέσης, από την οποία σχέση δεν αποκλείονται οι μετανάστες.

Για τους λόγους αυτούς, έχω λόγο για τον άνθρωπο-μετανάστη, οφείλω να έχω λόγο, αφού για μένα σαν ποιμένα, ο μετανάστης μπορεί να αποκαλυφθεί ως ο ελάχιστος αδελφός του Χριστού, ως ο ξένος τον οποίο πρέπει να φροντίσω και η στάση μου απέναντι του θα κρίνει την ποιότητα της σχέσης μου με τον Χριστό. Ο μετανάστης είναι πρόκληση για την γνησιότητα της ιερατικής, χριστιανικής, και ανθρώπινης αυτοσυνειδησίας μου και τούτο γιατί εγώ πέρα από κάθε άλλον γνωρίζω ότι το μέτρο της ανθρώπινης αξίας είναι η Ενανθρώπιση του Θεού. Γιατί περισσότερο από κάθε άλλον οφείλω να θυμάμαι ότι αυτός ο μετανάστης μπορεί να είναι ένας από αυτούς που θα έλθει από ανατολών και δυσμών και θα ανακληθεί στην Βασιλεία του Θεού και εγώ ως υιός της Βασιλείας να μείνω απ έξω. Ο λόγος και η πράξη του Χριστού δεν αφήνουν περιθώρια για την όποια διαπραγμάτευση αυτής της αλήθειας. Δεν μπορούμε να διαπραγματευθούμε αυτήν την αλήθεια στο όνομα κανενός εθνικισμού, η οποιουδήποτε άλλου “-ισμού”.

Ο άνθρωπος, ο κάθε άνθρωπος είναι κατ” εικόνα Θεού δημιουργημένος. Δεν είναι ένα ωραίο ζώο για το οποίο διεκδικούμε λίγο περισσότερο σανό, αλλά ένα πρόσωπο που έχει κληθεί να υπερβεί την θνητότητα του και να γίνει μέτοχος της Θείας ζωής. Το όραμα της Εκκλησίας είναι “μία ποίμνη, Εις ποιμήν”. Και σε αυτή την ποίμνη χωράνε όλοι ακόμη και οι μετανάστες. Είναι μια κοινωνία όπου όλοι αλληλοπεριχωρούνται εν αγάπη, όπου ο άλλος είναι η χαρά μου και όχι η κόλασή του.

Η ομιλία του Μητροπολίτη Αλεξανδρουπόλεως Ανθίμου στο συνέδριο Εκκλησία και Αριστερά

 

Σεβασμιώτατοι, Κυρίες και Κύριοι,

Θα σας αναγνώσω μέρος της Προτάσεως που έκαμα πριν από ένα χρόνο περίπου στην περασμένη ΔΙΣ, σχετικά με το θέμα μας, όπου παρουσίασα ότι, τα τελευταία χρόνια διεξάγεται ένας σοβαρός διάλογος στην ελληνική κοινωνία περί του χαρακτήρος του μαθήματος των θρησκευτικών στα Σχολεία της Χώρας. Ο διάλογος προέκυψε ως απάντηση αφ’ ενός στο αίτημα για δημιουργική ανανέωση του μαθήματος και αφ’ ετέρου στις προτάσεις ή απειλές βάσει συγκεκριμένης επιχειρηματολογίας νομικών και πολιτικών κύκλων περί καταργήσεως του μαθήματος.

Από το 2002 στο πλαίσιο προστασίας των ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων, διαμορφώθηκε από το Υπουργείο Παιδείας νέο καθεστώς για την χορήγηση απαλλαγής από το ΜτΘ σε ετεροδόξους και αλλοθρήσκους με απλή δήλωση του κηδεμόνα ή του ενήλικου μαθητή «ότι δεν είναι Χριστιανός Ορθόδοξος, χωρίς να είναι υποχρεωτική η αναφορά του θρησκεύματος στο οποίο ανήκει».

Το 2008 τρεις Εγκύκλιοι του Υπουργείου Παιδείας και μια ερμηνευτική διευκρίνηση του τότε Υπουργού, προσπάθησαν να εναρμονισθούν με αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Ανεξάρτητων Αρχών της Χώρας μας, που ήθελαν η απαλλαγή από το μάθημα να γίνεται με απλή διατύπωση του αιτήματος από τον ενδιαφερόμενο χωρίς άλλη εξήγηση.

Προξένησαν αλληλοσυγκρουόμενες και κάποτε έντονες ανακοινώσεις της ΟΛΜΕ, του Συνηγόρου του Πολίτη, της ΠΕΘ, των Θεολογικών Σχολών κ.α.

Με αφορμή αυτό το θόρυβο, άρχισαν να αποκρυσταλλώνονται και να προτείνονται κάποιες «μορφές» του ΜτΘ που, όπως ήταν αναμενόμενο, πυροδότησαν άλλες αντιπαραθέσεις και δημιούργησαν πολώσεις τόσο στην Εκπαιδευτική Κοινότητα όσο και σε Θεολογικούς κύκλους.

Η θρησκεία στη δημόσια σφαίρα: Η συμβολή της κοινωνιολογικής έρευνας

 

 

Η ομιλία της αναπλ. καθηγήτριας του Τμήματος Θεολογίας του ΑΠΘ Νίκης Παπαγεωργίου στο συνέδριο Εκκλησία και Αριστερά

1.Εισαγωγή: Προσδιορισμός των όρων

Η ανάλυση της θέσης που έχει η θρησκεία στη μοντέρνα νεωτερική κοινωνία συνδέεται στενά με τη διαδικασία της εκκοσμίκευσης, αλλά και τη θεωρία (ή τις θεωρίες) που την ερμηνεύουν. Η εκκοσμίκευση είναι μια πολυδιάστατη διαδικασία που ανάγεται στις ιστορικές συνθήκες διαμόρφωσης του μοντέρνου κράτους και την αποδέσμευση της πολιτικής εξουσίας από τη θρησκευτική νομιμοποίηση. Ως έννοια εμφανίζεται με ποικίλες σημασίες ανάλογα με την οπτική γωνία των ερευνητών που την αναλύουν: θεολόγων, φιλοσόφων, νομικών και κοινωνιολόγων. Παρά τις ποικίλες θεωρήσεις αλλά και αναθεωρήσεις που τη συνοδεύουν, το παράδειγμα της εκκοσμίκευσης παραμένει το κύριο θεωρητικό πλαίσιο μέσω του οποίου οι κοινωνικές επιστήμες προσεγίζουν τη σχέση θρησκείας και νεωτερικότητας.

Από κοινωνιολογική άποψη, οι περισσότεροι επιστήμονες συνοψίζουν τη διαδικασία της εκκοσμίκευσης σε τρεις διαστάσεις ή τρεις διαφορετικές (άνισες και μη ενιαίες) θέσεις: ως διαφοροποίηση της κοσμικής σφαίρας από τους θρησκευτικούς θεσμούς, ως παρακμή των θρησκευτικών πεποιθήσεων και πρακτικών και ως περιθωριοποίηση της θρησκείας σε μια ιδιωτικοποιημένη σφαίρα. Αυτές οι τρεις θέσεις [ή διαστάσεις] μπορεί να λειτουργούν συμπληρωματικά αλλά και ανεξάρτητα η μία από την άλλη. Θεωρείται ως ένα φαινόμενο που χαρακτηρίζει κυρίως τον ευρωπαϊκό χώρο και αφορά την Εκκλησία ως θεσμό. Γι αυτό εμφανίζεται με διαφορετικό τρόπο στην Ευρώπη απ’ ότι, για παράδειγμα, στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής.

Ειδικότερα, η λειτουργική διαφοροποίηση και η χειραφέτηση της κοσμικής σφαίρας από τους θρησκευτικούς θεσμούς συνιστά τον βασικό πυρήνα της εκκοσμίκευσης και αποτελεί σημείο αναφοράς και συμφωνίας όλων των μελετητών του φαινομένου. Η λειτουργική διαφοροποίηση σημαίνει την «κατάτμηση» της σύγχρονης κοινωνίας σε μια σειρά από ημι-ανεξάρτητα συστήματα, δηλαδή οικονομικό, πολιτικό, νομικό, εκπαιδευτικό κ.ο.κ., κάθε ένα από τα οποία έχει τη δική του λογική και τους δικούς του κανόνες λειτουργίας. Αυτό σημαίνει πώς τομείς της κοινωνίας που ιστορικά βρίσκονταν υπό τον έλεγχο της Εκκλησίας αρχίζουν σταδιακά να αναδύονται σε ξεχωριστές και αυτόνομες σφαίρες και να απομακρύνονται από την επιρροή των θρησκευτικών θεσμών. Στο πλαίσιο αυτής της λειτουργικής διαφοροποίησης, ιδιαίτερη σημασία έχει η διάκριση πολιτικής και θρησκευτικής σφαίρας και η αποδέσμευση της πολιτικής εξουσίας από τη θρησκευτική νομιμοποίηση και νοηματοδότηση που κυριαρχούσε στην παραδοσιακή κοινωνία. Το εθνικό κράτος που δημιουργείται αντλεί τη νομιμοποίησή του από «εγκόσμιες» κατασκευές, όπως το έθνος ή ο λαός, και χειραφετείται από υπερβατικές ή θείες δυνάμεις. Οι παράγοντες αυτοί έπαιξαν το ρόλο τους στη σταδιακή αποδυνάμωση του νομιμοποιητικού ρόλου της θρησκείας στη δημόσια σφαίρα, στη μείωση της κοινωνικής της εμβέλειας και στη μετακίνησή της στην ιδιωτική σφαίρα.

Θρησκευτικότητα και θρησκευτικά σύμβολα στον δημόσιο χώρο

Πηγή: http://www.acadimia.gr/content/view/452/1/lang,el/

Το δεύτερο τεύχος του Σύνθεσις

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΑΡΘΡΑ

Οι εσχατολογικές αναφορές της Β” προς Θεσσαλονικείς επιστολής και των επιστολών του Ιωάννη για τον «Υιό της Ανομίας» και τον «Αντίχριστο». Διακειμενική προσέγγιση.

Charalampos Atmatzidis σ. 1-33.

 

Η δράση του Μητροπολίτη Γεννάδιου Αλεξιάδη κατά τον πρώτο χρόνο της απελευθέρωσης της Θεσσαλονίκης από τον οθωμανικό ζυγό (1912-1913).

Dionysios Valais σ. 34-75.

 

Η Θεολογική Σχολή της Θεσσαλονίκης και ο Ιερός Αυγουστίνος.

Georgios Martzelos σ. 76-94.

 

Η «πρόσληψη» της Κοινωνιολογίας από τη Θεολογία: θεσμικές και πρακτικές όψεις.

Niki Papageorgiou σ. 95-110.

 

Θεολογία και κοινωνική πρακτική. Μία αναστοχαστική θεώρηση.

Ioannis Petrou σ. 111-146.

 

Η Οικουμενική θεολογία στη Θεσσαλονίκη με ιδιαίτερη αναφορά στο έργο του Καθηγητή Νίκου Ματσούκα.

Stylianos Tsompanidis σ. 147-164.

 

ΒΙΒΛΙΑ-ΜΕΛΕΤΕΣ

 

Νέα βιβλία Μελών ΔΕΠ Τμήματος Θεολογίας Α.Π.Θ.

Moschos Goutzioudis σ. 165-167.

 

ΣΥΝΕΔΡΙΑ

Συνέδρια και Ημερίδες με συμμετοχή του Τμήματος Θεολογίας Α.Π.Θ.

Anna Koltsiou-Nikita σ. 168-171.

 

ΧΡΟΝΙΚΑ

 

Η 67^η Γενική Συνέλευση της STUDIORUM NOVI TESTAMENTI SOCIETAS (SNTS).

Charalampos Atmatzidis σ. 172-177.

 

Θεολογική Ημερίδα της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κύπρου.

Charalampos Atmatzidis σ. 178-179.

Πηγή: ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ

Αναβολή της προγραμματισμένης ενημερωτικής-επιμορφωτικής εξόρμησης στο ΚΠΕ Αρναίας και τη μονή Ζυγού

Σημαντικές αποφάσεις του Δ.Σ. του ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΘΕΟΛΟΓΙΚΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ "ΚΑΙΡΟΣ"

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

 

Σύμφωνα με το πρόγραμμα λειτουργίας του, το ΔΣ του Συλλόγου μας συνεδρίασε στην έδρα του –στην Αθήνα- στις 4 Ιανουαρίου 2013 και έλαβε ομόφωνα σημαντικές αποφάσεις, που αφορούν στην δραστηριότητα και λειτουργία του Συλλόγου, το προσεχές διάστημα. Συγκεκριμένα αποφάσισε : 1) την ίδρυση δύο παραρτημάτων του έπειτα από υποβληθείσες σχετικές αιτήσεις συναδέλφων της περιφέρειας· ένα με έδρα την Πάτρα και ένα με έδρα την Κοζάνη(ως Δυτικής Μακεδονίας), 2) την λειτουργία ηλεκτρονικού περιοδικού με τίτλο «Παιδεία και Θρησκεία», για την προετοιμασία του οποίου εργάζεται ήδη ειδική ομάδα εργασίας, 3) την ανακοίνωση των θέσεών του επί του νέου ΠΣ για το μάθημα των Θρησκευτικών, αφού περατώθηκε η συλλογή στοιχείων από την πιλοτική εφαρμογή του, 4) την προετοιμασία για την διοργάνωση κεντρικής εκδήλωσης την προσεχή άνοιξη, 5) μετά τις επιτυχείς επαφές του ΔΣ με τους κοσμήτορες των Θεολογικών σχολών και το Υπουργείο Παιδείας, την συνέχιση των επαφών με επισκέψεις στον Αρχιεπίσκοπο, την ΟΛΜΕ –ΔΟΕ και τομείς παιδείας πολιτικών κομμάτων, 6) την σύνταξη κειμένου καταδίκης του ρατσισμού, εθνοφυλετισμού και ναζισμού και την διακίνησή του στις σχολικές μονάδες της χώρας για την συλλογή υπογραφών 7) διευθέτηση διαφόρων ζητημάτων που αφορούν στην καλύτερη εσωτερική λειτουργία του συλλόγου (αρχείο μελών, οικονομικά, έκδοση βεβαιώσεων συμμετοχής σε σεμινάριο, επιστολές προς υπηρεσιακούς φορείς της εκπαίδευσης, έκδοση εξαμηνιαίου ενημερωτικού δελτίου για τα μέλη του Συλλόγου). Το ΔΣ ελπίζοντας στην ηθική και υλική συνδρομή των μελών του και στην νέα χρονιά για πιο δυνατή παρουσία στα εκπαιδευτικά και θεολογικά πράγματα, εύχεται σε όλους υγεία, δύναμη και αγωνιστικό φρόνημα για την επιτυχή αντιμετώπιση όλων των δυσκολιών και των προβλημάτων που σχετίζονται με την θέση μας στην εκπαίδευση και τον ευρύτερο ρόλο μας στα κοινωνικά δρώμενα της χώρας μας.

Από το ΔΣ